Cytyzyna (Desmoxan, Tabex, Recigar) - jak przebiega 25-dniowa kuracja i kiedy odstawić papierosy

Kuracja cytyzyną trwa 25 dni, a jedno opakowanie zawierające 100 tabletek, kapsułek albo dawek wystarcza na jej przeprowadzenie. Przez pierwsze trzy dni kuracji przyjmuje się jedną tabletkę co 2 godziny, ale nie więcej niż 6 tabletek na dobę. W kolejnych etapach odstępy między dawkami stopniowo się wydłużają. W ostatnich pięciu dniach kuracji przyjmuje się 1-2 tabletki na dobę. Papierosy trzeba odstawić najpóźniej 5. dnia kuracji i od tego dnia nie zapalić już ani jednego. Desmoxan, Tabex i Recigar zawierają tę samą substancję w dawce 1,5 mg i mają ten sam schemat dawkowania. Różnice dotyczą jednak ostrzeżeń opisanych dla poszczególnych preparatów. Artykuł opracowano na podstawie charakterystyk produktów leczniczych dostępnych w Rejestrze Produktów Leczniczych (data dostępu: 8 października 2026 roku). Przedstawione informacje nie zastępują indywidualnej konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

W skrócie

• Kuracja cytyzyną trwa 25 dni i składa się z pięciu etapów: od 6 tabletek na dobę w dniach 1-3 do 1-2 tabletek w dniach 21-25. Tabletki należy przyjmować w odstępach podanych w schemacie dawkowania. Nie wolno przekraczać maksymalnej liczby tabletek przewidzianej na dobę.
• Palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia kuracji. Palenie w trakcie leczenia może nasilić działania niepożądane nikotyny.
• Desmoxan, Tabex i Recigar zawierają po 1,5 mg cytyzyny w tabletce lub kapsułce i mają identyczny schemat dawkowania. Różnią się jednak składnikami pomocniczymi oraz zaleceniami. Ograniczanie palenia od 1. dnia zalecono wyłącznie dla Desmoxanu w kapsułkach. Recigar zawiera aspartam, a w charakterystyce Tabexu nie ma ostrzeżeń o antykoncepcji i lekach, których stężenie rośnie po rzuceniu palenia.
• Cytyzyny nie stosuje się w ciąży, podczas karmienia piersią, przy niestabilnej dławicy piersiowej, po niedawnym zawale lub udarze i przy istotnych zaburzeniach rytmu serca. Przy chorobach serca, nadciśnieniu, cukrzycy, chorobie psychicznej i przy przyjmowaniu niektórych leków decyzję o kuracji trzeba podjąć z lekarzem.

Jak wygląda 25-dniowa kuracja cytyzyną dzień po dniu?

Kuracja cytyzyną obejmuje pięć etapów. Na kolejnych etapach przyjmuje się mniej tabletek w ciągu doby i zachowuje dłuższe odstępy między dawkami. Ten sam schemat dawkowania obowiązuje dla Desmoxanu (tabletki i kapsułki), Tabexu, Recigaru i Recigaru Active.

Określenie tabletka oznacza tu też kapsułkę albo dawkę leku odmierzaną pompką. W ostatniej kolumnie tabeli podano tylko przykładowe godziny przyjmowania leku, obliczone na podstawie odstępów między dawkami dla osoby, która pierwszą tabletkę przyjmuje o 7:00. Osoba, która zaczyna o innej godzinie, odpowiednio przesuwa wszystkie godziny przyjmowania leku.

Tabletki należy przyjmować w odstępach podanych w schemacie dawkowania. Nie wolno przekraczać maksymalnej liczby tabletek przewidzianej na dobę. W dniach 1-3 po szóstej tabletce nie bierze się już kolejnej, nawet jeśli od poprzedniej minęły 2 godziny. Następną tabletkę przyjmuje się dopiero kolejnego dnia. Tabletki i kapsułki połyka się, popijając wodą. Recigar Active to roztwór w opakowaniu z pompką: przed pierwszym użyciem naciska się ją 5 razy, a potem jednym naciśnięciem podaje się do ust 1,5 mg cytyzyny. Dawkę można popić, ale nie trzeba.

