Jak wygląda leczenie uzależnienia od nikotyny w Warszawie?
Leczenie w Warszawie zaczyna się od konsultacji lekarskiej za 250 zł w gabinecie przy ul. Warownej 1/U4 na Mokotowie albo online. Skierowanie nie jest potrzebne, a pacjent nie musi wcześniej odstawiać papierosów. Po konsultacji pacjent przyjmuje lek dobrany przez lekarza i uczestniczy w sesjach online z terapeutą uzależnień.
Co ustalamy na pierwszej konsultacji?
Na początku ustalamy, jak silne jest uzależnienie. Liczba papierosów wypalanych w ciągu dnia i to, jak szybko po przebudzeniu pacjent zapala pierwszego papierosa, decydują między innymi o tym, czy wystarczy mu jedna postać nikotynowej terapii zastępczej, czy lepiej połączyć plaster z gumą. Pytamy też, czy pacjent pije alkohol albo leczy się z powodu uzależnienia od alkoholu, bo alkohol często towarzyszy paleniu i trzeba go uwzględnić w planie rzucania palenia.
Przed wyborem leku lekarz sprawdza, na co pacjent choruje, czy ma przeciwwskazania i jakie leki przyjmuje. Dzień rzucenia palenia wyznaczamy dopiero wtedy, gdy lekarz zdecyduje, czy i którym lekiem pacjent będzie się leczył.
Dlaczego ochota na papierosa wraca przy kawie, alkoholu albo w stresie?
Część uzależnienia wynika z działania samej nikotyny. Po zaciągnięciu się dymem dociera ona do mózgu w ciągu kilku sekund, pobudza receptory nikotynowe i zwiększa uwalnianie dopaminy. Mózg osoby palącej codziennie przyzwyczaja się do nikotyny, więc gdy jej stężenie spada, pojawiają się rozdrażnienie, niepokój i głód nikotynowy. Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje uzależnienie od nikotyny, nazywane też nikotynizmem, jako chorobę, w ICD-10 pod kodem F17.2, a w ICD-11 pod kodem 6C4A.2.
Drugą część tworzą wyuczone skojarzenia. Palacz zapala zwykle po posiłku, przy kawie, przy alkoholu albo w towarzystwie palących znajomych, a po wielu powtórzeniach te sytuacje same wywołują chęć zapalenia, także wtedy, gdy objawy odstawienia dawno minęły. Nawet rozdrażnienie może zacząć kojarzyć się z papierosem. Palacz uczy się, że papieros usuwa rozdrażnienie wywołane brakiem nikotyny, i potem sięga po niego przy rozdrażnieniu z każdego innego powodu, na przykład po kłótni.
Uzależnienie od nikotyny występuje dużo częściej u osób chorujących psychicznie i u osób uzależnionych od alkoholu albo innych substancji. Według przeglądu badań nad uzależnieniem od nikotyny prawdopodobnie przyczyniają się do tego wspólne podłoże genetyczne, łagodzenie przez nikotynę niektórych objawów choroby psychicznej i składniki dymu, które hamują w mózgu enzymy rozkładające dopaminę. Dlatego przy rzucaniu palenia uwzględniamy leczenie alkoholizmu albo leczenie psychiatryczne pacjenta.
Jak działają i czym się różnią leki na rzucenie palenia?
Leki na rzucenie palenia zawierają jedną z czterech substancji: cytyzynę, nikotynę, wareniklinę albo bupropion. Przy każdej substancji podajemy przykładowe preparaty, dawki i sposób działania. Podajemy też wyniki analizy 319 badań przygotowanej przez Cochrane: odsetek osób, które nie paliły po co najmniej pół roku w grupach stosujących lek i w grupach bez leku. Cochrane to niezależna organizacja naukowa, która zbiera i porównuje wyniki badań na dany temat.
Cytyzyna
Cytyzyniklina, czyli cytyzyna, jest składnikiem preparatów Desmoxan, Tabex i Recigar, po 1,5 mg w tabletce albo kapsułce. Budową przypomina nikotynę, słabiej od niej pobudza receptory nikotynowe w mózgu i stopniowo wypiera z nich nikotynę, co łagodzi objawy odstawienia. Po pół roku nie paliło 13 procent osób leczonych cytyzyną, a bez leku 6 procent.
Większość preparatów z cytyzyną kupuje się bez recepty. Kuracja trwa 25 dni i kosztuje od około 40 do 78 zł. Przez pierwsze 3 dni pacjent przyjmuje tabletkę co 2 godziny, maksymalnie 6 tabletek na dobę, później coraz rzadziej, a palić przestaje najpóźniej 5. dnia. Cytyzyny nie przyjmuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani po niedawnym zawale serca albo udarze. Osobom poniżej 18 i powyżej 65 lat nie zaleca się jej, bo w tych grupach wieku lek jest słabo przebadany.
