Leki na rzucenie palenia zawierają jedną z czterech substancji: cytyzynę, nikotynę, wareniklinę albo bupropion. Przy każdej substancji podajemy przykładowe preparaty, dawki i sposób działania. Podajemy też wyniki analizy 319 badań przygotowanej przez Cochrane: odsetek osób, które nie paliły po co najmniej pół roku w grupach stosujących lek i w grupach bez leku. Cochrane to niezależna organizacja naukowa, która zbiera i porównuje wyniki badań na dany temat.
Cytyzyna
Cytyzyniklina, czyli cytyzyna, jest składnikiem preparatów Desmoxan, Tabex i Recigar, po 1,5 mg w tabletce albo kapsułce. Budową przypomina nikotynę, słabiej od niej pobudza receptory nikotynowe w mózgu i stopniowo wypiera z nich nikotynę, co łagodzi objawy odstawienia. Po pół roku nie paliło 13 procent osób leczonych cytyzyną, a bez leku 6 procent.
Większość preparatów z cytyzyną kupuje się bez recepty. Kuracja trwa 25 dni i kosztuje od około 40 do 78 zł. Przez pierwsze 3 dni pacjent przyjmuje tabletkę co 2 godziny, maksymalnie 6 tabletek na dobę, później coraz rzadziej, a palić przestaje najpóźniej 5. dnia. Cytyzyny nie przyjmuje się w ciąży, podczas karmienia piersią ani po niedawnym zawale serca albo udarze. Osobom poniżej 18 i powyżej 65 lat nie zaleca się jej, bo w tych grupach wieku lek jest słabo przebadany.
Nikotyna w plastrze
NiQuitin Przezroczysty to plaster 24-godzinny, który uwalnia 7, 14 albo 21 mg nikotyny na dobę, a Nicorette Invisipatch to plaster 16-godzinny w dawce 10, 15 albo 25 mg. Nikotyna wchłania się przez skórę i utrzymuje się w organizmie w stałym stężeniu, niższym niż po zapaleniu papierosa, co zmniejsza potrzebę zapalenia. Po pół roku nie paliło 8 procent osób stosujących plaster, a bez leku 6 procent.
Plastry kupuje się bez recepty. U osób palących więcej niż 10 papierosów na dobę kuracja plastrem NiQuitin trwa 10 tygodni: 21 mg przez 6 tygodni, 14 mg przez 2 tygodnie i 7 mg przez 2 tygodnie, a całość kosztuje od około 606 do 930 zł. Plaster jest jedną z opcji dla osób, które nie mogą przyjmować cytyzyny, a przy chorobie serca stosuje się go ostrożnie. Lekiem w planie leczenia Nasz Gabinet jest cytyzyna, a plastrów ani innych postaci nikotyny plan nie obejmuje.
Nikotyna w gumie, aerozolu i tabletkach do ssania
Guma Nicorette Classic Gum zawiera 2 albo 4 mg nikotyny, aerozol Nicorette Spray 1 mg w dawce, a tabletka do ssania NiQuitin MINI 1,5, 2 albo 4 mg. Nikotyna wchłania się z nich przez błonę śluzową jamy ustnej i działa szybciej niż nikotyna z plastra, więc pacjent sięga po te preparaty, gdy przychodzi nagły głód nikotynowy, a osoba silnie uzależniona może łączyć je z plastrem. Wszystkie kupuje się bez recepty. Po pół roku nie paliło 9 procent osób stosujących te postacie nikotyny.
Wareniklina
Wareniklina, po 0,5 albo 1 mg w tabletce, jest składnikiem leku Champix wydawanego na receptę. We wrześniu 2026 roku nie było go w aptekach, które sprawdziliśmy. Wareniklina częściowo pobudza te same receptory nikotynowe co cytyzyna i utrudnia nikotynie z papierosa ich pełne pobudzenie. Po pół roku nie paliło 14 procent osób leczonych warenikliną, a bez leku 6 procent.
Bupropion
Zyban, lek wydawany na receptę, zawierał 150 mg chlorowodorku bupropionu w tabletce o przedłużonym uwalnianiu, a jego pozwolenie na obrót wygasło w grudniu 2023 roku. Bupropion hamuje w mózgu wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, czyli sprawia, że te substancje przekazujące sygnały między komórkami nerwowymi działają dłużej. Według producenta Zybanu nie wiadomo jednak dokładnie, jak lek pomaga rzucić palenie. Po pół roku nie paliło 9 procent osób leczonych bupropionem.