Ile tabletek zostaje na dni 21-25?

Według schematu przez pierwsze 20 dni przyjmuje się 91 tabletek: 18 w dniach 1-3, 45 w dniach 4-12, 16 w dniach 13-16 i 12 w dniach 17-20. Na ostatnie pięć dni zostaje więc 9 tabletek z opakowania. Wystarczy to na przykład na 2 tabletki dziennie w dniach 21-24 i 1 tabletkę 25. dnia, co odpowiada zalecanej dawce 1-2 tabletek na dobę. Wątpliwości dotyczące dawkowania w ostatnich dniach kuracji można omówić z lekarzem albo farmaceutą.

Co zrobić po pominięciu tabletki cytyzyny?

Po pominięciu tabletki Desmoxanu, Tabexu lub Recigaru nie należy przyjmować podwójnej dawki. Pominiętą kapsułkę Desmoxanu trzeba przyjąć jak najszybciej, a kolejną o zwykłej porze. Przy żadnym z tych preparatów nie wolno przekroczyć limitu dobowego z tabeli. Gdy pominiętych dawek jest kilka, dalsze przyjmowanie leku trzeba omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Co zrobić po 25. dniu kuracji i kiedy można ją powtórzyć?

Po 25 dniach kuracja się kończy. Zatwierdzony schemat leczenia nie przewiduje jej przedłużania. Jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, należy przerwać kurację, a kolejną można zacząć po 2-3 miesiącach.

Decyzję o przerwaniu kuracji i o terminie kolejnej próby lepiej podjąć z lekarzem. W przerwie przed drugą kuracją można z lekarzem albo terapeutą uzależnień ustalić, dlaczego pierwsza kuracja nie przyniosła oczekiwanego efektu. Chęć zapalenia może wracać jeszcze przez tygodnie po ostatniej tabletce. Jak przetrwać takie chwile, opisujemy w tekstach o głodzie nikotynowym i o tym, co dzieje się w kolejnych tygodniach bez papierosa.

Kiedy odstawić papierosy przy kuracji cytyzyną?

Papierosy odstawia się najpóźniej 5. dnia kuracji cytyzyną. To zalecenie dotyczy wszystkich pięciu preparatów. Szczegółowe zalecenia dotyczące palenia różnią się między preparatami:

• Desmoxan w tabletkach: palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia kuracji. Nie należy palić podczas leczenia, ponieważ może to nasilić działania niepożądane.
• Recigar: obowiązują te same zalecenia co dla Desmoxanu w tabletkach, a ostrzeżenie dotyczy również stosowania innych produktów zawierających nikotynę.
• Recigar Active: palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia kuracji, a potem nie wolno zapalić nawet jednego papierosa.
• Tabex: palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia kuracji, a potem nie wolno zapalić nawet jednego papierosa, bo od tego zależy trwałość efektu leczenia.
• Desmoxan w kapsułkach: od pierwszego dnia leczenia należy stopniowo zmniejszać liczbę wypalanych papierosów, a z palenia całkowicie zrezygnować najpóźniej 5. dnia. Zalecenie ograniczania palenia od pierwszego dnia dotyczy tylko tego preparatu. Potem, podobnie jak przy stosowaniu Tabexu, nie wolno zapalić nawet jednego papierosa.

Jeszcze przed pierwszą tabletką najlepiej wyznaczyć dzień rzucenia palenia, najpóźniej na 5. dzień kuracji, i wpisać go do kalendarza. Na ten dzień warto się przygotować: usunąć papierosy z domu i z samochodu, a pierwsze dni bez palenia zaplanować tak, żeby było w nich jak najmniej sytuacji, w których zwykle się paliło. National Cancer Institute radzi też zmienić nawyki związane z piciem kawy i czasem po posiłku (1).

