Leczenie alkoholizmu

Alkoholizm figuruje w międzynarodowej klasyfikacji chorób pod własnym kodem: F10.2 w ICD-10 oraz 6C40.2 w nowszej ICD-11. Rozpoznanie opiera się na kryteriach klasyfikacji, a nie na liczbie wypitych kieliszków ani na stażu picia.

Jak alkohol zmienia mózg i skąd bierze się głód alkoholowy

Utrata kontroli nad piciem ma podłoże biologiczne. Alkohol pity codziennie przez lata zmienia pracę dwóch układów w mózgu: układu nagrody, który odpowiada za odczuwanie przyjemności, i układu reagującego na stres. Po takiej zmianie odprężenie przychodzi dopiero po alkoholu, a bez alkoholu napięcie narasta. Tak powstaje głód alkoholowy: chęć napicia się wraca mimo decyzji, że tym razem pacjent nie wypije.

Które objawy wystarczają do rozpoznania alkoholizmu

Lekarz stawia rozpoznanie dopiero wtedy, gdy w ciągu ostatniego roku wystąpiły razem co najmniej trzy z sześciu objawów. Pacjent odczuwa silną chęć napicia się i nie panuje nad tym, ile wypije ani kiedy zacznie pić. Rośnie tolerancja: ilość alkoholu, która wcześniej wystarczała, przestaje działać, więc pacjent pije coraz więcej. Picie trwa mimo chorób, konfliktów w domu i kłopotów w pracy, wypiera inne zajęcia i przyjemności, a po odstawieniu alkoholu pojawiają się objawy odstawienne. Jednorazowe upicie się do rozpoznania nie wystarczy.

Dlaczego alkoholizm jest chorobą przewlekłą i nawrotową

Alkoholizm należy do chorób przewlekłych i nawrotowych. Kilka tygodni bez alkoholu nie kończy leczenia, a kieliszek wypity po kilku miesiącach abstynencji nie oznacza, że trzeba zaczynać od zera. Dlatego plan leczenia układa się na miesiące i koryguje za każdym razem, gdy pacjent się napije.

W 2024 roku na jednego mieszkańca Polski przypadło 8,8 litra czystego alkoholu. Spożycie maleje trzeci rok z rzędu, głównie za sprawą piwa; ilość wypijanych napojów spirytusowych jest w tym czasie podobna. Ta liczba pochodzi jednak ze sprzedaży i rozkłada się na wszystkich mieszkańców, także tych, którzy nie piją w ogóle, więc nic nie mówi o tym, ile pije konkretna osoba.

Ilu dorosłych w Polsce spełnia kryteria uzależnienia

Ilu Polaków pije w sposób wymagający leczenia, mówi ogólnopolskie badanie zdrowia psychicznego EZOP II z 2018 roku. Kryteria uzależnienia według amerykańskiej klasyfikacji DSM-IV spełniało kiedykolwiek w życiu 1,9 procent dorosłych, czyli po przeliczeniu na populację 582,5 tysiąca osób, a w roku poprzedzającym badanie 201,4 tysiąca. Zaburzenie zdrowia psychicznego związane z alkoholem wystąpiło kiedykolwiek u 2,31 miliona dorosłych, czyli u 7,3 procent. Wśród osób uzależnionych mężczyzn jest dziesięć razy więcej niż kobiet.

Ilu pacjentów leczy się z powodu alkoholu w systemie publicznym

Do leczenia trafia ułamek tych osób. W 2024 roku NFZ sfinansował świadczenia z rozpoznaniami związanymi z alkoholem ponad 325 tysiącom pacjentów i wydał na to 994 miliony złotych; cztery lata wcześniej pacjentów było 261 tysięcy, a wydatki wynosiły 389 milionów. W tej liczbie mieszczą się jednak także zatrucia, picie szkodliwe i alkoholowe choroby wątroby, więc osób leczonych z powodu samego uzależnienia jest mniej.

Ile kosztuje picie i ilu Polaków przez nie umiera

Wymierne koszty społeczne i ekonomiczne picia oszacowano w Polsce na 93,3 miliarda złotych w 2020 roku, przy 13,4 miliarda złotych wpływów z akcyzy od napojów alkoholowych w tym samym roku. Osobno szacuje się skutki zdrowotne. Według Światowej Organizacji Zdrowia alkohol odpowiadał za 7,1 procent wszystkich zgonów w Polsce w 2019 roku, czyli 28,5 tysiąca zgonów. Inny szacunek, Institute for Health Metrics and Evaluation, daje dla 2021 roku 22,9 tysiąca zgonów, w tym 19,4 tysiąca mężczyzn.

