O co pyta lekarz na pierwszej wizycie, zanim wybierze lek na rzucenie palenia?
Lekarz pyta, ile papierosów pacjent pali dziennie i jak szybko po przebudzeniu zapala pierwszego papierosa. Od tych dwóch odpowiedzi zależy między innymi dawka gumy albo tabletek do ssania z nikotyną. Rozmawiamy też o poprzednich próbach rzucenia palenia: jakiego leku pacjent używał, jak długo go przyjmował i w jakiej sytuacji wrócił do papierosów. Pytamy również o e-papierosy, podgrzewacze tytoniu i saszetki nikotynowe, bo nikotyna z każdego z tych źródeł podtrzymuje uzależnienie.
Przed wyborem leku sprawdzamy, na co pacjent choruje i jakie leki przyjmuje, bo niektóre choroby i leki zmieniają plan leczenia. Cytyzyny nie stosuje się między innymi po niedawnym zawale serca albo udarze, przy niestabilnej dławicy piersiowej, w ciąży i podczas karmienia piersią. Osoba, która przyjmuje na przykład klozapinę, olanzapinę albo teofilinę, przed rzuceniem palenia uprzedza lekarza, który przepisał te leki, bo bez dymu tytoniowego ich stężenie we krwi rośnie.
Pierwsza wizyta w przychodni Nasz Gabinet we Wrocławiu kosztuje 250 zł i odbywa się w gabinecie przy ul. Dworcowej 11b albo online. Skierowanie nie jest potrzebne. Przed wizytą nie trzeba też przestawać palić, bo dzień rzucenia palenia wyznaczamy dopiero po wyborze leku. Leczenie prowadzi lek. med. Bogdan Bas, lekarz specjalizujący się w leczeniu uzależnień, razem z terapeutami uzależnień.
Co przygotować na pierwszą wizytę?
- listę wszystkich przyjmowanych leków z dawkami, także tych kupionych bez recepty,
- wypis ze szpitala, jeśli pacjent leczył się z powodu zawału serca, udaru albo zaburzeń rytmu serca,
- nazwy leków używanych przy poprzednich próbach rzucenia palenia wraz z informacją, po jakim czasie pacjent wrócił do papierosów,
- informację, jakich e-papierosów, podgrzewaczy tytoniu albo saszetek nikotynowych pacjent używa i jak często.
Na czym polega uzależnienie od nikotyny?
Nikotyna z dymu papierosa trafia przez płuca do krwi i w ciągu kilku sekund dociera do mózgu. Tam łączy się z receptorami nikotynowymi i zwiększa uwalnianie dopaminy, substancji związanej z poczuciem przyjemności i nagrody. Tak szybkie działanie po każdym zaciągnięciu się utrwala sięganie po papierosa. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje uzależnienie od nikotyny, nazywane też nikotynizmem, za chorobę i opisuje je w klasyfikacji ICD-10 pod kodem F17.2, a w ICD-11 pod kodem 6C4A.2.
U osoby, która pali codziennie, mózg przystosowuje się do stałej obecności nikotyny, a liczba receptorów nikotynowych rośnie. Gdy stężenie nikotyny spada, pojawiają się rozdrażnienie, niepokój, obniżony nastrój i głód nikotynowy, a kolejny papieros na chwilę je usuwa. Według przeglądu badań opublikowanego w New England Journal of Medicine to złagodzenie objawów odstawienia jest prawdopodobnie główną przyczyną, dla której palacz po zapaleniu czuje się spokojniejszy i lepiej się skupia.
Objawy odstawienia słabną po kilku tygodniach, ale chęć zapalenia powraca przez znacznie dłuższy czas. Po latach palenia przy kawie, po posiłku, przy alkoholu albo w towarzystwie palących znajomych same te sytuacje wywołują ochotę na papierosa, podobnie jak zapach dymu czy trzymanie papierosa w palcach. Dlatego w leczeniu łączymy lek, jeśli lekarz go zaleci, z sesjami z terapeutą uzależnień, na których pacjent przygotowuje się na takie sytuacje.
Po co iść na wizytę, skoro cytyzynę i plastry z nikotyną można kupić w aptece bez recepty?
Większość preparatów z cytyzyną i wszystkie postacie nikotynowej terapii zastępczej kupuje się w Polsce bez recepty. Na wizycie lekarz ocenia to, czego pacjent sam nie oceni na podstawie ulotki: czy przy jego chorobach i lekach cytyzyna jest bezpieczna, czy lepiej sprawdzi się plaster połączony z gumą albo tabletką do ssania i od jakiej dawki zacząć.