Dlaczego nie łączyć cytyzyny z paleniem i innymi źródłami nikotyny?

Palenie w trakcie kuracji każdym z pięciu preparatów może nasilić działania niepożądane nikotyny. Dla Desmoxanu w tabletkach, Recigaru i Recigaru Active ostrzeżenie obejmuje również stosowanie innych produktów z nikotyną. Do takich produktów należą także e-papierosy, saszetki oraz plastry i gumy z nikotyną. Gdy ktoś po dniu rzucenia palenia ponownie zaczyna palić, kuracji nie przedłuża się ani nie zwiększa dawek na własną rękę. Najczęstsze przyczyny i dalsze kroki opisujemy w tekście o tym, dlaczego cytyzyna nie działa i co wtedy zrobić.

Czym różnią się Desmoxan, Tabex i Recigar?

Desmoxan, Tabex i Recigar zawierają tę samą substancję czynną w tej samej dawce 1,5 mg i mają ten sam 25-dniowy schemat dawkowania. Różnią się postacią leku, substancjami pomocniczymi i szczegółowością ostrzeżeń zawartych w dokumentacji.

Cytyzyniklina to nowsza nazwa tej samej substancji. Według stanu Rejestru Produktów Leczniczych z 8 października 2026 roku znajduje się w nim 17 produktów o zawartości cytyzyny 1,5 mg. Bez recepty dostępnych jest 11 z nich, w tym Desmoxan w obu postaciach, Tabex, Recigar i Recigar Active, a pozostałe 6 wydaje się na receptę.

W każdym preparacie działa ta sama cytyzyna, więc ostrzeżenia zawarte w bardziej szczegółowych charakterystykach, na przykład o antykoncepcji, mają znaczenie także przy Tabexie. Cena opakowania zależy od apteki. Koszt kuracji w porównaniu z wydatkami na papierosy omawiamy w tekście cytyzyna z apteki czy kuracja z lekarzem.

Kiedy cytyzyny nie wolno stosować, a kiedy potrzebna jest konsultacja?

Cytyzyny nie stosuje się w ciąży i podczas karmienia piersią, przy niestabilnej dławicy piersiowej, po niedawno przebytym zawale serca lub udarze mózgu, przy klinicznie istotnych zaburzeniach rytmu serca i przy uczuleniu na którykolwiek składnik preparatu. Te przeciwwskazania dotyczą wszystkich pięciu preparatów. O tym, kiedy po zawale lub udarze można rozpocząć kurację, trzeba porozmawiać z lekarzem. Kobieta, która może zajść w ciążę, musi w trakcie kuracji stosować skuteczną antykoncepcję. Większości omawianych preparatów nie zaleca się osobom poniżej 18 i powyżej 65 lat oraz osobom z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Przy chorobach serca, nadciśnieniu, cukrzycy, chorobie psychicznej i stałym przyjmowaniu leków kurację trzeba najpierw omówić z lekarzem. Listę chorób i leków, przy których przed rozpoczęciem kuracji cytyzyną trzeba skonsultować się z lekarzem, omawiamy w tekście o tym, kiedy przed kuracją cytyzyną potrzebna jest konsultacja.

W Naszym Gabinecie 3-miesięczny plan leczenia uzależnienia od nikotyny zaczyna się od wywiadu medycznego, a e-receptę lekarz wystawia na lek dobrany po kwalifikacji. Aplikacja przypomina o każdej dawce, liczy dni bez papierosa i ma dziennik, a konsultacje z psychologiem są dodatkowo płatne.

Jak skuteczna jest cytyzyna w badaniach?

W porównaniu z placebo cytyzyna zwiększa odsetek osób, które przestają palić, ale w badaniach większość uczestników nie utrzymała abstynencji. Wynik badania nie przesądza o tym, jak lek zadziała u konkretnej osoby.

