Leczenie otyłości Wałbrzych

Otyłość ma w klasyfikacji ICD-10 kod E66, a Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości w zaleceniach z 2024 roku opisuje ją jako chorobę przewlekłą, która wymaga długotrwałej opieki. Przykładem jest pacjent, który kiedyś schudł dwadzieścia kilogramów, a w ciągu dwóch, trzech lat wrócił do dawnej masy ciała. Po utracie tkanki tłuszczowej organizm może zużywać mniej energii, niż wynikałoby z nowej masy ciała. Rośnie wtedy stężenie greliny, która pobudza apetyt, a spada stężenie leptyny, która informuje mózg o zapasach energii. Ta regulacja utrzymuje się co najmniej rok po zakończeniu odchudzania, u części osób dłużej. Te zmiany mogą utrudniać utrzymanie niższej masy ciała. Dlatego leczenie prowadzimy z regularnymi kontrolami, a plan zmieniamy, gdy przestaje przynosić efekt. Uprzedzamy też, że w trakcie leczenia zdarzają się tygodnie, w których masa ciała się nie zmienia.

Jak powstaje otyłość i dlaczego narasta?

Otyłość powstaje stopniowo. Przez lata organizm otrzymuje z pożywienia więcej energii, niż zużywa, i odkłada nadwyżkę w tkance tłuszczowej, aż jej ilość zaczyna szkodzić zdrowiu. Na początku powiększają się istniejące komórki tłuszczowe, a gdy nadwyżka się utrzymuje, organizm wytwarza nowe. Tkanka tłuszczowa zgromadzona w brzuchu, wokół narządów, działa jak czynny narząd. Wydziela substancje, które podtrzymują przewlekły stan zapalny o niewielkim nasileniu i mogą osłabiać wrażliwość tkanek na insulinę.

Skłonność do otyłości jest w dużej mierze dziedziczna. W badaniach bliźniąt geny odpowiadały za 40 do 70 procent różnic w masie ciała, dlatego otyłość często dotyczy rodziców i ich dzieci. Ta skłonność ujawnia się zwłaszcza wtedy, gdy wysokokaloryczne produkty są stale dostępne, a dzień upływa na siedząco w pracy i w samochodzie. Trwałemu przyrostowi masy ciała sprzyjają także krótki sen, przewlekły stres, ciąża, menopauza i rzucenie palenia.

Na konsultacji startowej szukamy czynników, które u danej osoby podtrzymują nadmierną masę ciała, dlatego wywiad dotyczy nie tylko diety. Przeglądamy listę przyjmowanych leków, bo doustne glikokortykosteroidy, część leków przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych, niektóre leki przeciwpadaczkowe oraz insulina mogą sprzyjać przyrostowi masy ciała. W badaniach beta-adrenolityków masa ciała była średnio o około kilogram wyższa niż w grupach kontrolnych, choć u poszczególnych osób różnica może być inna. Pytamy o grafik pracy, bo nocne zmiany zaburzają rytm dobowy, oraz o alkohol, który zwiększa ilość przyjmowanej energii. Sprawdzamy tarczycę: jej niedoczynność może wpływać na masę ciała, ale zwykle nie wyjaśnia całej otyłości.

Jakie choroby rozwijają się przy otyłości?

Z czasem u części osób z otyłością rozwijają się nadciśnienie, zaburzenia glikemii, podwyższone trójglicerydy i stłuszczenie wątroby, nie zawsze w tej samej kolejności. Przy większej masie ciała krąży więcej krwi, więc serce pracuje z większym obciążeniem.

Związek otyłości z niewydolnością serca opisało badanie obserwacyjne Framingham, w którym 5881 osób obserwowano średnio przez 14 lat. Każdy dodatkowy punkt wskaźnika BMI wiązał się z ryzykiem niewydolności serca większym o 5 procent u mężczyzn i o 7 procent u kobiet, a otyłość z mniej więcej dwukrotnie wyższym ryzykiem niż prawidłowa masa ciała. Niewydolność serca rozwija się zwykle latami i długo nie daje objawów, które pacjent łączyłby z masą ciała. Zadyszkę przy wchodzeniu pod górę, na wałbrzyskich wzniesieniach łatwą do zauważenia, trzeba omówić z lekarzem, bo może mieć różne przyczyny, także sercowe.

Zaczynamy od wagi i wzrostu, bo z nich wylicza się wskaźnik BMI. Kobieta mierząca 165 cm i ważąca 96 kg ma BMI 35,3, czyli otyłość drugiego stopnia w progach Światowej Organizacji Zdrowia, wspólnych dla obu płci, gdzie 25 oznacza nadwagę, a 30, 35 i 40 kolejne stopnie otyłości. Na tym jednak rozpoznanie się nie kończy, bo przy tej samej wartości wskaźnika ryzyko powikłań wygląda zupełnie inaczej u osoby, która ma tłuszcz zgromadzony na biodrach, i u tej, która ma go w brzuchu.

Obwód talii uzupełnia BMI i wymaga tylko taśmy krawieckiej. Zakłada się ją w połowie odległości między dolnym żebrem a wyczuwalną krawędzią kości biodrowej, a wynik odczytuje na spokojnym wydechu. Niższy próg, 94 cm u mężczyzn i 80 cm u kobiet, pochodzi z kryteriów Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej dla osób pochodzenia europejskiego. Wyższy, 102 i 88 cm, to według Światowej Organizacji Zdrowia granica znacznie zwiększonego ryzyka metabolicznego. Obwód talii oceniamy razem z BMI, ciśnieniem i wynikami badań, a zakres dalszej diagnostyki zależy od całego obrazu zdrowia. Pacjenta, który mierzy się w domu przed konsultacją, prosimy o sprawdzenie, czy taśma leży poziomo i nie zsuwa się w węższe miejsce nad brzuchem, bo wtedy wynik wychodzi za mały.

Przed pomiarem ciśnienia trzeba zmierzyć obwód ramienia. Od niego zależy rozmiar mankietu, a od mankietu wiarygodność wyniku, na którym opiera się rozpoznanie i leczenie nadciśnienia. Do tego dochodzi rozmowa o historii masy ciała: ile pacjent ważył koło dwudziestki, w którym roku waga ruszyła w górę, co się wtedy działo, jakie diety i leki stosował, ile kilogramów wróciło i po jakim czasie. Ta rozmowa pomaga zrozumieć, co utrudniało wcześniejsze próby odchudzania.

Kiedy można rozważyć lek na otyłość i co ogranicza wybór preparatu?