Uzależnienie to przy tym tylko część problemu: szkody zdrowotne zaczynają się wcześniej, już przy piciu ryzykownym i szkodliwym.

W potocznym podziale albo ktoś pije normalnie, albo jest alkoholikiem. Klasyfikacja chorób rozróżnia trzy sytuacje. Picie ryzykowne nie wywołało jeszcze szkód zdrowotnych, tylko zwiększa ich prawdopodobieństwo; własnego kodu w klasyfikacji nie ma. Picie szkodliwe ma w ICD-10 kod F10.1, bo pojawiły się już szkody zdrowotne: podwyższone ciśnienie, gorsze wyniki badań wątroby, uszkodzenie trzustki, obniżony nastrój. Zaległości w pracy i awantury w domu same w sobie o tym rozpoznaniu nie przesądzają, choć zwykle idą z nim w parze. Alkoholizm (F10.2) różni się od picia szkodliwego tym, że do szkód dochodzą głód alkoholowy, tolerancja i objawy odstawienne po przerwie w piciu.

Jak sprawdzić własne picie testem AUDIT

Pacjent może sam sprawdzić, w której z tych trzech sytuacji jest. Służy do tego AUDIT, kwestionariusz Światowej Organizacji Zdrowia: dziesięć pytań o to, ile i jak często pacjent pije oraz co się w jego życiu wydarzyło z powodu picia; skrócona wersja AUDIT-C obejmuje trzy pierwsze pytania. Punkty z testu nie są rozpoznaniem, tylko miarą ryzyka. Im wyższy wynik, tym większe prawdopodobieństwo, że picie już szkodzi; rozpoznanie stawia lekarz po wywiadzie i badaniu. Test AUDIT można wypełnić online i zabrać wynik na konsultację.

Dlaczego nie ma bezpiecznej dawki alkoholu

Bezpiecznej dla zdrowia ilości alkoholu nie ma, co Światowa Organizacja Zdrowia potwierdziła w 2023 roku. Połowa nowotworów przypisywanych alkoholowi w Europie powstaje przy piciu lekkim i umiarkowanym, czyli poniżej półtora litra wina albo trzech i pół litra piwa tygodniowo. Dlatego lekarz na konsultacji pyta o liczbę kieliszków w tygodniu, a oprócz tego o to, czy pacjent sięga po alkohol, żeby zasnąć albo rozładować napięcie po pracy, i czego z powodu picia nie zrobił w ostatnim półroczu.

Leczenie alkoholizmu zaczyna się od konsultacji lekarskiej. Lekarz zbiera wywiad, bada stan zdrowia, pyta o choroby przewlekłe i o leki przyjmowane na stałe, a na koniec rozstrzyga, czy pacjent może odstawić alkohol bez nadzoru medycznego. Dopiero z tych ustaleń powstaje plan leczenia.

Z czego składa się plan leczenia alkoholizmu

Na plan składa się kilka elementów, które się uzupełniają: stabilizacja stanu zdrowia, farmakoterapia doustna albo wszywka Esperal, psychoterapia uzależnień oraz opieka podtrzymująca w kolejnych miesiącach. Ani pojedynczy zabieg, ani sama tabletka nie wystarczą, bo nie zmieniają powodów, dla których pacjent pił. Nad tymi powodami pracuje się w psychoterapii, i to przez wiele miesięcy, a leki mają ułatwić pacjentowi wytrwanie bez alkoholu, zanim psychoterapia zacznie przynosić efekty.

Ile trwa leczenie alkoholizmu

Plan leczenia układa się na miesiąc, trzy miesiące, pół roku albo rok. W miesiąc da się przerwać picie, ustabilizować stan zdrowia i włączyć leki. Na zmianę nawyków i pracę nad przyczynami picia potrzeba więcej czasu, dlatego pacjent po kilku nieudanych próbach odstawienia alkoholu dostaje zwykle od razu plan półroczny albo roczny.

