Leczenie alkoholizmu Elbląg

Alkoholizm jest chorobą i ma w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD własny kod: 6C40.2 w wersji ICD-11 oraz F10.2 w starszej ICD-10. Rozpoznaje ją lekarz: pyta o przebieg picia, bada pacjenta i liczy objawy choroby występujące w tym samym czasie.

Nawracająca chęć napicia się bierze się ze zmian w mózgu. Alkohol pity regularnie zmienia pracę ośrodków mózgu odpowiedzialnych za przyjemność i za reakcję na stres, dlatego po latach picia pacjent sięga po kieliszek, żeby stłumić napięcie, niepokój i poranne drżenie rąk.

Rozpoznanie opiera się na objawach, które utrzymują się miesiącami i występują razem:

• głód alkoholowy, czyli nawracająca chęć napicia się, silniejsza od postanowień o niepiciu,
• utrata kontroli nad tym, ile pacjent wypije i kiedy skończy,
• tolerancja, czyli potrzeba coraz większych porcji alkoholu dla tego samego efektu,
• objawy odstawienne po przerwie w piciu: drżenie rąk, poty, niepokój, bezsenność,
• picie mimo pogarszającego się zdrowia oraz kłopotów w domu i w pracy, o których pacjent już wie.

Im więcej tych objawów występuje równocześnie, tym głębsze jest uzależnienie od alkoholu. Alkoholizm przebiega przewlekle i nawraca także po długich okresach abstynencji, dlatego leczenie planujemy na miesiące, a nie na jedną wizytę.

Światowa Organizacja Zdrowia od 2023 roku nie wskazuje żadnej dawki alkoholu bezpiecznej dla zdrowia. Na konsultacji pytamy więc o szkody, które picie już wywołało, i o to, po co pacjent sięga po alkohol; sama liczba kieliszków w tygodniu niczego nie przesądza.

W klasyfikacji chorób osobną kategorię ma picie szkodliwe, oznaczone F10.1: alkohol wywołał już szkody zdrowotne albo rodzinne, a pacjent nadal decyduje o tym, kiedy i ile wypije. Wcześniejszy etap to picie ryzykowne: alkohol niczego jeszcze u pacjenta nie uszkodził, ale ilość i częstotliwość picia są już takie, że u wielu osób prowadzą do trwałych zmian w wątrobie i w sercu. Uzależnienie, czyli F10.2, rozpoznajemy wtedy, gdy do szkód dołączają głód alkoholowy, rosnąca tolerancja i objawy odstawienne po przerwie w piciu.

Pacjent może ocenić swoje picie kwestionariuszem AUDIT, przygotowanym przez Światową Organizację Zdrowia jako test przesiewowy. Wypełnia go sam, we własnym tempie, i sam decyduje, komu pokaże wynik. Wysoki wynik nie jest rozpoznaniem choroby, tylko sygnałem, żeby umówić konsultację lekarską.

Zakres leczenia zależy od tego, którą z trzech kategorii rozpoznamy, dlatego ustalamy ją na pierwszej wizycie, zanim zaproponujemy pacjentowi leki albo psychoterapię.

Pierwszy krok to konsultacja lekarska w naszym gabinecie przy Grobli Świętego Jerzego. Lekarz pyta o historię picia, ocenia stan zdrowia i ryzyko powikłań po odstawieniu alkoholu, a potem rozstrzyga, czy zaczynamy od detoksu, czy od farmakoterapii i psychoterapii.

Opiekę rozpisujemy na miesiąc, trzy miesiące, pół roku albo rok, bo tyle realnie zajmuje leczenie alkoholizmu w zależności od stanu pacjenta. W pierwszym miesiącu pacjent przerywa picie, a jego stan zdrowia się stabilizuje. Kolejne miesiące zajmuje pacjentowi zmiana codziennych nawyków, powrót do pracy i odbudowa relacji w domu; tego etapu nie skróci żaden lek.