O leku decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia i wskazań zapisanych w charakterystyce produktu leczniczego, czyli w urzędowym opisie preparatu. BMI jest jednym z kryteriów, a samo spełnienie progu nie gwarantuje recepty. Dla wielu preparatów progiem jest BMI od 30 albo od 27 do 29,9 przy co najmniej jednej chorobie związanej z masą ciała. Przy semaglutydzie charakterystyka podaje jako przykłady takich chorób stan przedcukrzycowy albo cukrzycę typu 2, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, obturacyjny bezdech senny i chorobę sercowo-naczyniową. Przy innych preparatach wskazania są nieco inne, a orlistat ma własne progi: BMI od 30 albo powyżej 28 przy czynnikach ryzyka. Przy BMI poniżej 27 omawiane leki nie mają standardowego wskazania, ale lekarz nadal ocenia obwód talii i wyniki badań, leczy choroby współistniejące i może zaplanować pracę z dietetykiem.

Wiek nie wyklucza leczenia, ale wpływa na dobór preparatu. Prowadzimy wyłącznie dorosłych. Liraglutyd nie jest zalecany od 75. roku życia. Tabletki z naltreksonem i bupropionem nie są zalecane po 75. roku życia, a po 65. roku życia wymagają ostrożności. Dla semaglutydu i tirzepatydu dane u osób od 85. roku życia są ograniczone. Ograniczenia związane z sercem, nerkami i wątrobą różnią się między preparatami. Semaglutyd i liraglutyd stosowane w otyłości nie są zalecane w niewydolności serca klasy NYHA IV, czyli z dusznością w spoczynku, a charakterystyka tirzepatydu ma inny zapis. Semaglutyd i liraglutyd nie są też zalecane w ciężkich zaburzeniach czynności nerek i wątroby. Przy tirzepatydzie sama choroba nerek albo wątroby nie wymaga zmiany dawki, ale dane z ciężkich postaci są ograniczone i lekarz zachowuje ostrożność. Przebyte ostre zapalenie trzustki wymaga ostrożnej, indywidualnej oceny przed włączeniem leku z grupy GLP-1. Tabletki z naltreksonem i bupropionem są przeciwwskazane m.in. przy padaczce albo napadach drgawkowych w wywiadzie, anoreksji albo bulimii obecnie lub w przeszłości, przewlekłym przyjmowaniu opioidów, schyłkowej niewydolności nerek i ciężkiej niewydolności wątroby.

Program leczenia otyłości trwa sześć miesięcy, odbywa się online i kosztuje 1799 zł. Leki pacjent kupuje osobno w aptece na e-receptę. Na 30-minutowej konsultacji startowej lekarz przegląda wszystkie przyjmowane leki, także na serce i ciśnienie, omawia wyniki badań i zleca brakujące. Masę ciała, talię i ciśnienie pacjent mierzy wcześniej w domu. Na końcu lekarz decyduje, czy pacjent może leczyć się w programie. Po kwalifikacji może wystawić e-receptę na dawkę początkową. Wyniki mieszczące się w progach nie gwarantują recepty.

Za tę cenę pacjent ma dwie konsultacje wideo z lekarzem, dwie z psychologiem i pięć kontroli lekarskich bez rozmowy, na podstawie danych w aplikacji. Konsultacje wideo pacjent umawia w aplikacji Nasz Gabinet, w terminach liczonych od konsultacji startowej.

W cenie programu są także analiza wyników badań, monitoring masy ciała i efektów leczenia oraz wsparcie asystenta AI. E-recepty lekarz wystawia po comiesięcznej ocenie danych i wskazań do dalszego leczenia.

Po każdej ocenie lekarz wystawia e-receptę. W aplikacji pacjent notuje masę ciała raz w tygodniu, a obwody ciała raz w miesiącu. Po każdym zastrzyku pacjent robi zdjęcie pena, a ogląda je zespół medyczny. Przed kontrolą lekarz przegląda te dane. Według PTLO leczenie otyłości powinno trwać rok lub dłużej, więc po programie można je przedłużyć pakietem kontynuacyjnym. Pakiet trwa 3 miesiące i kosztuje 350 zł, a e-receptę pacjent dostaje co miesiąc po ocenie lekarza, bez konsultacji wideo.

Dawkę zwiększa się stopniowo, żeby przewód pokarmowy zdążył się przystosować. Semaglutyd we wstrzyknięciach zaczyna się od 0,25 mg tygodniowo i zwiększa co 4 tygodnie, aż po 16 tygodniach pacjent dochodzi do dawki 2,4 mg. Tirzepatyd zaczyna się od 2,5 mg tygodniowo, a po 4 tygodniach dawka wynosi 5 mg. Dalsze zwiększanie, o 2,5 mg, następuje tylko w razie potrzeby, w odstępach co najmniej czterotygodniowych. Dawką podtrzymującą tirzepatydu może być 5, 10 albo 15 mg, więc nie każdy pacjent dochodzi do najwyższej dawki. Liraglutyd podaje się codziennie, a jego dawkę zwiększa się co tydzień, od 0,6 mg do 3,0 mg. Przy złej tolerancji lekarz może odłożyć zwiększenie dawki. Pierwsze wstrzyknięcie ćwiczymy razem z pacjentem przez kamerę i od razu ustalamy zmianę miejsc podania, bo wstrzykiwanie w jeden punkt zwiększa ryzyko reakcji miejscowych, w tym stwardnień.

Na kontroli pacjent podaje masę ciała, ciśnienie i tętno z pomiarów domowych, mówi, jak znosi lek i ile płynów wypija w ciągu dnia, a lekarz decyduje o dalszej dawce. Odwodnienie przy wymiotach albo biegunce jest groźniejsze u osoby przyjmującej leki moczopędne, dlatego zwykle zalecamy około dwóch litrów płynów na dobę, chyba że kardiolog albo nefrolog zalecił ograniczenie płynów; wtedy obowiązują jego zalecenia. Przy utrzymujących się wymiotach albo biegunce, zwłaszcza w niewydolności serca lub podczas leczenia lekami moczopędnymi, samo picie większej ilości płynów nie wystarcza i potrzebny jest kontakt z lekarzem. Aktywność fizyczną, w tym ćwiczenia z obciążeniem, dobieramy do stanu zdrowia, bo przy szybkim spadku masy ciała razem z tłuszczem można tracić mięśnie. Orientacyjnie planujemy 1,2 do 1,5 g białka na kilogram należnej masy ciała, co u kobiety o wzroście 165 cm może oznaczać około 70 do 90 g dziennie; przy obniżonym eGFR podaż białka ustalamy niżej, w porozumieniu z nefrologiem. Termin kontrolnych badań krwi, np. glukozy, lipidogramu, prób wątrobowych i kreatyniny, lekarz ustala indywidualnie.