Czy leczenie alkoholizmu może być anonimowe

Każdą placówkę, prywatną i publiczną, obowiązuje tajemnica lekarska: bez pisemnego upoważnienia pacjenta nikt nie przekazuje informacji o leczeniu ani rodzinie, ani pracodawcy, poza przypadkami, które przewiduje ustawa. Anonimowego leczenia nie prowadzi natomiast żadna placówka medyczna, bo przepisy nakazują prowadzić dokumentację medyczną i przechowywać ją przez wskazany w nich czas (co do zasady 20 lat).

O trybie leczenia rozstrzygają na konsultacji trzy kryteria: jak duże jest ryzyko powikłań po odstawieniu alkoholu, jak zaawansowana jest choroba i czy w domu pacjenta da się utrzymać abstynencję. Wygoda pacjenta ma znaczenie dopiero wtedy, gdy te trzy kryteria dopuszczają więcej niż jeden tryb. W trakcie leczenia tryb się zmienia, jeśli zmieni się stan zdrowia albo sytuacja domowa pacjenta.

Kiedy wystarczy leczenie ambulatoryjne

Leczenie ambulatoryjne jest możliwe u pacjentów bez ciężkich powikłań zdrowotnych, u których odstawienie alkoholu nie grozi drgawkami i którzy mogą dojeżdżać do gabinetu. Poza umówionymi terminami pacjent pracuje i mieszka tak jak wcześniej, a wizyty przypadają w godzinach dopasowanych do jego grafiku.

Kiedy potrzebny jest pobyt w ośrodku

Pobyt w ośrodku jest wskazany po wielodniowych ciągach alkoholowych, przy poważnych chorobach towarzyszących, po nieudanych próbach leczenia ambulatoryjnego oraz wtedy, gdy w domu pacjenta pije ktoś jeszcze. Przez najtrudniejsze tygodnie pacjent jest pod stałym nadzorem personelu medycznego i nie ma dostępu do alkoholu.

Które etapy leczenia da się prowadzić online

Zdalnie odbywają się wizyty kontrolne, część sesji psychoterapii oraz pierwsza konsultacja u pacjentów bez objawów odstawiennych; lekarz wystawia wtedy e-receptę. Ten tryb wybierają najczęściej osoby mieszkające daleko od gabinetu i pracujące w trasie. Pacjent z ostrym zespołem abstynencyjnym musi jednak trafić do gabinetu albo do ośrodka, bo nasilenia drżenia rąk, potów i zaburzeń świadomości nie da się ocenić przez ekran.

O tym, który lek dostanie pacjent, decyduje lekarz na konsultacji: po zbadaniu pacjenta, po zapoznaniu się z wynikami badań krwi i po ustaleniu, czy celem najbliższych miesięcy jest pełna abstynencja, czy ograniczenie ilości wypijanego alkoholu. Lekarz bierze pod uwagę także choroby wątroby i serca oraz pozostałe leki, które pacjent przyjmuje na stałe.

Jak działają naltrekson i akamprozat

Dwa leki zmniejszają chęć napicia się, każdy inaczej. Naltrekson blokuje w mózgu receptory, przez które alkohol wywołuje przyjemność i ulgę. Alkohol słabiej wtedy poprawia nastrój i odpręża, więc łatwiej odmówić kolejnego kieliszka, a picie rzadziej przechodzi w ciąg. Akamprozat nie wpływa na przyjemność z picia, tylko obniża pobudzenie układu nerwowego, które po odstawieniu alkoholu utrzymuje się przez wiele tygodni. Pacjent słabiej odczuwa napięcie i niepokój, dzięki czemu łatwiej mu wytrwać bez alkoholu w pierwszych miesiącach. Przy naltreksonie, tak jak przy nalmefenie, nie wolno przyjmować opioidów, także tramadolu i kodeiny z leków przeciwbólowych, bo lek znosi ich działanie.

Kiedy stosuje się nalmefen

Nalmefen ma inne zadanie i inny sposób przyjmowania. Pacjent bierze go doraźnie, na godzinę lub dwie przed sytuacją, w której spodziewa się picia, na przykład przed weselem albo spotkaniem firmowym; dawkowanie ustala lekarz. Nalmefen osłabia wtedy przyjemność z pierwszych kieliszków i przez to pacjent wypija mniej. Celem nie jest tu pełna abstynencja, tylko ograniczenie ilości wypijanego alkoholu, i z takim wskazaniem lek został zarejestrowany. Lek jest przeznaczony dla pacjentów bez objawów odstawiennych, którzy na abstynencję jeszcze się nie godzą, a chcą pić mniej.

