Leczenie uzależnienia od nikotyny Wałbrzych

Ulgę papieros daje od razu, a korzyści z niepalenia widać po miesiącach i latach. W badaniach osoby palące ceniły nagrody, na które trzeba było poczekać, mniej niż pozostali uczestnicy. Badacze nazywają to dyskontowaniem odroczonych nagród.

Na Uniwersytecie Vermont porównano 23 osoby palące, 22 osoby, które nigdy nie paliły, i 21 byłych palaczy. Uczestnicy deklarowali, czy wolą mniejszą kwotę od razu, czy większą wypłaconą po jakimś czasie. Palący bardziej niż pozostali skłaniali się ku mniejszej kwocie dostępnej od razu. Byli palacze wybierali podobnie jak osoby, które nigdy nie paliły. Gdy nagrodą były papierosy zamiast pieniędzy, konieczność czekania jeszcze bardziej zmniejszała jej wartość dla palących uczestników.

Ta skłonność wiązała się też z wynikiem leczenia. W badaniu 131 osób leczonych przez 6 tygodni terapią poznawczo-behawioralną i przez 8 tygodni plastrami z nikotyną wcześniej wracały do palenia te, które przed leczeniem mniej ceniły nagrody, na które trzeba było poczekać. Związek utrzymał się po uwzględnieniu siły uzależnienia i poziomu stresu. W innym badaniu 48 kobiet przestało palić w ciąży, a ta sama skłonność zmierzona na początku pozwalała przewidzieć, które z nich będą palić pół roku po porodzie.

Dlatego przy rzucaniu palenia lepiej nie opierać motywacji wyłącznie na chorobach, które mogą się rozwinąć za 20 lat. Łatwiej trzymać się celów na najbliższe godziny i dni, na przykład przetrwania pierwszej przerwy w pracy bez papierosa, i zapisywać zmiany, które widać szybko, takie jak lepszy smak jedzenia albo pieniądze zostające w portfelu. Aplikacja Nasz Gabinet liczy dni bez papierosa i pokazuje, co dzieje się z organizmem od pierwszych 24 godzin do 3 miesięcy po rzuceniu palenia.

Tak. Palacze częściej zapadają na łuszczycę, a u chorych palenie wiąże się z cięższym przebiegiem. Łuszczyca to przewlekła choroba zapalna, w której na skórze powstają czerwone, łuszczące się ogniska, najczęściej na łokciach, kolanach, owłosionej skórze głowy i w okolicy lędźwiowej.

W amerykańskim badaniu przez 14 lat obserwowano 78 532 pielęgniarki i odnotowano 887 nowych zachorowań. W porównaniu z kobietami, które nie paliły nigdy, ryzyko zachorowania było o 78 procent większe u palaczek i o 37 procent większe u byłych palaczek. Im więcej lat od rzucenia palenia minęło, tym ryzyko było mniejsze. W pierwszych 10 latach po rzuceniu palenia ryzyko było o 61 procent wyższe, między 10 a 19 latami o 31 procent, a po 20 latach nie różniło się już istotnie od ryzyka kobiet, które nigdy nie paliły.

W rzymskim szpitalu dermatologicznym zbadano 818 chorych na łuszczycę. U osób wypalających ponad 20 papierosów dziennie ciężka postać choroby występowała ponad dwa razy częściej niż u palących najwyżej 10. W szanghajskim szpitalu obserwowano 192 chorych leczonych lekami biologicznymi. Po 12 tygodniach niepalący mieli około 2,6 raza większą szansę na zmniejszenie nasilenia zmian o co najmniej 75 procent. Wszystkie te badania były obserwacyjne, więc nie dowodzą, że palenie jest przyczyną tych różnic.

Łuszczyca nie jest przeciwwskazaniem do stosowania cytyzyny ani plastrów z nikotyną, ale wpływa na sposób ich stosowania. Zgodnie z zaleceniami producenta plaster NiQuitin nakleja się tylko na zdrową skórę, bez uszkodzeń, zaczerwienienia i podrażnienia. Osoby z atopowym zapaleniem skóry lub egzemą powinny zachować ostrożność przy jego stosowaniu. Wysypka należy do bardzo częstych działań niepożądanych Desmoxanu, dlatego o każdej nowej zmianie na skórze pacjent z łuszczycą mówi lekarzowi.