Zasady oceny skuteczności różnią się między preparatami. Liraglutyd u dorosłych odstawia się, jeśli po 12 tygodniach na dawce 3,0 mg nie ubyło co najmniej 5 procent początkowej masy ciała. Tabletki z naltreksonem i bupropionem odstawia się, jeśli po 16 tygodniach ubytek nie osiągnął 5 procent początkowej masy ciała, a korzyści i bezpieczeństwo leczenia ocenia się ponownie co najmniej raz w roku. Orlistat odstawia się, jeśli po 12 tygodniach nie ubyło co najmniej 5 procent masy ciała zmierzonej przed rozpoczęciem leczenia. Przy semaglutydzie i tirzepatydzie termin i sposób oceny efektu lekarz ustala indywidualnie. Wynik poniżej oczekiwań wymaga oceny przyczyn i decyzji o dalszym leczeniu, która nie musi oznaczać zamiany preparatu. O utrzymaniu efektu, sygnałach nawrotu i planie po zakończeniu farmakoterapii rozmawiamy już przed pierwszą receptą.

Czego nie robimy, lecząc otyłość?

• Nie prowadzimy leczenia chorób serca. Niewydolność serca, arytmie i chorobę wieńcową leczy kardiolog albo inny lekarz prowadzący, a plan leczenia otyłości uwzględnia jego zalecenia. Nowe albo nasilające się objawy sercowe wymagają oceny lekarskiej bez czekania na planową wizytę.
• Nie zmieniamy dawek leków kardiologicznych prowadzonych przez innego lekarza. Gdy po redukcji masy ciała ciśnienie spada i pojawiają się zawroty głowy, osłabienie albo zasłabnięcia, pacjent powinien bez zwłoki skontaktować się z lekarzem, a omdlenie wymaga pilnej pomocy medycznej.
• Nie wykonujemy specjalistycznych badań kardiologicznych. Echokardiografię, próbę wysiłkową i badanie holterowskie wykonuje pracownia kardiologiczna, a ich wyniki lekarz omawia z pacjentem przy planowaniu leczenia.

Wymagane badania to glukoza na czczo, hemoglobina glikowana, lipidogram, kreatynina z wyliczonym wskaźnikiem eGFR oraz TSH; bez nich lekarz nie dobierze leku. Zalecane, choć nieobowiązkowe, są morfologia, próby wątrobowe ALT i AST, kwas moczowy i badanie ogólne moczu. To, czy wcześniejszy wynik jest wystarczająco aktualny, lekarz ocenia według chorób, przyjmowanych leków i zmian w leczeniu. Glukoza i hemoglobina glikowana pokazują, czy występuje cukrzyca albo stan przedcukrzycowy, co wpływa na dobór leku i ocenę wskazań przy BMI od 27 do 29,9. Lipidogram i próby wątrobowe są częścią oceny zaburzeń metabolicznych i stanu wątroby, ale same nie określają zaawansowania choroby. Kreatynina z eGFR pomaga dobrać preparat. TSH jest badaniem przesiewowym czynności tarczycy, a o dalszych oznaczeniach decyduje obraz kliniczny.

Do tego dochodzą pomiary, których laboratorium nie wykona. Ciśnienie pacjent mierzy w domu właściwym mankietem, a tętno w spoczynku zapisujemy jako punkt odniesienia, bo leki z grupy GLP-1 mogą je nieznacznie przyspieszać. Pytamy, czy podudzia puchną i czy na skórze karku i pach są ciemne, aksamitne przebarwienia. Mogą one nasuwać podejrzenie insulinooporności, choć jej nie rozpoznają. Pytamy też o duszność przy wysiłku i o kołatania serca. Prawidłowe wyniki krwi nie zastępują badania osoby, która zgłasza duszność.

Elektrokardiogram zlecamy według wskazań, np. przy niemiarowym tętnie, kołataniu, zasłabnięciach albo duszności nieproporcjonalnej do wysiłku. Przy nieprawidłowym zapisie albo objawach sugerujących niewydolność serca przed receptą potrzebna jest ocena kardiologiczna, z echokardiografią według decyzji kardiologa. Ból w klatce piersiowej, nasilona duszność w spoczynku i omdlenie wymagają pilnej pomocy medycznej, bez umawiania planowego badania.

Lekarz rodzinny może zlecić część badań w ramach NFZ, jeśli są do nich wskazania, i nie potrzebuje do tego skierowania od nas. Pacjent może też wykonać badania prywatnie w punkcie pobrań i przesłać wyniki przed konsultacją. Insulinę na czczo, wskaźnik HOMA-IR i panel hormonalny zlecamy tylko wtedy, gdy wynik może wpłynąć na rozpoznanie albo leczenie.

Od stanu serca zależą decyzje, które zmieniają plan leczenia otyłości: czy duszność wymaga diagnostyki przed pierwszą receptą, jak interpretować wynik badania krwi przy otyłości i jak zaplanować redukcję masy ciała przed zabiegiem kardiologicznym. Wynik pomiaru albo badania musi być wiarygodny, zanim wpłynie na decyzję o leczeniu.

Skąd bierze się duszność przy otyłości?

Przy otyłości objętość krwi krążącej może być większa. W badaniu, w którym oceniano hemodynamikę serca i wykonywano echokardiografię, uczestniczyło 99 osób z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową i BMI co najmniej 35, 96 osób z tą samą chorobą i BMI poniżej 30 oraz 71 osób bez niewydolności serca. Objętość osocza, oszacowaną m.in. na podstawie hematokrytu i masy ciała, oceniano medianą: wyniosła 3907 ml w grupie z otyłością i 2772 ml w grupie bez otyłości, czyli była większa o mniej więcej 40 procent. Do tego dochodzi tłuszcz odkładający się wokół serca, w worku osierdziowym, który może ograniczać napełnianie komór. W tej postaci choroby zwiększone obciążenie i ograniczenia napełniania serca mogą nasilać duszność przy wysiłku. Wynik grupowy nie opisuje każdej osoby z otyłością.

Duszność ma wiele możliwych przyczyn, m.in. choroby płuc, niedokrwistość, choroby serca i małą aktywność fizyczną. Redukcja masy ciała może zmniejszać dolegliwości, ale niewydolność serca wymaga leczenia kardiologicznego, którego chudnięcie nie zastępuje. Dlatego pytamy, po ilu stopniach pacjent musi przystanąć, czy śpi z wyżej ułożoną głową, czy nogi puchną do wieczora i czy budzi się w nocy z braku powietrza. Odpowiedzi pomagają ocenić, czy przed receptą potrzebna jest ocena kardiologiczna i echo serca, ale nie zastępują diagnostyki.

Jak leczy się otyłość przy niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową?

W tej postaci niewydolności serca frakcja wyrzutowa jest zachowana, ale mogą występować zaburzenia rozkurczu i napełniania komór oraz podwyższone ciśnienia w sercu. Przy otyłości jest to najczęstsza postać tej choroby. Przez lata wybór leków był tu bardzo wąski. Dziś istotnym elementem leczenia zgodnego z wytycznymi są flozyny, które zmniejszają ryzyko hospitalizacji. Długo brakowało natomiast badań leków na otyłość w tej chorobie.