Jak działa disulfiram w tabletkach i we wszywce Esperal

Disulfiram nie zmniejsza głodu alkoholowego. Blokuje enzym, który rozkłada aldehyd octowy, czyli produkt przemiany alkoholu w organizmie. Po wypiciu alkoholu aldehyd gromadzi się we krwi i wywołuje reakcję disulfiramową: czerwienieje skóra, serce zaczyna kołatać, spada ciśnienie, pojawiają się wymioty. Reakcja bywa niebezpieczna, przede wszystkim dla układu krążenia, dlatego przed włączeniem leku lekarz wyklucza chorobę niedokrwienną serca, ciężką niewydolność wątroby i psychozy, a pacjent dowiaduje się, co się stanie po wypiciu alkoholu, także tego ukrytego w syropach i lekach. To właśnie powstrzymuje go przed sięgnięciem po kieliszek. Samego uzależnienia disulfiram nie leczy. Występuje w tabletkach i w postaci implantu podskórnego, czyli wszywki; kwalifikację i przebieg zabiegu opisuje osobna strona o wszywce Esperal.

Dlaczego same leki nie leczą alkoholizmu

Same leki alkoholizmu nie wyleczą. Zmniejszają głód alkoholowy i napięcie na tyle, żeby pacjent wytrzymał pierwsze tygodnie bez alkoholu i miał siłę pracować w terapii. Dlatego farmakoterapię prowadzi się razem z psychoterapią, a nie zamiast niej.

Co pokazały badania nad każdym z czterech leków

• Naltrekson stosuje się, gdy celem jest przerwanie ciągów albo abstynencja, także u pacjenta, który jeszcze pije. W metaanalizie 122 badań lek uchronił przed powrotem do ciężkiego picia jedną osobę na dwanaście leczonych.
• Akamprozat włącza się po detoksie, gdy pacjent chce przez najbliższe miesiące nie pić w ogóle. W tej samej metaanalizie lek pomógł utrzymać pełną abstynencję jednej osobie na dwanaście leczonych.
• Nalmefen dostaje pacjent, który na abstynencję się nie godzi, a chce pić mniej. W półrocznym badaniu z udziałem 604 osób pacjenci na nalmefenie mieli w miesiącu o 2,3 dnia ciężkiego picia mniej niż pacjenci na placebo.
• Disulfiram wybiera pacjent, który chce zabezpieczyć się przed impulsem; przyjmuje go w tabletkach pod nadzorem bliskiej osoby albo w postaci implantu. Metaanaliza 22 badań wykazała przewagę tylko wtedy, gdy pacjent wie, że bierze lek, i tylko przy nadzorowanym przyjmowaniu.

Te liczby pochodzą z badań nad leczeniem dorosłych w warunkach ambulatoryjnych i mówią o różnicy wobec placebo albo wobec leczenia bez leku w grupach liczących od kilkuset do kilku tysięcy osób. Szansy konkretnego pacjenta z nich nie odczytamy.

Leczenie podnosi szanse na utrzymanie abstynencji, a badania z losowym przydziałem do grup pozwalają tę przewagę zmierzyć. Przegląd Cochrane z 2025 roku zebrał takie badania: 21 prób z udziałem 4746 pacjentów; dołożenie leku do psychoterapii zmniejszyło odsetek osób pijących ciężko o 10 punktów procentowych, a odsetek pacjentów utrzymujących pełną abstynencję podniosło o 5 punktów. Pewność tych wyników autorzy ocenili jako umiarkowaną albo niską, więc kolejne badania mogą te liczby jeszcze zmienić.

Co pokazało badanie COMBINE

Największe badanie łączące leki z psychoterapią, amerykańskie COMBINE, objęło 1383 osoby po odstawieniu alkoholu. Pacjenci, którzy przez szesnaście tygodni dostawali naltrekson w dawce 100 mg, dwa razy wyższej niż standardowa, wraz z opieką lekarską, mieli 80,6 procent dni bez alkoholu, a grupa z placebo 75,1 procent; naltrekson opóźnił też pierwszy dzień ciężkiego picia. Akamprozat przewagi nad placebo w tym badaniu nie wykazał, choć w metaanalizach ją ma. Ta rozbieżność jest jednym z powodów, dla których lek dobiera lekarz po wywiadzie i po sprawdzeniu chorób towarzyszących.