Po wielu latach bez papierosa ryzyko niewydolności serca u większości byłych palaczy wraca do poziomu osób, które nigdy nie paliły. Niewydolność serca oznacza, że serce pompuje za mało krwi, co objawia się dusznością, szybkim męczeniem się i obrzękami nóg.

W amerykańskim badaniu przez 13 lat obserwowano 4482 osoby po 65. roku życia, które na początku nie miały niewydolności serca. Byli palacze, którzy nie palili od ponad 15 lat, chorowali na nią równie często jak osoby, które nigdy nie paliły, i nie umierali częściej od nich. Wyjątkiem były osoby, które wcześniej paliły bardzo dużo, czyli równowartość paczki dziennie przez co najmniej 32 lata. Niewydolność serca rozwijała się u nich o 45 procent częściej niż u osób bez historii palenia. Mimo to umierały w czasie obserwacji o około jedną trzecią rzadziej niż osoby, które nie przestały palić.

Pacjent Nasz Gabinet w Wałbrzychu nie zostaje z rzucaniem palenia sam: aplikacja przypomina o tabletkach, zespół medyczny ogląda nagrania, a przy przerwie w leczeniu dzwonimy z poradni. Żeby zacząć, wystarczy kupić 3-miesięczny plan leczenia na stronie albo w aplikacji Nasz Gabinet i wypełnić wywiad lekarski na czacie.

Leczenie zaczyna się od zakupu 3-miesięcznego antynikotynowego planu leczenia za 499 zł na stronie albo w aplikacji Nasz Gabinet. Skierowanie nie jest potrzebne, a cały program odbywa się online, więc pacjent nie musi przyjeżdżać do przychodni Nasz Gabinet przy ul. Młynarskiej 24 w Wałbrzychu.

Po zakupie pacjent wypełnia w aplikacji wywiad lekarski na czacie. Pytania z odpowiedzią tak albo nie dotyczą przeciwwskazań z charakterystyki cytyzyny: ciąży i karmienia piersią, niedawnego zawału lub udaru, niestabilnej dławicy piersiowej, zaburzeń rytmu serca, chorób serca i naczyń, wątroby, nerek, chorób psychicznych, niektórych leków i wieku. Gdy przeciwwskazań nie ma, lekarz wystawia e-receptę na cytyzynę w ciągu najbliższych godzin. Jeśli któraś odpowiedź wskazuje przeciwwskazanie, lekarz najpierw ocenia sytuację pacjenta i odpisuje mu na czacie. Lek pacjent wykupuje w dowolnej aptece i płaci za niego osobno.

Potem wpisuje w aplikacji, o której wstaje i kiedy idzie spać, i rozpoczyna kurację przyciskiem od dziś albo od jutra. Aplikacja rozpisuje tabletki na kolejne dni według ulotki, a ostatniego papierosa pacjent wypala najpóźniej 5. dnia kuracji.

Każdy z dostępnych leków ma za sobą kilkadziesiąt lat historii, a najstarsza jest cytyzyna. Dane o skuteczności pochodzą z opublikowanego w 2023 roku przeglądu 319 badań, który przygotowała Cochrane, międzynarodowa organizacja naukowa zestawiająca wyniki badań klinicznych i oceniająca ich wiarygodność. Ceny sprawdziliśmy we wrześniu 2026 roku.

Skuteczność leków w przeglądzie Cochrane oceniano na podstawie niepalenia po co najmniej sześciu miesiącach. Podane różnice wynikają z porównania leczenia z placebo lub brakiem leku.

Skąd pochodzi cytyzyna?

Cytyzyna to alkaloid z roślin bobowatych, pozyskiwany głównie z nasion złotokapu. W czasie II wojny światowej zawierające ją rośliny służyły jako zamiennik tytoniu, a w Europie Środkowej i Wschodniej jako lek na rzucenie palenia sprzedaje się ją od ponad 50 lat. Dziś w polskich aptekach dostępne są tabletki Desmoxan, Tabex i Recigar. Każda tabletka zawiera 1,5 mg cytyzyny.