Takich danych dostarczyły dwa badania z losowym przydziałem do grup. W badaniu STEP-HFpEF 529 osób z otyłością, tą postacią niewydolności serca i bez cukrzycy przyjmowało przez 52 tygodnie semaglutyd w dawce 2,4 mg albo placebo. Wynik w kwestionariuszu z Kansas City, w którym pacjent ocenia dolegliwości i sprawność, a wyższa liczba punktów oznacza mniej objawów, poprawił się o 16,6 punktu wobec 8,7 punktu. Masa ciała spadła o 13,3 procent wobec 2,6 procent, a dystans w sześciominutowym marszu wydłużył się o 21,5 metra wobec 1,2 metra. W badaniu SUMMIT 731 osób z otyłością i tą postacią niewydolności serca przyjmowało tirzepatyd albo placebo, a mediana obserwacji wyniosła dwa lata. Zgon sercowo-naczyniowy albo zaostrzenie niewydolności serca wystąpiły u 9,9 procent leczonych wobec 15,3 procent w grupie placebo. Względne ryzyko tego złożonego punktu końcowego było mniejsze o 38 procent, a różnica wynikała głównie z rzadszych zaostrzeń niewydolności serca.

Obie prace opublikowano w recenzowanych czasopismach medycznych, a ich wyniki opisano w charakterystykach obu preparatów. Opis wyników nie oznacza rejestracji do leczenia niewydolności serca, dlatego tych leków nie przepisujemy w tym celu. Badania nie pozwalają ustalić, jaka część poprawy wynika z samej redukcji masy ciała, a jaka z innych działań leku. O lekach kardiologicznych decyduje kardiolog, a leczenie otyłości tych leków nie zastępuje.

Czy redukcja masy ciała pomaga przy migotaniu przedsionków i przed ablacją?

Otyłość jest jednym z modyfikowalnych czynników ryzyka migotania przedsionków, obok alkoholu, bezdechu sennego i nadciśnienia. W metaanalizie 51 badań obejmującej 626 603 osoby każde 5 punktów wskaźnika BMI wiązało się w badaniach kohortowych z szansą zachorowania większą o 29 procent. Z tym samym wzrostem BMI wiązała się szansa migotania przedsionków po operacji kardiochirurgicznej większa o 10 procent i szansa nawrotu po ablacji większa o 13 procent. Dlatego kardiolog może zalecić redukcję masy ciała przed zabiegiem albo równolegle z przygotowaniem do niego.

Australijskie badanie obserwacyjne LEGACY obejmowało 355 osób z migotaniem przedsionków i BMI co najmniej 27, obserwowanych do pięciu lat. Nie było w nim losowego przydziału do grup, więc wynik opisuje związek i nie dowodzi przyczyny. U osób, które schudły co najmniej 10 procent, szansa przeżycia bez nawrotu arytmii była mniej więcej sześciokrotnie większa niż u osób z najmniejszym ubytkiem masy ciała. Wahania masy ciała powyżej 5 procent wiązały się z mniej więcej dwukrotnie większym ryzykiem nawrotu arytmii. Redukcja i utrzymanie niższej masy ciała mogą poprawiać wyniki leczenia migotania przedsionków, ale nie gwarantują, że zabieg nie będzie wymagał powtórzenia. Termin ablacji ustala kardiolog.

Jak mierzyć ciśnienie przy otyłości i kiedy sprawdzić dawki leków na nadciśnienie?

Zanim lekarz zacznie leczyć nadciśnienie, potrzebuje wiarygodnego pomiaru. W badaniu z losową kolejnością pomiarów u 195 osób ten sam aparat dawał różne wyniki zależnie od mankietu. U osób, które potrzebowały mankietu XL, standardowy mankiet zawyżał ciśnienie skurczowe średnio o 19,5 mmHg, a u osób wymagających rozmiaru L o 4,8 mmHg. U osób z bardzo szczupłym ramieniem, wymagających rozmiaru S, standardowy mankiet zaniżał wynik średnio o 3,6 mmHg. Są to średnie błędy pomiaru w badaniu i nie należy ich odejmować od własnego wyniku. Liczy się zakres obwodu ramienia podany na mankiecie. Taki błąd może wpłynąć na rozpoznanie nadciśnienia i dobór leczenia.

Przy wiarygodnym pomiarze widać wpływ redukcji masy ciała na ciśnienie. W metaanalizie 25 badań z losowym przydziałem, obejmującej 4874 uczestników, średnia zmiana w przeliczeniu na kilogram utraconej masy ciała wynosiła 1,05 mmHg dla ciśnienia skurczowego i 0,92 mmHg dla rozkurczowego. U części pacjentów po redukcji masy ciała dotychczasowe dawki leków na nadciśnienie stają się za duże, choć mniejsza liczba leków nie jest gwarantowana. Prosimy o dzienniczek pomiarów domowych i o kontakt, gdy pojawiają się zawroty głowy, osłabienie albo zasłabnięcia przy wstawaniu, niezależnie od zmierzonej wartości. Omdlenie wymaga pilnej oceny lekarskiej. Dawki leków zmienia lekarz leczący nadciśnienie.

Co robić przy kołataniu serca i szybszym tętnie podczas leczenia?

Leki z grupy GLP-1 mogą przyspieszać czynność serca. W charakterystyce semaglutydu stosowanego w otyłości podano średni wzrost tętna o 3 uderzenia na minutę przy wartości wyjściowej 72. Przyspieszenie o co najmniej 10 uderzeń na minutę w dowolnym momencie leczenia odnotowano u 67 procent leczonych wobec 50,1 procent przyjmujących placebo. W badaniach tirzepatydu u osób z otyłością i u osób z niewydolnością serca tętno rosło średnio o około 3 uderzenia na minutę. Średnie z badań nie rozstrzygają przyczyny kołatania u danej osoby. U pacjentów z migotaniem przedsionków albo chorobą wieńcową zwracamy na tętno szczególną uwagę i notujemy je przed pierwszą dawką.

Nowe albo utrzymujące się kołatanie serca trzeba zgłosić lekarzowi. Kilka pomiarów tętna w spoczynku i ocena miarowości pomagają odróżnić pojedyncze przyspieszenie od stałej zmiany. Niemiarowe tętno może mieć różne przyczyny, a elektrokardiogram pomaga je rozpoznać. Lekarz ocenia też nawodnienie, inne leki i potrzebę przerwy w leczeniu, a charakterystyka niektórych preparatów zaleca przerwanie leczenia przy utrzymującym się, istotnym wzroście tętna. Kołatanie z bólem w klatce piersiowej, nasiloną dusznością albo omdleniem wymaga pilnej pomocy medycznej.

Czy leki kardiologiczne utrudniają chudnięcie?

