Leczenie uzależnienia od nikotyny Olsztyn

Na leczenie uzależnienia od nikotyny, nazywanego też nikotynizmem, w Olsztynie nie potrzeba skierowania. Przychodnia Nasz Gabinet przy ul. Kopernika 44 jest otwarta siedem dni w tygodniu, od 8:00 do 20:00. Leczenie składa się z kilku etapów.

1. Pacjent umawia wizytę lekarską telefonicznie i wybiera, czy odbędzie ją w gabinecie, czy przez internet. W obu przypadkach wizyta kosztuje 250 zł.
2. Lekarz pyta, od ilu lat i ile papierosów dziennie pacjent pali, jak kończyły się wcześniejsze próby rzucenia palenia, na co choruje i jakie leki przyjmuje. Na tej podstawie ocenia siłę uzależnienia.
3. Pacjent dostaje plan leczenia z nazwą leku, dawkami i dniem, w którym wypala ostatniego papierosa. Po lek idzie do apteki bez recepty, bo ani cytyzyna, ani leki z nikotyną jej nie wymagają.
4. W trakcie kuracji pacjent spotyka się online z terapeutą uzależnień, a każda sesja kosztuje 250 zł. Razem ustalają, co pacjent zrobi w chwilach, w których dotąd sięgał po papierosa.
5. Na wizycie kontrolnej lekarz sprawdza, czy głód nikotynowy słabnie i jak pacjent znosi lek. Jeśli głód nie mija albo lek wywołuje dolegliwości, zmienia dawkę lub proponuje inną postać leku.

Dzięki wizytom online mieszkańcy Ostródy, Szczytna, Dobrego Miasta, Barczewa czy Lidzbarka Warmińskiego nie muszą dojeżdżać do przychodni. Jak wyglądają spotkania z terapeutą, wyjaśniamy na stronie poświęconej terapii uzależnień w Olsztynie.

Pierwsze objawy uzależnienia od nikotyny mogą u części osób pojawić się już po kilku tygodniach palenia od czasu do czasu, zanim zaczną palić codziennie. Do takich objawów należą na przykład silna ochota na papierosa, rozdrażnienie i trudność ze skupieniem się, gdy nie można zapalić, a także nieudana próba rzucenia palenia.

W amerykańskim badaniu przez 30 miesięcy obserwowano 679 uczniów w wieku 12 i 13 lat. Spośród 332 uczniów, którzy w tym czasie sięgali po tytoń, 40 procent zgłosiło co najmniej jeden objaw uzależnienia. Połowa dziewcząt z takimi objawami zauważyła je najpóźniej 21 dni po tym, jak zaczęła palić co najmniej raz w miesiącu. U chłopców ten czas wynosił 183 dni. Gdy pojawiał się pierwszy objaw, badani palili zwykle 2 papierosy jeden dzień w tygodniu. Uczniowie, u których wystąpił choćby jeden objaw, znacznie częściej palili dalej aż do końca obserwacji.

W innym amerykańskim badaniu wzięło udział 367 palących nastolatków. O oznakach utraty kontroli nad paleniem, takich jak nieudana próba rzucenia albo poczucie, że papieros jest niezbędny, mówiło 9 procent badanych, którzy wypalili w życiu 2 papierosy, i 44 procent tych, którzy wypalili od 5 do 9 papierosów. Wśród osób, które wypaliły w życiu co najmniej 100 papierosów, odsetek ten sięgał 96 procent.

Te wyniki pokazują, że o uzależnieniu nie decyduje wyłącznie liczba wypalanych papierosów. Na wizycie lekarz pyta więc także o głód nikotynowy, samopoczucie w dniach bez papierosa i przebieg wcześniejszych prób rzucenia palenia. Lek łagodzi objawy odstawienia nikotyny, a na sesjach z terapeutą uzależnień pacjent uczy się przeczekać ochotę na papierosa.

W 2024 roku Światowa Organizacja Zdrowia wydała pierwsze wytyczne leczenia uzależnienia od tytoniu u dorosłych. Zaleca w nich łączenie leku ze wsparciem w zmianie zachowania. Jest to silne zalecenie, oparte na dowodach naukowych o wysokiej pewności. Takim wsparciem są rozmowy z terapeutą w cztery oczy, spotkania w grupie albo rozmowy telefoniczne. Wiadomości tekstowe i aplikacje na telefon można według wytycznych udostępniać osobom rzucającym palenie, ale to zalecenie jest słabsze, bo dowody ich skuteczności są mniej pewne.

Skuteczność leków w przeglądzie Cochrane oceniano na podstawie niepalenia po co najmniej sześciu miesiącach. Podane różnice wynikają z porównania leczenia z placebo lub brakiem leku.