Ile daje sama psychoterapia

Sama psychoterapia też daje niewielką przewagę. Metaanaliza 53 badań nad terapią poznawczo-behawioralną u osób uzależnionych od alkoholu i narkotyków wykazała efekt niewielki, ale istotny statystycznie, słabnący w kolejnych miesiącach po zakończeniu terapii. Żaden pojedynczy element leczenia nie daje więcej niż kilka punktów procentowych przewagi. Dlatego standardem jest łączenie farmakoterapii z psychoterapią przez wiele miesięcy; w badaniach przewaga takiego połączenia nad samym lekiem jest niewielka, a jego zaletą jest praca nad przyczynami picia, której lek nie zastąpi.

Dlaczego badania nie mówią o szansach konkretnego pacjenta

Z tych badań nie da się odczytać procentowej szansy konkretnego pacjenta na utrzymanie abstynencji. W badaniach uczestniczą osoby, które zgłosiły się same i wytrwały w programie, w większości mężczyźni po czterdziestce, zwykle bez współistniejących chorób psychicznych. Pacjent z ciężką depresją albo po kilku nieudanych próbach leczenia ma gorsze rokowanie niż uczestnik takiego badania i powinien usłyszeć o tym na pierwszej wizycie.

U pacjenta, który pije codziennie od tygodni, po odstawieniu alkoholu pojawia się zespół abstynencyjny: drżenie rąk, zlewne poty, przyspieszone tętno, nudności, niepokój i bezsenność. Detoks alkoholowy polega na leczeniu tych objawów pod nadzorem personelu medycznego. Pacjent dostaje leki wyciszające nadmiernie pobudzony układ nerwowy, najczęściej benzodiazepiny, które według przeglądu Cochrane zmniejszają ryzyko drgawek abstynencyjnych, a do tego nawodnienie, elektrolity i witaminy z grupy B; personel kontroluje ciśnienie i pracę serca.

U kogo samodzielne odstawienie alkoholu jest najgroźniejsze

Samodzielne przerwanie kilkudniowego ciągu alkoholowego może skończyć się drgawkami albo majaczeniem alkoholowym, a oba te stany zagrażają życiu. Ryzyko jest największe u pacjentów, u których drgawki albo majaczenie wystąpiły już wcześniej, u osób z chorobami serca i wątroby oraz u pacjentów w podeszłym wieku. U żadnej z tych osób detoks nie może odbywać się zdalnie ani w domu bez nadzoru. Zakres badań, przebieg pierwszej doby i czas trwania detoksu opisuje osobna strona o detoksie alkoholowym.

Dlaczego detoks nie kończy leczenia

Detoks przerywa ciąg alkoholowy i opanowuje objawy odstawienne. Głód alkoholowy zostaje, więc na tym leczenie się nie kończy. Dlatego termin pierwszej sesji psychoterapii i leki na kolejne tygodnie ustala się jeszcze przed detoksem: pacjent, który po dwóch dobach czuje się dobrze, często uznaje, że dalsze leczenie nie jest mu już potrzebne.

Nawrót często widać na kilka dni przed pierwszym kieliszkiem. Najpierw pacjent odstawia lek, bo czuje się dobrze, potem odwołuje sesję psychoterapii, wraca bezsenność, rośnie napięcie w domu, a na końcu przychodzi myśl, że jedno piwo niczego nie zepsuje. Na psychoterapii pacjent uczy się wyłapywać u siebie te sygnały i reagować na pierwszy z nich, zanim sięgnie po alkohol.

Co zrobić po powrocie do picia

Jeśli mimo to sięgnie po alkohol, o dalszym postępowaniu decyduje to, jak długo pił. Po jednym wieczorze zwykle wystarczy szybka wizyta i korekta dawek leków; wyjątkiem jest pacjent z wszywką albo na tabletkach disulfiramu, u którego taki wieczór oznacza reakcję disulfiramową i wymaga kontaktu z lekarzem tego samego dnia. Po dwutygodniowym ciągu wraca zagrożenie drgawkami i majaczeniem alkoholowym, więc leczenie zaczyna się od ustabilizowania stanu zdrowia. W obu sytuacjach pacjent albo jego bliscy powinni zadzwonić do prowadzącego lekarza tego samego dnia; za powrót do picia nikt nie zostaje wypisany z leczenia, bo nawrót należy do obrazu tej choroby.