Najwięcej czasu zajmuje psychoterapia uzależnień, bo to ona uczy pacjenta radzić sobie z napięciem i głodem alkoholowym bez sięgania po kieliszek. Jej przebieg opisujemy na stronie terapii uzależnień w Elblągu. Wszywka Esperal, leki doustne i detoks zmniejszają w tym czasie ryzyko powrotu do picia, ale nie zastąpią pracy terapeutycznej.

Pracujemy prywatnie i zachowujemy dyskrecję, natomiast leczenia anonimowego nie prowadzimy: dokumentację medyczną zakładamy i przechowujemy zgodnie z przepisami, a wgląd do niej ma pacjent i osoby, które upoważni.

Formę leczenia ustalamy na konsultacji lekarskiej. Decydują o niej przewidywany przebieg odstawienia alkoholu, choroby towarzyszące piciu oraz warunki, w jakich pacjent mieszka.

Ambulatoryjne leczenie alkoholizmu w Elblągu

Ambulatoryjnie prowadzimy pacjentów bez ciężkich powikłań zdrowotnych, w których domu nie ma stale dostępnego alkoholu. Pacjent przyjeżdża na konsultacje, zabiegi i sesje terapeutyczne, a poza nimi pracuje jak dotąd. Leczenie ambulatoryjne nie wymaga zwolnienia z pracy ani wyjazdu z Elbląga.

Leczenie alkoholizmu w ośrodku w Elblągu

Pobyt całodobowy proponujemy wtedy, gdy pacjent pije kilkudniowymi ciągami, gdy do picia dołączyły poważne choroby somatyczne albo gdy w miejscu, w którym mieszka, alkohol jest stale w zasięgu ręki. Ośrodek zapewnia opiekę przez całą dobę i odcina pacjenta od miejsc związanych z piciem. Warunki pobytu opisujemy na stronie ośrodka leczenia uzależnień w Elblągu.

Leczenie alkoholizmu online i e-recepty w Elblągu

Zdalnie prowadzimy wizyty kontrolne i część psychoterapii, wystawiamy też e-recepty. Zdalne wizyty wybierają przede wszystkim pacjenci dojeżdżający do Elbląga z okolicznych gmin oraz osoby, które często wyjeżdżają służbowo. Ciężkiego zespołu abstynencyjnego nie leczymy zdalnie, dlatego pacjenta, który pije codziennie od kilku tygodni, prosimy najpierw o wizytę w gabinecie.

Wszywka Esperal to implant z disulfiramem wszywany pod skórę; ten sam disulfiram występuje też w postaci doustnej. Disulfiram zatrzymuje rozkład alkoholu na etapie aldehydu octowego, więc po wypiciu alkoholu pojawia się silna reakcja organizmu: zaczerwienienie skóry, kołatanie serca, spadek ciśnienia i wymioty. Reakcja zniechęca do sięgania po alkohol, natomiast nie leczy alkoholizmu, dlatego zabieg proponujemy pacjentom, którzy równolegle chodzą na psychoterapię. Przygotowanie, przebieg zabiegu i przeciwwskazania opisujemy na stronie wszywki Esperal w Elblągu.

Leki doustne służą czemu innemu niż wszywka. Naltrekson osłabia działanie alkoholu na mózg: pierwszy kieliszek nie poprawia nastroju tak jak dawniej, dlatego rzadziej pociąga za sobą kolejne, a głód alkoholowy słabnie. Akamprozat działa na układ nerwowy, który po latach picia pozostaje nadmiernie pobudzony, i przez to ułatwia utrzymanie abstynencji w pierwszych miesiącach po odstawieniu alkoholu. Nalmefen pacjent bierze doraźnie, przed sytuacją, w której zwykle pije, na przykład przed rodzinną uroczystością; ten lek ma zmniejszyć ilość wypijanego alkoholu u pacjentów, którzy nie decydują się jeszcze na pełną abstynencję.