Niektóre leki na serce mogą sprzyjać przyrostowi masy ciała. Systematyczny przegląd ośmiu badań z losowym przydziałem, trwających co najmniej pół roku, wykazał, że w grupach przyjmujących beta-adrenolityki masa ciała pod koniec badania była wyższa niż w grupach kontrolnych. Mediana różnicy wyniosła 1,2 kg, w zakresie od −0,4 do 3,5 kg, a przyrost pojawiał się w pierwszych miesiącach i potem się nie pogłębiał. Średnia z badań nie wyjaśnia ani nie wyklucza większego przyrostu u danej osoby. Przy przyroście masy ciała po zawale lekarz ocenia różne przyczyny, w tym zatrzymanie płynów.

Leków kardiologicznych pacjent nie powinien samodzielnie odstawiać ani zmieniać, a beta-adrenolityku nie wolno przerywać nagle. Jeśli lek może utrudniać redukcję masy ciała, jego wskazania i możliwość zmiany ocenia lekarz prowadzący leczenie kardiologiczne. Przy lekach moczopędnych pilnujemy nawodnienia w dni z wymiotami albo biegunką. Przy lekach przeciwkrzepliwych dawkę weryfikuje lekarz prowadzący, bo część z nich dawkuje się z uwzględnieniem masy ciała i czynności nerek; nie każda zmiana masy ciała wymaga zmiany dawki. Przed planowym zabiegiem, także kardiologicznym, pacjent informuje zespół zabiegowy o wszystkich tych lekach oraz o leku z grupy GLP-1, bo opóźnione opróżnianie żołądka może zmieniać przygotowanie do znieczulenia.

Tabela poniżej pomaga interpretować własne wyniki i nie zastępuje oceny lekarza. Pokazuje badanie, czynnik, który przy otyłości zniekształca wynik, nasze postępowanie i skrótowo wpływ na wynik.

Semaglutyd i tirzepatyd naśladują działanie hormonów jelitowych wydzielanych po posiłku. Semaglutyd działa na receptor GLP-1, a tirzepatyd na receptory GLP-1 i GIP. Leki te zwalniają opróżnianie żołądka, wpływają na ośrodki regulujące apetyt w mózgu i wzmacniają wydzielanie insuliny zależne od stężenia glukozy. U wielu pacjentów apetyt się zmniejsza, a porcja, która wcześniej wydawała się normalna, okazuje się za duża, choć siła tego efektu jest różna. Działanie tirzepatydu na dodatkowy receptor GIP może mieć udział w większym ubytku masy ciała w badaniach, ale nie wyjaśnia w pełni różnicy skuteczności.

Semaglutyd w dawce 2,4 mg tygodniowo dał w badaniu STEP 1 po 68 tygodniach średni ubytek 14,9 procent masy ciała wobec 2,4 procent w grupie placebo, a tirzepatyd w badaniu SURMOUNT-1 po 72 tygodniach od 15 do 20,9 procent, zależnie od dawki. U osoby ważącej na starcie sto kilogramów te średnie odpowiadałyby mniej więcej 15 do 21 kilogramom, ale wyniki poszczególnych osób się różnią i nie są prognozą dla pacjenta. Obie prace prowadzono razem z poradnictwem dietetycznym i zaleceniem ruchu, dlatego lek traktujemy jako element szerszego leczenia.

Po odstawieniu leku masa ciała często wzrasta, dlatego o ryzyku nawrotu rozmawiamy przed pierwszą receptą. Uczestnicy podgrupy badania STEP 1, którzy jednocześnie zakończyli przyjmowanie leku i program zmiany stylu życia, po roku odzyskali średnio około dwóch trzecich utraconej masy ciała. Poprawa ciśnienia, glikemii i lipidów w dużej części się cofnęła, choć nie u wszystkich do wartości wyjściowych. Te wyniki nie dowodzą, że stopniowe odstawianie leku zapobiega nawrotowi, dlatego plan po zakończeniu farmakoterapii ustalamy indywidualnie.

Pacjenci różnie odpowiadają na leczenie. Część traci ponad 20 procent masy ciała, a część kilka procent mimo pełnej dawki i regularnych wizyt. Przy słabszej odpowiedzi lekarz ocenia przyczyny i tolerancję leku, a potem decyduje o dalszym leczeniu: może to być zmiana preparatu, intensywniejsza praca z dietetykiem i psychodietetykiem albo kontynuacja obecnego leczenia. Dawki nie zwiększamy ponad zarejestrowaną.

Pacjenci znają leki na otyłość z nazw handlowych, dlatego podajemy je obok nazw substancji, żeby nikt nie kupił tego samego leku dwa razy pod różnymi nazwami. Poniżej opisujemy omawiane preparaty, a nie pełny wykaz leków dostępnych na rynku. Semaglutyd zarejestrowany do leczenia otyłości to Wegovy. Charakterystyka opisuje wstrzyknięcia raz w tygodniu z dawką podtrzymującą 2,4 mg, a u wybranych dorosłych z BMI co najmniej 30 również 7,2 mg, po co najmniej 4 tygodniach na dawce 2,4 mg. W Unii Europejskiej zarejestrowano także Wegovy w tabletkach. Rejestracja nie oznacza, że każda postać i dawka jest dostępna w polskich aptekach. Semaglutyd w dawkach do 2 mg to Ozempic, zarejestrowany do leczenia cukrzycy typu 2. Tirzepatyd to Mounjaro, zarejestrowany w cukrzycy typu 2 i w leczeniu otyłości. Liraglutyd w dawce 3,0 mg to Saxenda, podawana codziennie. Tabletki łączące dwie substancje, naltrekson i bupropion, to Mysimba. Orlistat w kapsułkach twardych 120 mg to Xenical, a w mniejszej dawce orlistat jest dostępny także bez recepty.

W badaniach semaglutydu i tirzepatydu średni ubytek masy ciała wynosił od około 15 do około 21 procent zależnie od leku i dawki, przy liraglutydzie był mniejszy, a przy Mysimbie i orlistacie jeszcze mniejszy. Te liczby pochodzą z różnych badań, bez bezpośredniego porównania leków, i nie opisują wyniku każdego pacjenta. W badaniu COR-I średni ubytek masy ciała po 56 tygodniach wyniósł 6,1 procent u przyjmujących naltrekson z bupropionem wobec 1,3 procent w grupie placebo, a orlistat daje po roku przeciętnie od 2 do 3 kg więcej niż placebo. Leczenie doustne rozważa się m.in. przy przeciwwskazaniach do leków we wstrzyknięciach, przy silnej niechęci do wkłuć albo gdy koszt długotrwałej terapii lekiem z grupy GLP-1 przekracza możliwości pacjenta; preparat doustny również musi pasować do wskazań i przeciwwskazań. U osoby z cukrzycą leczonej insuliną albo pochodną sulfonylomocznika pilnujemy glikemii, bo w połączeniu z lekiem z grupy GLP-1 rośnie ryzyko niedocukrzenia. Dawki leków przeciwcukrzycowych lekarz zmienia wtedy, gdy wyniki tego wymagają.