W badaniu przeprowadzonym w Polsce 740 palaczy przyjmowało przez 25 dni cytyzynę albo placebo i korzystało jedynie z poradnictwa w minimalnym zakresie. Przez 12 miesięcy po zakończeniu leczenia nie paliło 8,4% osób z grupy cytyzyny i 2,4% z grupy placebo, a abstynencję potwierdzano badaniem biochemicznym (2). Dolegliwości żołądkowo-jelitowe częściej zgłaszały osoby przyjmujące cytyzynę.

W Nowej Zelandii 1310 osób, które zadzwoniły na infolinię dla palących, otrzymało cytyzynę na 25-dniową kurację albo nikotynową terapię zastępczą na 8 tygodni. Obie grupy otrzymywały krótkie wsparcie telefoniczne. Po miesiącu nieprzerwaną abstynencję deklarowało 40% osób z grupy cytyzyny i 31% z grupy terapii zastępczej. Osoby przyjmujące cytyzynę zgłaszały więcej działań niepożądanych, głównie nudności, wymiotów i zaburzeń snu (3).

W przeglądzie Cochrane z 2023 roku zebrano 4 badania porównujące cytyzynę z placebo, w których uczestniczyły łącznie 4623 osoby. Cytyzyna pomogła rzucić palenie większej liczbie osób niż placebo (ryzyko względne 1,30; 95% CI 1,15-1,47), a pewność tych dowodów autorzy ocenili jako umiarkowaną. Nie wykazano różnicy w liczbie poważnych zdarzeń niepożądanych, przy niskiej pewności tego wyniku (4). Cytyzynę wymieniono wśród leków zalecanych dorosłym także w wytycznych WHO z 2024 roku (5).

U osób przyjmujących leki na rzucenie palenia dodatkowe wsparcie, udzielane osobiście albo przez telefon, zwiększało odsetek osób niepalących w obserwacji trwającej co najmniej pół roku (ryzyko względne 1,15; 65 badań, 23 331 uczestników). Badania z tego przeglądu dotyczyły nikotynowej terapii zastępczej, bupropionu, nortryptyliny i warenikliny, a nie cytyzyny (6).

Kiedy przerwać przyjmowanie cytyzyny i szukać pomocy?

Jeśli wystąpią objawy przedawkowania, należy przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem. Do tych objawów należą nudności, wymioty, przyspieszenie akcji serca, wahania ciśnienia, zaburzenia oddychania, zaburzenia widzenia i drgawki. Desmoxan w tabletkach, Tabex i oba preparaty Recigar trzeba odstawić, jeśli wystąpi choćby jeden z tych objawów albo objaw niewymieniony w ulotce. Zaburzenia oddychania albo drgawki wymagają pilnej pomocy medycznej, także wtedy, gdy nie wiadomo, czy wywołał je lek.

Większość działań niepożądanych pojawia się na początku kuracji i ma łagodne lub umiarkowane nasilenie. Z ich powodu leczenie przerywało 6-15,5% pacjentów; w badaniach kontrolowanych odsetek ten był podobny jak w grupach placebo. Część tych objawów wynika z odstawienia nikotyny, a nie z leku. Które z nich mijają same, a przy których trzeba przerwać kurację, opisujemy w artykule skutki uboczne cytyzyny. Przyrost masy ciała zaliczono do bardzo częstych działań niepożądanych Desmoxanu w tabletkach. Przyczyny tego przyrostu wyjaśnia tekst o tyciu po rzuceniu palenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy cytyzyna zawiera nikotynę?

Cytyzyna nie zawiera nikotyny. To alkaloid roślinny, występujący między innymi w nasionach złotokapu. Budową przypomina nikotynę i działa na te same receptory w mózgu, ale słabiej. Cytyzyna łagodzi objawy odstawienia nikotyny i zmniejsza przyjemność z wypalonego papierosa. Po dniu rzucenia palenia nie należy jej łączyć z paleniem ani z innymi produktami z nikotyną.

Jak stosować Desmoxan?