Lek dobiera lekarz: sprawdza stan wątroby, choroby towarzyszące i wszystkie inne preparaty, które pacjent przyjmuje. Leki nie usuwają uzależnienia od alkoholu, zmniejszają natomiast ryzyko sięgnięcia po kieliszek na tyle, żeby psychoterapia zdążyła przynieść efekt.

Detoks alkoholowy to kilka dni, w czasie których personel medyczny przeprowadza pacjenta przez zespół abstynencyjny, czyli przez objawy pojawiające się po przerwaniu picia. Reklamy nazywają detoks oczyszczaniem organizmu z toksyn, tymczasem sam alkohol organizm usuwa bez pomocy. Leczenia wymaga reakcja układu nerwowego na odstawienie alkoholu.

Po kilkudniowym ciągu nagłe odstawienie alkoholu może skończyć się drgawkami albo majaczeniem alkoholowym; jedno i drugie wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Ryzyko rośnie u osób pijących codziennie od tygodni, u pacjentów, którzy już wcześniej przeszli powikłane odstawienie alkoholu, u chorych na serce i wątrobę oraz u osób starszych. W takich sytuacjach nie umawiamy pierwszej sesji terapeutycznej, tylko detoks prowadzony przez personel medyczny.

Detoks przerywa picie i usuwa objawy odstawienne, ale nie zmniejsza głodu alkoholowego i nie zmienia nawyków związanych z piciem, dlatego dalszy plan leczenia ustalamy jeszcze przed końcem detoksu. Badania, przebieg pierwszej doby i warunki detoksu z dojazdem opisujemy na stronie detoksu alkoholowego w Elblągu.

Nawrót zdarza się w leczeniu alkoholizmu na tyle często, że plan na wypadek napicia się ustalamy z pacjentem z góry. Prosimy, żeby zadzwonił tego samego dnia, w którym się napije, i nie czekał, aż z jednego wieczoru zrobi się kilkudniowy ciąg.

Po zgłoszeniu sprawdzamy najpierw, czy odstawienie alkoholu nie zagraża zdrowiu pacjenta, a potem ustalamy, co poprzedziło sięgnięcie po alkohol. Zwykle jest to samodzielnie odstawiony lek, opuszczone sesje, bezsenność, konflikt w domu albo wyjazd służbowy. Do planu leczenia wracamy w tym miejscu, w którym się urwał, korygujemy farmakoterapię i na kolejne tygodnie umawiamy częstsze sesje terapeutyczne.

Im szybciej pacjent się odezwie, tym mniej etapów planu musimy powtarzać. Po jednym wieczorze picia wracamy do leczenia w ciągu kilku dni, a po kilkutygodniowym ciągu zaczynamy od nowa: od stabilizacji stanu zdrowia i ustawienia leków. Wracając do planu, poprawiamy w nim ten element, który zawiódł: dokładamy sesje w tygodniach, w których pacjent zostaje sam, albo zmieniamy lek na taki, którego nie trzeba pamiętać codziennie.

Najwięcej nawrotów przypada na pierwsze miesiące po odstawieniu alkoholu, kiedy objawy odstawienne już minęły, a pacjent czuje się na tyle dobrze, że przestaje widzieć powód do dalszych wizyt. Dlatego po intensywnym etapie leczenia opieki nie kończymy: wizyty umawiamy rzadziej, a na sesjach zajmujemy się już czym innym.

Pracujemy wtedy nad zapobieganiem nawrotom: pacjent wypisuje razem z terapeutą sytuacje, w których dawniej pił, na przykład dzień wypłaty, koniec zmiany albo samotny wieczór, i do każdej z nich ustala, co zrobi zamiast picia. Wypisane reakcje ćwiczy potem na sesjach, bo sam zamiar niepicia w takiej chwili nie wystarcza.