Nikotyna w plastrze
NiQuitin Przezroczysty to plaster 24-godzinny, który uwalnia 7, 14 albo 21 mg nikotyny na dobę, a Nicorette Invisipatch to plaster 16-godzinny w dawce 10, 15 albo 25 mg. Nikotyna wchłania się przez skórę i utrzymuje się w organizmie w stałym stężeniu, niższym niż po zapaleniu papierosa, co zmniejsza potrzebę zapalenia. Po pół roku nie paliło 8 procent osób stosujących plaster, a bez leku 6 procent.
Plastry kupuje się bez recepty. U osób palących więcej niż 10 papierosów na dobę kuracja plastrem NiQuitin trwa 10 tygodni: 21 mg przez 6 tygodni, 14 mg przez 2 tygodnie i 7 mg przez 2 tygodnie, a całość kosztuje od około 606 do 930 zł. Plaster rozważamy także u osób, które nie mogą przyjmować cytyzyny, a przy chorobie serca dobieramy go ostrożnie.
Nikotyna w gumie, aerozolu i tabletkach do ssania
Guma Nicorette Classic Gum zawiera 2 albo 4 mg nikotyny, aerozol Nicorette Spray 1 mg w dawce, a tabletka do ssania NiQuitin MINI 1,5, 2 albo 4 mg. Nikotyna wchłania się z nich przez błonę śluzową jamy ustnej i działa szybciej niż nikotyna z plastra, więc pacjent sięga po te preparaty, gdy przychodzi nagły głód nikotynowy, a osoba silnie uzależniona może łączyć je z plastrem. Wszystkie kupuje się bez recepty. Po pół roku nie paliło 9 procent osób stosujących te postacie nikotyny.
Wareniklina
Wareniklina, po 0,5 albo 1 mg w tabletce, jest składnikiem leku Champix wydawanego na receptę. We wrześniu 2026 roku nie było go w aptekach, które sprawdziliśmy. Wareniklina częściowo pobudza te same receptory nikotynowe co cytyzyna i utrudnia nikotynie z papierosa ich pełne pobudzenie. Po pół roku nie paliło 14 procent osób leczonych warenikliną, a bez leku 6 procent.
Bupropion
Zyban, lek wydawany na receptę, zawierał 150 mg chlorowodorku bupropionu w tabletce o przedłużonym uwalnianiu, a jego pozwolenie na obrót wygasło w grudniu 2023 roku. Bupropion hamuje w mózgu wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, czyli sprawia, że te substancje przekazujące sygnały między komórkami nerwowymi działają dłużej. Według producenta Zybanu nie wiadomo jednak dokładnie, jak lek pomaga rzucić palenie. Po pół roku nie paliło 9 procent osób leczonych bupropionem.
Czego pacjent uczy się na sesjach z terapeutą uzależnień, gdy rzuca palenie?
Sesje z terapeutą uzależnień dotyczą codziennych sytuacji, w których pacjent dotąd palił, na przykład przerwy w pracy, jazdy samochodem, stresu albo spotkań z palącymi znajomymi. Pacjent ustala, co zrobi w każdej z nich, a na kolejnej sesji omawia, co udało się zmienić i kiedy był najbliżej sięgnięcia po papierosa.
Jeśli pacjent przyjmuje lek i rozmawia z terapeutą, szansa na rzucenie palenia jest większa niż przy samym leku. W badaniach takich spotkań było zwykle od 4 do 8. Sesje odbywają się online, więc pacjent łączy się z terapeutą z domu albo z pracy. Jedna sesja kosztuje według cennika 250 zł.
Jak rzucać palenie przy uzależnieniu od alkoholu albo chorobie psychicznej?
Palenie można rzucać w trakcie leczenia uzależnienia od alkoholu i w trakcie leczenia psychiatrycznego. Badania nie pokazują, żeby rzucenie palenia zagrażało abstynencji albo przeciętnie pogarszało zdrowie psychiczne. Lekarz uwzględnia jednak dotychczasowe leczenie pacjenta i leki, które ten przyjmuje.
Czy rzucanie palenia zagraża abstynencji od alkoholu?
Wśród osób uzależnionych od alkoholu albo narkotyków odsetek palących jest od dwóch do czterech razy wyższy niż w całej populacji. Organizacja Cochrane przeanalizowała 35 badań z udziałem 5796 takich osób. Pomoc w rzucaniu palenia nie wiązała się w nich z różnicą w odsetku pacjentów zachowujących abstynencję od alkoholu i narkotyków. Badania objęły zarówno osoby w trakcie leczenia, jak i po nim.