Cytyzyna przyłącza się w mózgu do receptorów, na które działa nikotyna, i pobudza je słabiej od niej. W efekcie pacjent słabiej odczuwa brak nikotyny, a zapalenie w trakcie kuracji przynosi mniejszą przyjemność niż dawniej. Odstęp między przyjmowaniem kolejnych tabletek wynosi na początku 2 godziny, co daje do 6 sztuk w ciągu doby, i wydłuża się z każdym etapem, a od 21. do 25. dnia wystarczają 1 lub 2 tabletki dziennie. Z palenia trzeba zrezygnować do 5. dnia kuracji. Wśród 100 osób przyjmujących cytyzynę palenie rzucało około 7 więcej niż wśród 100 osób dostających placebo. Opakowanie ze 100 tabletkami, wystarczające na całą kurację, kosztowało od 40 do 78 zł.

Jak powstały guma i plaster z nikotyną?

Pomysł gumy wyszedł od dwóch lekarzy z Uniwersytetu w Lund, którzy zauważyli, że załogi okrętów podwodnych źle znoszą przymusowe przerwy w paleniu. Nad gumą pracował od 1969 roku chemik Ove Fernö ze szwedzkiej firmy farmaceutycznej Leo, pierwszy opis w czasopiśmie naukowym ukazał się w 1973 roku, a do sprzedaży guma trafiła w 1978 roku. Plaster ma krótszą historię. W 1984 roku amerykańscy badacze nałożyli roztwór z 9 mg nikotyny na przedramię jednego ochotnika. Po pół godzinie nikotynę wykryto w jego ślinie, tętno wzrosło o 15 uderzeń na minutę, a przez 2 godziny stężenie nikotyny utrzymywało się na poziomie podobnym jak przy paleniu papierosów.

W aptekach są dziś plaster NiQuitin Przezroczysty, noszony całą dobę, i Nicorette Invisipatch, zdejmowany przed snem. Nowy plaster przykleja się raz na dobę, a plastrów NiQuitin nie używa się dłużej niż przez 10 tygodni. Plaster zwiększał liczbę osób niepalących o około 2 na 100. Po gumę Nicorette Classic Gum, tabletki do ssania NiQuitin MINI i aerozol Nicorette Spray pacjent sięga zwykle wtedy, gdy głód nikotynowy narasta. Dla szybko działających postaci nikotyny łączny wynik wynosił około 3 dodatkowe osoby niepalące na 100 w porównaniu z placebo lub brakiem leku. Przy stosowaniu samej gumy Nicorette Classic Gum albo samych tabletek NiQuitin MINI 4 mg dobowy limit wynosi 15 sztuk. Aerozol ma trzy limity, czyli 2 dawki za jednym razem, 4 w ciągu godziny i 64 w ciągu doby. Dziesięć tygodni z plastrami NiQuitin kosztowało od 606 do 930 zł, aerozol ze 150 dawkami od 62 do 85 zł, a 105 gum o mocy 4 mg od 78 do 100 zł.

Co łączy wareniklinę z cytyzyną, a skąd wziął się bupropion?

Badacze firmy Pfizer zaczęli poszukiwania nowego leku od cytyzyny. Jej pochodne nie spełniły oczekiwań, więc wareniklinę, otrzymaną w 1997 roku, zbudowano na innym szkielecie cząsteczki. Działa jednak podobnie, bo również słabiej od nikotyny pobudza te same receptory. Wśród leczonych warenikliną, sprzedawaną jako Champix, palenie rzucało około 8 osób na 100 więcej niż bez leku. W maju 2021 roku w tabletkach warenikliny wykryto rakotwórcze zanieczyszczenie, N-nitrozo-wareniklinę, w ilości przekraczającej limity Europejskiej Agencji Leków. Serie leku wycofywano, co spowodowało braki warenikliny. We wrześniu 2026 roku żadna ze sprawdzonych przez nas aptek nie miała Champixu.