Na tym etapie prowadzimy też farmakoterapię, i to dłużej niż samo intensywne leczenie. Naltrekson albo akamprozat pacjent przyjmuje tak długo, jak zaleci lekarz; koniec sesji terapeutycznych nie jest sygnałem do odstawienia leku. Niezależnie od gabinetu działają grupy samopomocowe, na przykład Anonimowi Alkoholicy: spotkania są bezpłatne i odbywają się regularnie, a ich aktualne terminy publikują same wspólnoty. Udział w nich nie zastępuje psychoterapii, ale daje kontakt z ludźmi w podobnej sytuacji.

Po pomoc dzwoni do nas najczęściej żona, mąż albo dorosłe dziecko, rzadko sama osoba pijąca. Pytanie brzmi wtedy prawie zawsze tak samo: jak nakłonić do leczenia kogoś, kto twierdzi, że problemu z alkoholem nie ma.

Po latach mieszkania z osobą pijącą bliscy podporządkowują jej piciu całą codzienność: sprawdzają, ile zostało w butelce, tłumaczą nieobecności w pracy, spłacają długi i robią wszystko, żeby nie doszło do awantury. To współuzależnienie i leczymy je osobno, niezależnie od tego, czy osoba pijąca podejmie leczenie. Dorosłe dzieci alkoholików przychodzą z kolei z trudnościami wyniesionymi z domu rodzinnego, które bez pomocy same nie mijają.

Bliscy pomagają najbardziej wtedy, gdy przestają osłaniać osobę pijącą przed skutkami picia i zamiast kolejnych ultimatów stawiają granice, których da się dotrzymać. Jeśli osoba pijąca odmawia leczenia, a picie rozkłada życie rodziny, bliscy mogą złożyć zawiadomienie w gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych w Elblągu, która prowadzi postępowanie i kieruje wniosek do sądu rejonowego.

Na pierwszej konsultacji pytamy o sen, nastrój, lęk i wcześniejsze leczenie psychiatryczne, ponieważ depresja, zaburzenia lękowe i zespół stresu pourazowego współwystępują z alkoholizmem u dużej części pacjentów. Jedni zaczęli pić, żeby stłumić objawy tych zaburzeń, u innych zaburzenia pojawiły się dopiero po latach picia.

Nieleczona depresja niweczy efekt terapii uzależnień: pacjent kończy leczenie, a po kilku tygodniach wraca do alkoholu, bo objawy depresji nie ustąpiły. Odwrotna kolejność zawodzi tak samo: dopóki pacjent pije, alkohol zaburza sen i nie da się ocenić, które objawy należą do choroby psychicznej, a które do odstawienia alkoholu.

Dlatego psychiatra i terapeuta uzależnień prowadzą pacjenta równolegle, w jednym zespole. Psychiatra odpowiada za rozpoznanie i leczenie zaburzenia psychicznego, terapeuta uzależnień za pracę nad piciem, a każdy z nich wie, co u pacjenta ustalił drugi. Część objawów oceniamy ponownie po kilku tygodniach abstynencji, kiedy widzimy, co ustąpiło razem z odstawieniem alkoholu, a co wymaga odrębnego leczenia.

W 2024 roku policja w Elblągu interweniowała 2 332 razy w związku z nadużyciem alkoholu, czyli średnio ponad sześć razy na dobę, i było to więcej niż w dwóch poprzednich latach. Do wytrzeźwienia zatrzymano w tym samym roku 720 osób, o ponad czterdzieści procent mniej niż w 2022 roku, kiedy zatrzymanych było 1 258. Z powodu alkoholizmu pomocą społeczną objęto w Elblągu 139 rodzin, w których żyło 156 osób.

Interwencja policji nie jest rozpoznaniem lekarskim, a spadek liczby zatrzymań nie musi znaczyć, że elblążanie piją mniej. Te liczby pokazują natomiast, na jakim etapie picie staje się widoczne dla otoczenia: dopiero wtedy, gdy ktoś nie wraca o własnych siłach do domu. Alkoholizm rozpoznajemy znacznie wcześniej, na podstawie wywiadu i badania lekarskiego, a im wcześniej pacjent trafia na konsultację, tym rzadziej leczenie musi zaczynać się od detoksu.