Wśród leków wytyczne wymieniają wareniklinę, nikotynę, bupropion i cytyzynę. Pierwsze trzy określają jako leki pierwszego wyboru. Cytyzynę opisują osobno, bo pewność dowodów jej skuteczności oceniono jako umiarkowaną, a lek jest zarejestrowany w mniejszej liczbie krajów. W polskich aptekach cytyzyna jest dostępna bez recepty. Poniżej zestawiamy leki na rzucenie palenia ze skutecznością według przeglądu Cochrane z 2023 roku. Cochrane zrzesza naukowców z wielu krajów, a jego przeglądy łączą wyniki podobnych badań klinicznych w jedną ocenę. Ceny podajemy według aptek, które przejrzeliśmy we wrześniu 2026 roku.

• Cytyzyna w tabletkach Desmoxan, Tabex i Recigar. To alkaloid roślinny o budowie podobnej do nikotyny. Częściowo pobudza receptory nikotynowe w mózgu, dlatego ochota na papierosa maleje, a papieros zapalony w trakcie kuracji przestaje przynosić znaną palaczowi ulgę. Tabletki przyjmuje się przez 25 dni w malejącej liczbie, a palenie trzeba zakończyć do 5. dnia. Wśród 100 osób leczonych cytyzyną palenie rzucało o 7 osób więcej niż wśród 100 osób z grup porównawczych, które dostawały placebo albo nie dostawały leku. Cała kuracja mieści się w jednym opakowaniu ze 100 tabletkami, za które trzeba było zapłacić od około 40 do 78 zł.
• Plaster z nikotyną, na przykład NiQuitin Przezroczysty noszony przez całą dobę albo Nicorette Invisipatch noszony przez 16 godzin w ciągu dnia. Nikotyna przenika przez skórę powoli i równomiernie, dlatego plaster łagodzi głód przez cały dzień, ale działa zbyt wolno na nagłą, silną ochotę na papierosa. Kuracja plastrami NiQuitin trwa zwykle 10 tygodni, a ich moc zmniejsza się z 21 mg przez 14 mg do 7 mg na dobę. Przy samym plastrze taka przewaga wynosiła 2 osoby na 100 leczonych. Za plastry NiQuitin na całą kurację płaciło się od około 606 do 930 zł.
• Nikotyna o szybkim działaniu, czyli aerozol Nicorette Spray z 1 mg nikotyny w dawce, guma Nicorette Classic Gum 2 albo 4 mg i tabletki do ssania NiQuitin MINI 1,5 albo 4 mg. Nikotyna wchłania się przez błonę śluzową jamy ustnej, więc pacjent sięga po te leki, gdy przychodzi ochota na papierosa. Nie przekracza przy tym 4 dawek aerozolu na godzinę i 64 na dobę, a gum i tabletek do ssania 15 na dobę. Dla szybko działających postaci nikotyny łączny wynik wynosił około 3 dodatkowe osoby niepalące na 100 w porównaniu z placebo lub brakiem leku. W połączeniu z plastrem szybko działająca nikotyna dawała wynik zbliżony do wyniku leczenia cytyzyną. Aerozol na 150 dawek kosztował od 62 do 85 zł, a 105 gum 4 mg od 78 do 100 zł.
• Wareniklina i bupropion z leków Champix i Zyban. Wareniklina działa w mózgu w podobny sposób jak cytyzyna, a bupropion należy do leków przeciwdepresyjnych. Przewaga wynosiła 8 osób na 100 leczonych przy wareniklinie i 3 przy bupropionie. Oba leki wymagają recepty. Status Zybanu nie oznacza braku wszystkich preparatów z bupropionem; inne leki z tą substancją mają wskazania do leczenia depresji. Zyban stracił pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w grudniu 2023 roku, a Champix był nieosiągalny w aptekach, które przeglądaliśmy we wrześniu 2026 roku.

W Olsztynie lekarz wybiera więc zwykle cytyzynę albo nikotynę. Gdy sam plaster nie wystarcza, by opanować nagłą ochotę na papierosa, może dołączyć do niego gumę, aerozol albo tabletki do ssania. Zgodnie z zaleceniem Światowej Organizacji Zdrowia każdy z tych leków łączymy z sesjami u terapeuty uzależnień.

Palenie zwiększa ryzyko otępienia, nazywanego też demencją. W tej chorobie pamięć, myślenie i orientacja pogarszają się tak bardzo, że człowiek przestaje samodzielnie radzić sobie w codziennym życiu. Najczęstsze postacie otępienia to choroba Alzheimera i otępienie naczyniowe, spowodowane uszkodzeniem naczyń krwionośnych mózgu.

W analizie 37 badań, w których obserwowano osoby bez otępienia na początku badania, u osób palących ryzyko otępienia było o 30 procent większe niż u osób, które nigdy nie paliły. Ryzyko choroby Alzheimera było większe o 40 procent, a otępienia naczyniowego o 38 procent. Każde 20 papierosów wypalanych dziennie zwiększało ryzyko otępienia o kolejne 34 procent. U byłych palaczy autorzy nie stwierdzili większego ryzyka żadnej z tych postaci otępienia.