Bupropion powstał jako lek przeciwdepresyjny. W badaniu opublikowanym w 1997 roku 615 palaczy przyjmowało przez 7 tygodni bupropion w jednej z trzech dawek albo placebo. Po roku nie paliło 23,1 procent osób przyjmujących dawkę 300 mg na dobę i 12,4 procent osób przyjmujących placebo. W przeglądzie badań bupropion zwiększał liczbę osób niepalących o około 3 na 100. Wareniklina i bupropion wymagają recepty, a pozwolenie na sprzedaż Zybanu, leku z bupropionem, wygasło w Polsce w grudniu 2023 roku.

Plan leczenia nie zawiera spotkań z psychologiem, ale pacjent może umówić taką konsultację w aplikacji Nasz Gabinet i opłacić ją osobno. Rozmowa odbywa się przez wideo i kosztuje 200 zł, więc pacjent z Wałbrzycha nie musi na nią dojeżdżać na ul. Młynarską.

Po taką rozmowę warto sięgnąć, gdy głód nikotynowy jest silny mimo przyjmowania cytyzyny, gdy w trakcie kuracji pogarsza się nastrój albo gdy trudno poradzić sobie ze stresem bez papierosa. Przydaje się też osobom, które już kilka razy rzucały palenie i wracały do niego. Z psychologiem pacjent może przyjrzeć się temu, kiedy, gdzie i po co sięga po papierosa, i ułożyć plan na wypadek potknięcia, żeby pojedynczy papieros nie oznaczał powrotu do palenia.

Leczenie innych uzależnień opisujemy na stronie o terapii uzależnień w Wałbrzychu.

Tak. Przed rozpoczęciem kuracji pacjent wpisuje w aplikacji Nasz Gabinet, o której wstaje i kiedy idzie spać. Pierwszą tabletkę cytyzyny aplikacja wyznacza na godzinę wstawania, a kolejne w odstępach z ulotki, więc pacjent, który wcześnie wstaje do pracy, wcześniej zaczyna też dzień kuracji. Aplikacja przypomina o każdej tabletce, w pierwszych dniach nawet o 6, a pod koniec kuracji o 1 albo 2.

Połkniętą tabletkę pacjent odhacza jednym ruchem palca. Jedną tabletkę dziennie, wskazaną przez aplikację, nagrywa telefonem, a nagranie analizuje zespół medyczny. Jeśli pacjent przerwie przyjmowanie tabletek, dzwonimy do niego z poradni. Od dnia rzucenia palenia aplikacja liczy dni bez papierosa i opisuje kolejne etapy, od 24 godzin do 3 miesięcy. Pacjent ma w niej też dzienniczek emocji i asystenta AI.

Pobranie aplikacji jest bezpłatne. Pacjent kupuje w niej plan leczenia, jeśli nie zrobił tego na stronie, i umawia płatną osobno konsultację z psychologiem. Jeśli przy zakupie albo instalacji potrzebna jest pomoc, wystarczy do nas zadzwonić.

• Nie polecamy ssania tabletek z glukozą w miejsce leku. W Londynie 928 osób rzucających palenie dostało losowo tabletki z glukozą albo słodkie tabletki z sorbitolem i przez 5 tygodni miało ssać co najmniej 12 dziennie. Wszyscy mieli grupowe wsparcie psychologiczne, a mniej więcej połowa przyjmowała też leki z nikotyną albo bupropion. Pół roku bez papierosa wytrwało 14,6 procent osób przyjmujących tabletki z glukozą i 13,4 procent przyjmujących tabletki z sorbitolem, a różnica nie była istotna statystycznie. Lepszy wynik glukozy u osób przyjmujących równocześnie leki autorzy uznali za wymagający dalszych badań.
• Nie proponujemy wdychania olejków eterycznych zamiast papierosa. W jedynym znalezionym przez nas badaniu 48 palaczy po nocy bez papierosa przez 3 godziny zaciągało się z urządzenia z olejkiem z czarnego pieprzu, z mentolem albo z pustym wkładem. Przy wdychaniu olejku z czarnego pieprzu ochota na papierosa była mniejsza niż w pozostałych grupach, ale nikt nie sprawdzał, czy uczestnicy później przestali palić.