W tych samych badaniach leki na rzucenie palenia zwiększały odsetek osób, które przestały palić, zwłaszcza gdy pacjent rozmawiał też z terapeutą. Same rozmowy, bez leku, nie zmieniały istotnie odsetka osób, które przestały palić. Autorzy przeglądu oceniają jakość tych danych jako niską.
Alkohol utrudnia rzucanie palenia, bo u wielu palaczy papieros od lat towarzyszy piciu. Z osobą, która przestaje pić i palić w tym samym czasie, terapeuta omawia na sesjach sytuacje, w których dotąd piła i paliła. Uzależnienie od alkoholu leczymy w tym samym gabinecie, a przebieg tego leczenia opisujemy na stronie o leczeniu alkoholizmu w Warszawie.
Czy rzucenie palenia pogarsza zdrowie psychiczne?
W zestawieniu wyników 102 badań osoby, które rzuciły palenie, miały później przeciętnie trochę lepszy nastrój i mniej objawów lęku niż osoby palące dalej. Dotyczyło to także osób chorujących psychicznie. Pewność tych danych oceniono różnie, od bardzo niskiej do umiarkowanej.
Gdy pacjent przestaje wdychać dym tytoniowy, rośnie mu we krwi stężenie klozapiny, olanzapiny i fluwoksaminy, także wtedy, gdy stosuje plaster z nikotyną. Dlatego przed dniem rzucenia palenia pacjent uprzedza o nim psychiatrę. Obniżony nastrój może też być objawem odstawienia nikotyny, a charakterystyka produktu leczniczego z cytyzyną ostrzega, że taki nastrój rzadko prowadzi do myśli i prób samobójczych. O każdej wyraźnej zmianie nastroju pacjent mówi lekarzowi, a myśli samobójcze wymagają natychmiastowej pomocy medycznej, bez czekania na planową wizytę.
Do czego służy aplikacja Nasz Gabinet w leczeniu uzależnienia od nikotyny?
Aplikacja Nasz Gabinet służy przede wszystkim do tego, żeby pacjent przyjmował lek regularnie. Przypomina o każdej dawce z planu leczenia i pokazuje, o której przypada najbliższa. Przy cytyzynie ma to szczególne znaczenie, bo w ciągu 25 dni kuracji liczba tabletek na dobę spada z 6 do 1 albo 2, a odstępy między nimi się wydłużają.
W aplikacji pacjent umawia też konsultacje i sesje z terapeutą uzależnień online, bez dojazdu na Mokotów. Lek i dawkę ustala lekarz na wizycie, dlatego pacjent mówi mu o dolegliwościach, które łączy z lekiem. Żeby uruchomić program leczenia w aplikacji, wystarczy skontaktować się z przychodnią Nasz Gabinet w Warszawie. Nasz zespół pomoże kupić dostęp i zainstalować aplikację.
Jakich metod nie stosujemy przy rzucaniu palenia?
- Nie oferujemy akupunktury ani laseroterapii. Analiza 38 badań nie przyniosła wiarygodnych dowodów, że akupunktura, akupresura albo laser pomagają przestać palić na co najmniej pół roku.
- Nie stosujemy elektrostymulacji. W tej samej analizie elektrostymulacja nie działała lepiej niż zabieg pozorowany.
Dlaczego warto rozpocząć leczenie uzależnienia od nikotyny w Warszawie?
Im wcześniej pacjent przestaje palić, tym więcej zyskuje. W brytyjskim badaniu, w którym przez około 12 lat obserwowano ponad milion kobiet, kobiety, które nadal paliły, umierały w tym czasie mniej więcej trzy razy częściej niż kobiety, które nigdy nie paliły. Nawet przy mniej niż 10 papierosach dziennie ryzyko zgonu było dwa razy wyższe. Kobiety, które rzuciły palenie przed 40. rokiem życia, uniknęły ponad 90 procent tego dodatkowego ryzyka, a te, które rzuciły je przed 30. rokiem życia, ponad 97 procent.
W Warszawie pacjent nie zostaje z rzucaniem palenia sam. Lekarz dobiera lek i bierze pod uwagę inne leczenie, na przykład leczenie uzależnienia od alkoholu albo leczenie psychiatryczne. Terapeuta uzależnień omawia z pacjentem sytuacje, w których dotąd sięgał po papierosa, a aplikacja przypomina o dawkach leku. Gdy pierwsze tygodnie są trudne, pacjent umawia wcześniejszą konsultację albo sesję, online albo w gabinecie przy ul. Warownej 1/U4 na Mokotowie.