Jak wygląda powrót do leczenia po nawrocie

Po takim telefonie lekarz pyta, ile pacjent wypił i przez ile dni pił, sprawdza objawy odstawienne i decyduje, czy potrzebny jest detoks. Potem leczenie wraca do przerwanego planu: zmienia się dawka leku albo sam lek, a na najbliższe tygodnie wizyty są częstsze. Wielu pacjentów w trakcie leczenia wraca do picia. Jeden taki powrót nie przekreśla wcześniejszych miesięcy pracy.

Po intensywnym leczeniu zaczyna się etap podtrzymujący. To on rozstrzyga, czy pacjent utrzyma abstynencję. Ryzyko nawrotu jest najwyższe w pierwszych miesiącach bez alkoholu, kiedy objawy odstawienne już minęły, pacjent czuje się dobrze, a nawyki z okresu picia jeszcze się nie zmieniły. Wizyty są wtedy rzadsze niż w pierwszych tygodniach, bo pacjent ma już leki i narzędzia z terapii, ale każda ma ustalony z góry temat.

Jak wygląda plan zapobiegania nawrotom

Najwięcej czasu na tym etapie zajmuje zapobieganie nawrotom. Pacjent spisuje razem z terapeutą własne sytuacje ryzykowne: dzień wypłaty, wesele w rodzinie, wyjazd służbowy, kłótnię w domu, samotny wieczór po dyżurze. Do każdej powstaje konkretny plan: do kogo pacjent dzwoni, czym zastępuje alkohol, o której wychodzi z imprezy. Plany ćwiczy się potem na sesjach, bo samo postanowienie, że pacjent się nie napije, na tym etapie nie wystarcza.

Leki i grupy wsparcia po zakończeniu psychoterapii

Koniec psychoterapii nie oznacza odstawienia leków, bo o tym decyduje lekarz osobno. Część pacjentów przyjmuje naltrekson albo akamprozat jeszcze przez wiele miesięcy. Wielu pacjentom pomaga też grupa samopomocowa: spotyka się co tydzień, a więc częściej niż wizyty w poradni, i pozwala poznać osoby w tej samej sytuacji. Na koniec pacjent i jego bliscy ustalają z lekarzem, w jakiej sytuacji mają zadzwonić, nie czekając na umówiony termin.

Różnica zaczyna się od zakresu świadczeń. Koszyk gwarantowany nie obejmuje wszywki Esperal, więc pacjent płaci za zabieg również w placówce publicznej, a to właśnie po ten zabieg najczęściej zgłaszają się pacjenci do placówek prywatnych. Leki na receptę wykupuje w leczeniu ambulatoryjnym sam, niezależnie od tego, którą ścieżką się leczy. W ramach NFZ bezpłatne są natomiast psychoterapia uzależnień, leczenie na oddziale dziennym i całodobowym oraz detoksykacja w szpitalu.

Czym różni się tryb leczenia w poradni publicznej i prywatnej

Inaczej wygląda też sam tryb leczenia. Terapia w poradni publicznej to program o stałych godzinach, prowadzony w grupie przez kilka miesięcy, a leczenie całodobowe oznacza kilka tygodni poza domem i pracą. Leczenie prywatne poza pobytem w ośrodku odbywa się ambulatoryjnie, w godzinach dopasowanych do grafiku pacjenta i częściowo zdalnie, więc nie wymaga zwolnienia ani tłumaczenia nieobecności w pracy.

Ile placówek ma sieć publiczna i od czego zależy termin

Na koniec zostaje termin. Sieć publiczna jest duża: w 2024 roku działało w niej 515 poradni, 109 oddziałów dziennych, 88 oddziałów całodobowych i 63 oddziały leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych, czyli oddziały detoksykacyjne. Leczenie jest tam co do zasady dobrowolne, bezpłatne i dostępne bez skierowania, bez rejonizacji i również dla osób nieubezpieczonych. O terminie rozstrzyga jednak kolejka i pilność stanu pacjenta.

Jak łączyć leczenie prywatne z leczeniem na NFZ

Obie ścieżki można łączyć. Pacjent zaczyna prywatnie, kiedy liczy się czas albo kiedy potrzebuje zabiegu, którego NFZ nie finansuje, a po intensywnym etapie kontynuuje psychoterapię w poradni finansowanej ze środków publicznych. Etap podtrzymujący trwa często dłużej niż wykupiony plan leczenia.