Wybór zawężają choroby towarzyszące. Mysimba jest przeciwwskazana m.in. przy niekontrolowanym nadciśnieniu, padaczce albo napadach drgawkowych w wywiadzie, guzie ośrodkowego układu nerwowego, chorobie afektywnej dwubiegunowej w wywiadzie, anoreksji albo bulimii obecnie lub w przeszłości, przewlekłym przyjmowaniu opioidów, nagłym odstawianiu alkoholu albo benzodiazepin, schyłkowej niewydolności nerek i ciężkiej niewydolności wątroby. Przed jej włączeniem sprawdzamy ciśnienie i tętno z pomiarów domowych, bo bupropion może podnosić jedno i drugie. Liraglutyd nie jest zalecany w ciężkiej niewydolności nerek ani od 75. roku życia. Przy tirzepatydzie charakterystyka nie wymaga zmiany dawki z powodu samej choroby nerek, choć danych z jej ciężkich postaci jest mało. Orlistat jest przeciwwskazany przy zespole przewlekłego złego wchłaniania i przy cholestazie.

O wyborze decyduje też koszt. Według wykazu leków refundowanych obowiązującego od 1 lipca 2026 roku omawiane preparaty nie są refundowane w leczeniu otyłości; refundacja części leków w cukrzycy typu 2 dotyczy innego wskazania i odrębnych kryteriów. Cena zależy od preparatu, dawki, wielkości opakowania i apteki, a przy lekach we wstrzyknięciach zmienia się w okresie zwiększania dawki. Koszt miesiąca i roku leczenia wybranym preparatem omawiamy przed pierwszą receptą, żeby pacjent mógł zaplanować wydatki.

Najczęstsze dolegliwości dotyczą przewodu pokarmowego i zwykle pojawiają się w pierwszych tygodniach leczenia oraz w okresie zwiększania dawki, choć nie po każdej zmianie dawki. Są to nudności, wymioty, biegunka, zaparcie i uczucie pełności po małym posiłku. W badaniach semaglutydu zgłaszało je od jednej czwartej do prawie połowy uczestników. W badaniu STEP 1 z powodu działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego leczenie przerwało 4,5 procent osób przyjmujących semaglutyd wobec 0,8 procent w grupie placebo. U większości osób dolegliwości słabną po kilku tygodniach. Pomagają wolniejsze zwiększanie dawki, mniejsze porcje oraz ograniczenie tłustych potraw i alkoholu w okresie zwiększania dawki.

Rzadsze powikłania wymagają uwagi, bo ich objawy łatwo zlekceważyć. W badaniach semaglutydu w leczeniu otyłości kamica żółciowa wystąpiła u 1,6 procent leczonych wobec 1,1 procent przyjmujących placebo; jej objawem jest m.in. silny ból pod prawym łukiem żebrowym, promieniujący do łopatki. Ostre zapalenie trzustki zdarza się rzadko. Objawia się silnym, utrzymującym się bólem w nadbrzuszu, często promieniującym do pleców, z wymiotami albo bez nich. Przy takim podejrzeniu trzeba odstawić lek i bez zwłoki uzyskać pilną pomoc medyczną. U osób z cukrzycą i retinopatią cukrzycową szybka poprawa wyrównania glikemii może przejściowo pogorszyć zmiany w siatkówce, dlatego przed leczeniem potrzebna może być kontrola okulistyczna. Utrzymujące się wymioty, zatrzymanie stolca i wzdęty brzuch mogą wskazywać na niedrożność jelit i wymagają pilnej oceny lekarskiej. Bardzo rzadkim działaniem niepożądanym semaglutydu jest niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego. Nagłe pogorszenie albo utrata widzenia w jednym oku wymaga pilnej oceny okulistycznej.

U kobiet w wieku rozrodczym rozmawiamy o planach dotyczących ciąży, zanim lekarz wystawi receptę. Leków z tej grupy nie należy stosować w ciąży. Semaglutyd odstawia się co najmniej dwa miesiące przed planowanym poczęciem, a tirzepatyd co najmniej miesiąc wcześniej. Przy tabletkach antykoncepcyjnych europejska charakterystyka tirzepatydu nie nakazuje dodatkowego zabezpieczenia, bo zmiany we wchłanianiu okazały się niewielkie. Pacjentka może omówić z lekarzem dodatkową metodę barierową w okresie zwiększania dawki. Semaglutydu i liraglutydu nie należy stosować podczas karmienia piersią, a o stosowaniu tirzepatydu w okresie karmienia lekarz decyduje indywidualnie. Jeśli do ciąży dojdzie w trakcie leczenia, trzeba odstawić lek i skonsultować się z ginekologiem. Sama ekspozycja na lek nie jest wskazaniem do przerwania ciąży.

Przed rozpoczęciem leczenia ustalamy też sposób przechowywania leku i usuwania igieł. Nieotwarty pen przechowuje się w lodówce, w temperaturze od 2 do 8 stopni, i chroni przed zamrożeniem, ciepłem i światłem. Czas przechowywania po pierwszym użyciu zależy od preparatu i rodzaju pena, dlatego obowiązuje ulotka danego leku. Igły wyrzuca się do twardego pojemnika, a sposób oddania pełnego pojemnika zależy od lokalnej zbiórki odpadów. Leku nie należy kupować poza apteką. Główny Inspektorat Farmaceutyczny ostrzegał przed sfałszowanymi penami z semaglutydem. Podrobiony pen może zawierać inną substancję, np. insulinę, która wywołuje niedocukrzenie. Niedocukrzenie objawia się m.in. drżeniem rąk, zimnym potem i splątaniem. Osobie przytomnej, która może bezpiecznie połykać, podaje się coś słodkiego doustnie. Osobie z zaburzeniami świadomości nie podaje się niczego doustnie, a taka sytuacja wymaga pilnej pomocy medycznej.

Lek może zmniejszać apetyt, a dietetyk pomaga ułożyć sposób żywienia, który pacjent utrzyma na co dzień. Przy szybkim spadku masy ciała część ubytku może dotyczyć mięśni, dlatego plan uwzględnia białko i aktywność fizyczną. Dietetyk układa jadłospis pod godziny pracy i preferencje pacjenta. Deficyt energii, orientacyjnie 500 do 750 kcal dziennie, oraz ilość białka, orientacyjnie 1,2 do 1,5 g na kilogram należnej masy ciała, dobiera do zapotrzebowania i stanu zdrowia, a przy chorobie nerek w porozumieniu z nefrologiem.