Desmoxan stosuje się tak samo jak pozostałe preparaty z cytyzyną: przez 25 dni, zaczynając od 1 tabletki co 2 godziny (najwyżej 6 tabletek na dobę) w dniach 1-3, a kończąc na 1-2 tabletkach na dobę w dniach 21-25. Tabletkę połyka się, popijając wodą. Palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia, a przy stosowaniu Desmoxanu w kapsułkach liczbę papierosów trzeba zmniejszać od pierwszego dnia.

Czy cytyzynę można przyjmować dłużej niż 25 dni?

Cytyzyny nie przyjmuje się dłużej niż 25 dni. Zatwierdzony schemat dla Desmoxanu, Tabexu i Recigaru obejmuje wyłącznie leczenie trwające tyle dni, a jedno opakowanie wystarcza na całą kurację. Jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, trzeba je przerwać, a ponownie można je rozpocząć po 2-3 miesiącach. O dłuższym albo innym leczeniu decyduje lekarz.

Czy w trakcie kuracji cytyzyną można pić alkohol?

W ChPL Desmoxanu, Tabexu i Recigaru nie opisano interakcji cytyzyny z alkoholem. Alkohol często towarzyszy paleniu i w trakcie kuracji sprzyja sięgnięciu po papierosa. Jeśli występuje także problem z piciem alkoholu, plan leczenia trzeba omówić osobno. Wszystkie te kwestie omawiamy w artykule cytyzyna a alkohol.

Czy cytyzyna jest na receptę?

Desmoxan, Tabex, Recigar i Recigar Active kupuje się w aptece bez recepty. Według Rejestru Produktów Leczniczych z 8 października 2026 roku kategorię bez recepty ma 11 z 17 produktów z cytyzyną, a pozostałe 6 wydaje się na receptę. Przed kuracją trzeba przeczytać informacje o przeciwwskazaniach. W ciąży i podczas karmienia piersią cytyzyny się nie stosuje. Osoby z chorobami serca lub chorobą psychiczną, a także osoby stale przyjmujące leki muszą uzgodnić kurację z lekarzem.

Źródła

1. National Cancer Institute. Handling Nicotine Withdrawal and Triggers When You Decide To Quit Tobacco. cancer.gov
2. West R, Zatonski W, Cedzynska M i wsp. Placebo-controlled trial of cytisine for smoking cessation. N Engl J Med. 2011;365(13):1193-1200. PMID 21991893, DOI
3. Walker N, Howe C, Glover M i wsp. Cytisine versus nicotine for smoking cessation. N Engl J Med. 2014;371(25):2353-2362. PMID 25517706, DOI
4. Livingstone-Banks J, Fanshawe TR, Thomas KH i wsp. Nicotine receptor partial agonists for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2023;5(5):CD006103. PMID 37142273, DOI
5. World Health Organization. WHO clinical treatment guideline for tobacco cessation in adults. 2024. NCBI Bookshelf
6. Hartmann-Boyce J, Hong B, Livingstone-Banks J i wsp. Additional behavioural support as an adjunct to pharmacotherapy for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2019;6(6):CD009670. PMID 31166007, DOI
7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Desmoxan 1,5 mg, tabletki, Aflofarm Farmacja Polska, pozwolenie nr 24354, zmiana tekstu 31.10.2025. Rejestr Produktów Leczniczych
8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde, Aflofarm Farmacja Polska, pozwolenie nr 20790. Rejestr Produktów Leczniczych
9. Charakterystyka Produktu Leczniczego i ulotka Tabex 1,5 mg, tabletki powlekane, Sopharma Warszawa, pozwolenie nr R/3425. ChPL, ulotka
10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Recigar 1,5 mg, tabletki powlekane, Adamed Pharma, pozwolenie nr 25108. Rejestr Produktów Leczniczych
11. Charakterystyka Produktu Leczniczego Recigar Active 1,5 mg/dawkę, roztwór doustny, Adamed Pharma, pozwolenie nr 29181. Rejestr Produktów Leczniczych