Bez recepty można kupić cytyzynę i leki z nikotyną. Obie grupy leków zmniejszają głód nikotynowy, ale różnią się działaniem, długością kuracji i kosztem jednego dnia. Skuteczność podajemy za przeglądem Cochrane z 2023 roku, obejmującym 319 badań klinicznych ze 157 179 uczestnikami. Cochrane to międzynarodowa sieć badaczy, która zbiera badania na dany temat i ocenia ich wyniki łącznie. Ceny sprawdziliśmy w aptekach we wrześniu 2026 roku.
Skuteczność leków w tym przeglądzie oceniano na podstawie niepalenia po co najmniej sześciu miesiącach. Podane różnice wynikają z porównania leczenia z placebo lub brakiem leku.
Jak działa cytyzyna?
Cytyzyna, sprzedawana jako Desmoxan, Tabex i Recigar, przyłącza się do tych samych receptorów w mózgu co nikotyna i pobudza je słabiej, dzięki czemu łagodzi objawy odstawienia i zmniejsza przyjemność odczuwaną po zapaleniu papierosa. Kuracja trwa 25 dni, a dzienna liczba tabletek spada z 6 do 1 albo 2. Palenie trzeba porzucić do 5. dnia kuracji. Szansa rzucenia palenia była przy cytyzynie ponad dwa razy większa niż bez leku, co daje około 7 dodatkowych osób niepalących na każde 100 leczonych. Jedno opakowanie ze 100 tabletkami wystarcza na całą kurację i kosztowało od około 40 do 78 zł, więc dzień leczenia kosztuje od 1,60 do około 3,10 zł.
Jak działa plaster z nikotyną?
Plaster, na przykład NiQuitin Przezroczysty albo Nicorette Invisipatch, stale oddaje przez skórę niewielką dawkę nikotyny, więc głód jest słabszy przez cały czas noszenia plastra. Plaster NiQuitin nosi się całą dobę, a Invisipatch przez 16 godzin i zdejmuje na noc. Przy plastrach NiQuitin osoba paląca ponad 10 papierosów dziennie przez 6 tygodni nakleja plaster 21 mg, potem przez 2 tygodnie 14 mg i przez ostatnie 2 tygodnie 7 mg. Sam plaster zwiększał szansę rzucenia palenia o około jedną trzecią, czyli o około 2 osoby niepalące na 100 leczonych. Plastry NiQuitin na całą kurację kosztowały od około 606 do 930 zł, co daje od około 8,70 do 13,30 zł dziennie.
Kiedy stosuje się gumę, aerozol lub tabletki do ssania z nikotyną?
Nicorette Classic Gum z 2 albo 4 mg nikotyny, aerozol Nicorette Spray z 1 mg nikotyny w dawce i tabletki do ssania NiQuitin MINI z 1,5 albo 4 mg nikotyny uwalniają nikotynę w jamie ustnej, skąd szybko przenika ona do krwi. Po te leki pacjent sięga, gdy nagle poczuje ochotę na papierosa. Jednorazowo można użyć najwyżej 2 dawek aerozolu, w ciągu godziny 4, a w ciągu doby 64. Bez plastra można według producentów zużyć na dobę najwyżej 15 gum Nicorette Classic Gum albo 15 tabletek do ssania NiQuitin MINI 4 mg. Dla szybko działających postaci nikotyny łączny wynik wynosił około 3 dodatkowe osoby niepalące na 100 w porównaniu z placebo lub brakiem leku. Plaster połączony z jedną z tych postaci nikotyny dawał wynik zbliżony do wyniku leczenia cytyzyną. Koszt dnia zależy od tego, ile dawek pacjent zużyje. Jedna dawka aerozolu z opakowania na 150 dawek kosztowała od około 41 do 57 groszy, a jedna guma 4 mg z opakowania po 105 sztuk od około 74 do 95 groszy.
Czy można dostać wareniklinę albo bupropion?
Wareniklina z leku Champix działa podobnie jak cytyzyna i pomagała rzucić palenie około 8 dodatkowym osobom na 100 leczonych. Bupropion z leku Zyban to lek przeciwdepresyjny, który pomagał rzucić palenie około 3 dodatkowym osobom na 100 leczonych. Oba leki wymagają recepty. Zyban zniknął z rynku po wygaśnięciu pozwolenia pod koniec 2023 roku, a Champixu nie oferowała żadna z aptek, które przejrzeliśmy we wrześniu 2026 roku. W programie Nasz Gabinet stosujemy cytyzynę, a e-receptę na nią lekarz wystawia po wywiadzie na czacie.