Psychodietetyk pracuje z pacjentem nad jedzeniem pod wpływem złości, nudy i zmęczenia, jedzeniem w nocy i podjadaniem przy ekranie. Farmakoterapia może zmniejszać apetyt, a równolegle pacjent pracuje nad organizacją posiłków i sytuacjami, które wyzwalają jedzenie bez głodu. Uczy się je rozpoznawać i szuka innych sposobów radzenia sobie z emocjami. Nasilone napady objadania wymagają diagnostyki, dlatego proponujemy wtedy dodatkowo konsultację psychiatryczną. Umiejętności wypracowane z psychodietetykiem mogą pomóc utrzymać efekt po zakończeniu farmakoterapii.

Rodzaj wysiłku dobieramy do stanu stawów i serca. Pacjent po zawale albo z niewydolnością serca może zacząć np. od marszu po płaskim, a wałbrzyskie podejścia dołożyć później, jeśli pozwala na to stan zdrowia. Ćwiczenia oporowe pomagają chronić mięśnie przy spadku masy ciała i uzupełniają marsz. Plan ruchu i rehabilitacji ustala zespół prowadzący, a rehabilitacja kardiologiczna nie wymaga automatycznego odkładania całego leczenia otyłości. W ostrej albo niewyrównanej chorobie serca pierwszeństwo ma stabilizacja stanu zdrowia.

Pytamy także o alkohol, który zwiększa ilość przyjmowanej energii. Pół litra piwa dostarcza orientacyjnie około 250 kcal, a kieliszek wina o pojemności 150 ml około 120 kcal; wartość zależy od rodzaju napoju. Kilka drinków w ciągu wieczoru może zmniejszyć albo zniwelować dzienny deficyt energii. Podczas metabolizowania alkoholu organizm w mniejszym stopniu korzysta z tłuszczu jako źródła energii. Alkohol może też osłabiać kontrolę nad ilością jedzenia.

Alkohol może nasilać nudności i sprzyjać odwodnieniu, zwłaszcza przy wymiotach, a tolerancja zależy też od chorób współistniejących. Alkohol jest jednym z ważnych czynników ryzyka ostrego zapalenia trzustki, opisanego w części o działaniach niepożądanych: silny ból nadbrzusza promieniujący do pleców wymaga odstawienia leku i pilnej pomocy medycznej. U osób z cukrzycą przyjmujących insulinę albo pochodne sulfonylomocznika alkohol zwiększa ryzyko niedocukrzenia, także w nocy. Prosimy więc o ograniczenie alkoholu w czasie leczenia, szczególnie w tygodniach zwiększania dawki.

Alkohol działa też na serce. Może wywołać napad migotania przedsionków, a u osób z nadciśnieniem może podnosić ciśnienie niezależnie od kalorii. U pacjenta z arytmią i otyłością ograniczenie alkoholu może więc przynieść korzyść w obu obszarach, dlatego omawiamy je na początku leczenia.

Jeśli w rozmowie okaże się, że alkohol jest osobnym problemem, proponujemy także leczenie uzależnienia. W przychodni Nasz Gabinet w Wałbrzychu prowadzimy leczenie alkoholizmu w Wałbrzychu oraz terapię uzależnień. Przy uzależnieniu nagłe odstawienie alkoholu może być niebezpieczne, dlatego sposób i termin ograniczania picia ustalamy z pacjentem. Leczenie otyłości i uzależnienia można prowadzić równolegle, a przy aktywnym piciu i chorobie wątroby kolejność i zakres leczenia zależą od stanu zdrowia.

Wszystkie konsultacje w programie prowadzimy przez kamerę. Wideorozmowa pozwala omówić historię choroby, leki i wyniki badań. Lekarz ocenia wywiad i wyniki, po czym decyduje, czy pacjent może leczyć się w programie, a o recepcie decyduje po ocenie stanu zdrowia.

Przez wideo odbywają się dwie konsultacje z lekarzem i dwie z psychologiem. Pięć kontroli lekarskich po kolejnych miesiącach, od pierwszego do piątego, odbywa się bez rozmowy: lekarz ocenia dane zapisane w aplikacji.

Duszności, kołatania serca, zasłabnięcia albo obrzęki podudzi trzeba zgłosić lekarzowi przed konsultacją startową. Przy takich objawach lekarz może przed receptą zlecić ocenę kardiologiczną. Jeśli taki objaw wystąpił niedawno, prosimy o kontakt jeszcze przed umówionym terminem. Ból w klatce piersiowej, nasilona duszność albo omdlenie wymagają pilnej pomocy medycznej.

Pacjent zapisuje w aplikacji wyniki pomiarów wykonanych w domu i informacje o dolegliwościach. Lekarz ocenia je bez rozmowy z pacjentem i decyduje o dawce leku oraz wystawieniu e-recepty. Domowe wagi mogą się różnić, dlatego zmiany masy ciała porównujemy na tej samej wadze i w podobnych warunkach, np. rano przed śniadaniem.

Recepty wystawiamy elektronicznie, a pacjent realizuje je w dowolnej aptece. Przed wystawieniem recepty lekarz ocenia objawy, tolerancję leku i zmiany w stanie zdrowia, bo od nich zależą dawka i bezpieczeństwo leczenia. Bez takiej oceny recept nie wystawiamy.

Największym wydatkiem jest zwykle lek. Według wykazu leków refundowanych obowiązującego od 1 lipca 2026 roku omawiane preparaty nie są refundowane w leczeniu otyłości; refundacja części leków w cukrzycy typu 2 dotyczy innego wskazania i odrębnych kryteriów. Nasz program leczenia kosztuje 1799 zł za sześć miesięcy i obejmuje konsultacje z lekarzem i psychologiem. O kosztach rozmawiamy przed rozpoczęciem leczenia, żeby pacjent nie musiał go przerywać z powodów finansowych.

Część badań i świadczeń jest bezpłatna. Lekarz rodzinny może zlecić badania, np. morfologię, glukozę, lipidogram, próby wątrobowe, kreatyninę i TSH, gdy są do nich wskazania, a skierowanie od nas nie jest mu do tego potrzebne. Program profilaktyki chorób układu krążenia obejmuje osoby w wieku od 35 do 65 lat, u których nie rozpoznano określonych chorób układu krążenia, cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii i które nie korzystały z tego programu w ciągu ostatnich pięciu lat. Program obejmuje pomiary, lipidogram i ocenę ryzyka, a kwalifikację sprawdza realizator. Bilans zdrowia dorosłego w programie Moje Zdrowie przysługuje od 20. roku życia, co pięć lat do 49. roku życia i co trzy lata od 50. roku życia. Po bilansie Moje Zdrowie na profilaktykę chorób układu krążenia trzeba odczekać 12 miesięcy. Bilans może obejmować porady edukacyjne, m.in. dotyczące żywienia, których udziela dietetyk albo inny uprawniony członek zespołu.

W przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej, które prowadzą opiekę koordynowaną, konsultacje dietetyczne i porady edukacyjne są dostępne dla pacjentów z określonymi rozpoznaniami, w odrębnych zakresach opieki, np. przy cukrzycy, nadciśnieniu, niewydolności serca, chorobach tarczycy albo przewlekłej chorobie nerek. Zakres zależy od przychodni, a samo rozpoznanie otyłości, kod E66, nie kwalifikuje do tej ścieżki. Do poradni specjalistycznej w ramach NFZ, np. kardiologicznej, diabetologicznej albo endokrynologicznej, zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, niekoniecznie lekarza rodzinnego; przepisy przewidują od tej zasady wyjątki. Chirurgia bariatryczna i rehabilitacja kardiologiczna mogą być finansowane przez NFZ po spełnieniu kryteriów kwalifikacji.

Terminy świadczeń finansowanych przez NFZ pacjent umawia w wybranej placówce. Informacje o rozpoznaniu, wykonanych badaniach i zaleconym leczeniu pacjent może przekazać lekarzowi rodzinnemu i kardiologowi.

Według polskich zaleceń z 2025 roku operację bariatryczną rozważa się przy BMI od 35, niezależnie od obecności chorób związanych z otyłością, a przy BMI od 30 do 34,9 u osoby z cukrzycą typu 2 niewyrównaną mimo leczenia. Kwalifikację przeprowadza ośrodek wykonujący operacje, który ocenia m.in. BMI, choroby współistniejące, stan odżywienia i sprawność. Kryteria finansowania przez NFZ i wymagania danego ośrodka opisuje się osobno i mogą różnić się od zaleceń klinicznych. Starszy wiek sam nie wyklucza operacji. Pacjent zgłasza się do ośrodka z wynikami badań i opisem dotychczasowego leczenia.

Leku nie traktujemy ani jako obowiązkowego etapu przed operacją, ani jako sposobu na odkładanie jej w czasie. U części pacjentów leczenie farmakologiczne pozwala zmniejszyć masę ciała przed zabiegiem albo pomaga po nim, gdy masa ciała zatrzymuje się wyżej, niż zakładano. Redukcja masy ciała przed operacją może przynosić korzyści, ale nie zawsze zmniejsza liczbę powikłań, a dobry wynik leczenia lekiem nie gwarantuje, że operacja przestanie być potrzebna. Po zabiegu prowadzimy pacjenta razem z ośrodkiem operującym. Zakres kontroli białka, żelaza, witaminy B12, witaminy D i innych składników zależy od rodzaju operacji i zaleceń ośrodka, bo niedobory nie zawsze dają objawy od razu.

Przed każdym znieczuleniem ogólnym i głęboką sedacją, także przed zabiegiem kardiologicznym albo ortopedycznym, anestezjolog musi wiedzieć o przyjmowanym leku z grupy GLP-1. Wspólne stanowisko pięciu towarzystw z 2024 roku nie zaleca rutynowego pomijania dawki u wszystkich pacjentów. U osób bez zwiększonego ryzyka leczenie można kontynuować. W okresie zwiększania dawki, przy dużej dawce, objawach ze strony przewodu pokarmowego albo innych czynnikach ryzyka plan może obejmować dietę płynną przez co najmniej 24 godziny przed zabiegiem, ocenę zawartości żołądka w USG, zmianę sposobu znieczulenia albo przełożenie zabiegu. Szczegóły dotyczące płynów i głodzenia ustala anestezjolog. Pacjent nie powinien pomijać dawki na własną rękę, tylko podać anestezjologowi nazwę preparatu, dawkę i datę ostatniego przyjęcia.

Online leczymy także mieszkańców Świdnicy, Świebodzic, Boguszowa-Gorc, Szczawna-Zdroju, Jedliny-Zdroju, Głuszycy, Mieroszowa, Nowej Rudy, Kamiennej Góry, Strzegomia, Dzierżoniowa i Ząbkowic Śląskich.

Wszystkie konsultacje odbywają się przez kamerę, więc pacjent z Nowej Rudy albo Kamiennej Góry nie musi przyjeżdżać do Wałbrzycha, także przy zmianie dawki.

Badania krwi pacjent może wykonać bliżej domu, w punkcie pobrań albo u lekarza rodzinnego, i przesłać wyniki przed kontrolą; zakres i aktualność wyników ustala lekarz. Jeśli w trakcie leczenia potrzebna jest konsultacja kardiologiczna albo echo serca, pacjent może wybrać pracownię bliżej domu, żeby ograniczyć dojazdy.

Tuż za granicami miasta działają dwa uzdrowiska: Szczawno-Zdrój, którego kierunki lecznicze obejmują otyłość i cukrzycę, oraz Jedlina-Zdrój, gdzie prowadzi się leczenie kardiologiczne, w tym rehabilitację kardiologiczną.

Jak uzyskać skierowanie do sanatorium w ramach NFZ?

Skierowanie na leczenie uzdrowiskowe wystawia elektronicznie lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, także lekarz rodzinny, a ocenia je lekarz w oddziale wojewódzkim NFZ. Standardowy pobyt dorosłego w sanatorium uzdrowiskowym trwa 21 dni i jest częściowo odpłatny, bo pacjent dopłaca do zakwaterowania i wyżywienia. Leczenie w szpitalu uzdrowiskowym również trwa 21 dni i nie wymaga opłaty za pobyt, a rehabilitacja uzdrowiskowa jest odrębną formą, która trwa 28 dni. Kolejne skierowanie można wystawić najwcześniej 12 miesięcy po zakończeniu poprzedniego leczenia uzdrowiskowego, a leczenie sanatoryjne zaleca się nie częściej niż raz na 18 miesięcy. NFZ kieruje osoby zdolne do samodzielnej podróży, samoobsługi i korzystania z zabiegów. Przy otyłości z ograniczoną sprawnością skierowanie może zostać odrzucone z powodu tego kryterium, a samo BMI nie jest powodem odmowy. O tym kryterium informujemy pacjenta, który rozważa wyjazd.

Dlaczego po pobycie w uzdrowisku potrzebny jest dalszy plan leczenia?

Pobyt w sanatorium obejmuje regularne posiłki, ruch i zabiegi pod nadzorem personelu medycznego. U pacjenta po zawale albo po zabiegu na sercu rehabilitację kardiologiczną i leczenie otyłości koordynujemy zgodnie z jego stanem, bez niepotrzebnego odkładania leczenia otyłości. Pobyt uzdrowiskowy nie zastępuje indywidualnego planu leczenia i dalszych kontroli w chorobie przewlekłej. O potrzebie i kontynuacji farmakoterapii decyduje lekarz, a sam kierunek leczenia uzdrowiskowego nie gwarantuje przepisania leku. Bez planu po powrocie rośnie ryzyko ponownego przyrostu masy ciała.

Pacjentowi, który wraca ze Szczawna albo z Jedliny, proponujemy potraktować wyjazd jako jeden z etapów leczenia. Przed konsultacją pacjent przesyła wypis i wyniki badań z sanatorium, a lekarz uwzględnia je w dalszym leczeniu.