Związek widać także u starszych osób. W badaniu z Korei Południowej przez 8 lat obserwowano 46 140 mężczyzn w wieku co najmniej 60 lat. Mężczyźni, którzy nie palili od co najmniej 4 lat, mieli o 14 procent mniejsze ryzyko otępienia niż mężczyźni palący przez cały czas, a ryzyko otępienia naczyniowego było u nich mniejsze o 32 procent. Oba badania były obserwacyjne. Pokazują więc związek palenia z otępieniem, ale nie dowodzą, że to palenie wywołało chorobę.

Lek, dawki i godziny z planu leczenia zapisujemy w aplikacji Nasz Gabinet. Aplikacja przypomina powiadomieniem o każdej tabletce cytyzyny i o zmianie plastra. Raz dziennie losuje jedną dawkę, którą pacjent przyjmuje przed kamerą telefonu, a przyjęcie pozostałych dawek zaznacza jednym dotknięciem ekranu. Nagrania ogląda personel medyczny.

Kolejne dni, w których pacjent przyjął wszystkie dawki, składają się na serię. Gdy pacjent przez wymaganą liczbę kolejnych dni przyjmie wszystkie dawki, przychodnia wydłuża mu dostęp do programu. W aplikacji widać, ile dni zostało do kolejnej nagrody. Dodatkowe dni są przyznawane od razu po potwierdzeniu ostatniej wymaganej dawki. Pominięta dawka zeruje serię, ale dni dopisane wcześniej do programu zostają.

Pobranie aplikacji nic nie kosztuje, a płatny jest program leczenia prowadzony w niej przez przychodnię. Aby zacząć, wystarczy przyjść do przychodni przy ul. Kopernika 44 albo zadzwonić. Pomożemy zainstalować aplikację i uruchomić program.

• Nie zalecamy gum, pastylek ani aerozoli z octanem srebra. Octan srebra w połączeniu z dymem daje w ustach nieprzyjemny smak, który ma zniechęcać do palenia. Autorzy przeglądu znaleźli tylko 2 badania, w których po co najmniej 6 miesiącach sprawdzano, czy uczestnicy nadal palą. Octan srebra nie zwiększał w nich liczby osób niepalących w porównaniu z placebo. Autorzy przypuszczają, że palacze po prostu przestawali stosować środek, który miał im sprawiać przykrość.
• Nie zalecamy olejków, kropli ani inhalatorów z kannabidiolem, czyli CBD. W pilotażowym badaniu z grupą placebo 24 palaczy przez tydzień używało inhalatora z CBD albo z placebo, gdy mieli ochotę zapalić. Osoby z inhalatorem z CBD wypaliły w tym tygodniu o około 40 procent mniej papierosów, ale badanie było bardzo małe i nie sprawdzało, czy ktoś rzucił palenie na dłużej. Olejki z CBD sprzedawane w sklepach nie są lekami na rzucenie palenia.

Palenie zwiększa ryzyko pozaszpitalnego zapalenia płuc, czyli zapalenia, które zaczyna się poza szpitalem. W przeglądzie 27 badań z udziałem 460 592 osób osoby palące chorowały na nie mniej więcej dwa razy częściej niż osoby, które nigdy nie paliły, a ryzyko rosło z liczbą wypalanych papierosów. U byłych palaczy ryzyko także przewyższało ryzyko osób, które nigdy nie paliły, ale w mniejszym stopniu niż u palących.

Palenie sprzyja też ciężkim zakażeniom pneumokokami, czyli bakteriami, które są częstą przyczyną zapalenia płuc. Amerykańskim badaniem objęto dorosłych w wieku od 18 do 64 lat bez zaburzeń odporności. Wśród chorych, u których pneumokoki przedostały się do krwi albo innych narządów, paliło 58 procent, a w zdrowej grupie porównawczej 24 procent. Ryzyko było tym większe, im więcej ktoś palił, i tym mniejsze, im więcej czasu minęło od rzucenia palenia.

W przychodni Nasz Gabinet w Olsztynie pacjent przez całą kurację ma kogo zapytać o lek i o trudne chwile bez papierosa. Lekarz dobiera lek i zmienia dawkę, gdy trzeba. Z terapeutą uzależnień pacjent układa plan na pierwsze tygodnie bez palenia, a aplikacja przypomina o przyjęciu leku i wydłuża dostęp do programu w nagrodę za regularne przyjmowanie dawek. Gdy głód nikotynowy nie słabnie albo lek wywołuje dolegliwości, nie trzeba czekać na wizytę kontrolną. Wizytę można przyspieszyć i odbyć ją w gabinecie przy ul. Kopernika 44 albo online, także w weekend.