Zanim rodzina poprosi o pomoc dla siebie, ma zwykle za sobą lata prób poradzenia sobie na własną rękę: przeszukiwanie mieszkania, wylewanie alkoholu, spłacanie długów, tłumaczenie nieobecności w pracy. Takie działania chronią osobę pijącą przed konsekwencjami i przez to podtrzymują picie. Kiedy cały dom układa dzień pod to, czy jedna osoba jest trzeźwa, mówi się o współuzależnieniu. Część dorosłych dzieci alkoholików powtarza potem ten sam układ we własnych domach.

Co daje konsultacja dla bliskich osoby pijącej

Bliscy mogą przyjść na konsultację, zanim osoba pijąca zgodzi się na leczenie. Na takiej konsultacji terapeuta ustala z bliskimi, z czego rezygnują, żeby przestać osłaniać picie, jakich granic trzeba w tym domu pilnować i jak rozmawiać o leczeniu bez stawiania ultimatum. Rozmowę o leczeniu lepiej przygotować wcześniej z terapeutą, zamiast prowadzić ją po kolejnym ciągu.

Kiedy w grę wchodzi zobowiązanie do leczenia przez sąd

Zostaje jeszcze droga formalna: zawiadomienie w gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, która może skierować do sądu wniosek o zobowiązanie do leczenia odwykowego. Procedura trwa miesiącami, więc bliscy nie powinni czekać z pomocą dla siebie na postanowienie sądu i równolegle zaczynają własną terapię.

Alkohol działa doraźnie jak lek nasenny i uspokajający, więc sięgają po niego pacjenci z bezsennością, lękiem albo depresją. Wieczorny kieliszek skraca czas zasypiania i na krótko łagodzi lęk, ale po kilku tygodniach takiego picia sen staje się płytki, lęk wraca silniejszy, a wypijana ilość rośnie. Dlatego o depresję, zaburzenia lękowe, zespół stresu pourazowego i przewlekłą bezsenność lekarz pyta już na pierwszej konsultacji.

Dlaczego nieleczona depresja utrudnia leczenie uzależnienia

Kiedy obok alkoholizmu jest nieleczona depresja, samo leczenie uzależnienia rzadko daje trwały efekt. Depresja odbiera pacjentowi siłę potrzebną do psychoterapii uzależnień, a picie uniemożliwia psychiatrze rzetelną ocenę, czy lek przeciwdepresyjny działa. Część objawów lękowych i depresyjnych słabnie sama po kilku tygodniach bez alkoholu, dlatego psychiatra ocenia stan pacjenta ponownie po takim czasie, już po ustąpieniu objawów odstawiennych.

Jak wygląda leczenie obu chorób według jednego planu

Obie choroby leczy się według jednego planu, w jednym grafiku wizyt. Leczeniem zaburzenia psychicznego zajmuje się psychiatra, pracą nad piciem terapeuta uzależnień, a o przebiegu leczenia informują się nawzajem. Przy nasilonej depresji leczenie zaczyna się od niej i dopiero potem pacjent podejmuje pracę w terapii uzależnień.

Pierwsza wizyta to konsultacja lekarska; umawiamy ją telefonicznie albo przez e-rejestrację na tej stronie. Wyniki wcześniejszych badań i lista przyjmowanych leków są potrzebne już na tej wizycie, bo od nich zależy, co lekarz może przepisać.

W których miastach odbywają się wizyty, zabiegi i detoks

Gabinety prowadzimy w 21 miastach w Polsce, między innymi we Wrocławiu, w Warszawie, w Krakowie i w Katowicach. Na miejscu odbywają się konsultacje, badania, zabieg wszywki Esperal i detoks alkoholowy; psychoterapię uzależnień prowadzimy w gabinecie albo zdalnie. Pacjentom, którzy przez pierwsze tygodnie nie mogą zostać w domu, proponujemy pobyt w ośrodku stacjonarnym.

Jak zacząć leczenie, gdy w mieście pacjenta nie ma gabinetu

Pacjenci z miejscowości, w których nie mamy gabinetu, zaczynają najczęściej od konsultacji online, a do najbliższego gabinetu przyjeżdżają na badanie, zabieg albo detoks. Adres i numer telefonu każdej placówki podajemy na stronie miasta, a linki do wszystkich stron miast znajdują się niżej.