Z osób, które rzucają palenie bez żadnej pomocy, po pół roku albo roku nie pali tylko od 3 do 5 procent. W badaniach osoby, u których przyjmowaniu leku towarzyszyły rozmowy z terapeutą, częściej rzucały palenie niż osoby przyjmujące sam lek. Terapeuci prowadzili w tych badaniach zwykle od 4 do 8 spotkań. Dlatego w przychodni Nasz Gabinet we Wrocławiu wizyty lekarskie i sesje z terapeutą uzależnień składają się na jeden plan leczenia.
Jak dobieramy lek na rzucenie palenia przy chorobach serca i w ciąży?
Osobom po niedawnym zawale serca albo udarze i osobom z niestabilną dławicą piersiową nie proponujemy cytyzyny. Producenci plastrów, gum i tabletek z nikotyną zalecają u nich ostrożność, a połączenie plastra z gumą albo tabletką do ssania wymaga oceny lekarza. Kobieta w ciąży albo karmiąca piersią nie przyjmuje cytyzyny, a jeśli nie udaje się jej rzucić palenia bez leku, lekarz może zalecić plaster, gumę albo tabletki z nikotyną.
Warenikliny i bupropionu we wrześniu 2026 roku nie było w sprawdzonych przez nas aptekach, więc wybór leku sprowadza się dziś w praktyce do cytyzyny i nikotynowej terapii zastępczej.
Porównanie leków na rzucenie palenia pod względem składu, działania, skuteczności i ceny
Kolumna skuteczności pokazuje, jaki odsetek osób nie palił po co najmniej pół roku. W grupach, które próbowały rzucić palenie bez leku, było to średnio 6 procent, a na przykład wśród osób przyjmujących cytyzynę 13 procent. Wyniki pochodzą z analizy 319 badań, którą przygotowała Cochrane, niezależna międzynarodowa organizacja naukowców zbierających i porównujących wyniki badań na dany temat. Tabela wymienia przykładowe nazwy handlowe, a nie wszystkie preparaty.
| Nazwy handlowe | Skład | Jak działa | Recepta | Skuteczność |
|---|---|---|---|---|
| Desmoxan, Tabex, Recigar | cytyzyniklina, dawniej nazywana cytyzyną, 1,5 mg w tabletce albo kapsułce | pobudza receptory nikotynowe w mózgu słabiej niż nikotyna i wypiera z nich nikotynę, więc łagodzi objawy odstawienia, a papieros zapalony w trakcie kuracji daje mniej przyjemności | większość preparatów bez recepty | nie pali 13%, bez leku 6% |
| NiQuitin Przezroczysty, Nicorette Invisipatch | nikotyna, w plastrze 24-godzinnym 7, 14 albo 21 mg na dobę, w plastrze 16-godzinnym 10, 15 albo 25 mg | nikotyna wchłania się przez skórę, a jej stężenie w organizmie jest stałe i niższe niż po papierosie, co łagodzi głód nikotynowy i objawy odstawienia | bez recepty | nie pali 8%, bez leku 6% |
| Nicorette Classic Gum, Nicorette Spray, NiQuitin MINI | nikotyna, w gumie 2 albo 4 mg, w aerozolu 1 mg w dawce, w tabletce do ssania 1,5, 2 albo 4 mg | nikotyna wchłania się w jamie ustnej i pomaga przetrwać nagły głód nikotynowy | bez recepty | nie pali 9%, bez leku 6% |
| Champix | wareniklina, 0,5 albo 1 mg w tabletce | działa na te same receptory nikotynowe co cytyzyna, łagodzi głód i osłabia działanie nikotyny z papierosa | na receptę, we wrześniu 2026 roku brak w sprawdzonych aptekach | nie pali 14%, bez leku 6% |
| Zyban | bupropionu chlorowodorek, 150 mg w tabletce o przedłużonym uwalnianiu | hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy w mózgu, a według producenta nie wiadomo, w jaki sposób pomaga rzucić palenie | na receptę, termin ważności pozwolenia na Zyban minął w grudniu 2023 roku | nie pali 9%, bez leku 6% |
Według cen z aptek internetowych z września 2026 roku cała kuracja cytyzyną kosztuje od około 40 do 78 zł, a 10-tygodniowa kuracja plastrem 24-godzinnym od około 606 do 930 zł. Plaster 16-godzinny 25 mg kosztuje od 57 do 112 zł za 7 sztuk, guma 4 mg od 78 do 100 zł za 105 sztuk, a aerozol od 62 do 85 zł za 150 dawek. Żaden z tych leków nie jest refundowany przez NFZ.
Jak wyznaczamy dzień rzucenia palenia i co robić w pierwszym tygodniu bez papierosa?
Dzień rzucenia palenia wyznaczamy razem z pacjentem zależnie od wybranego leku. Kurację cytyzyną pacjent zaczyna jeszcze jako palacz, a ostatniego papierosa wypala najpóźniej piątego dnia przyjmowania tabletek. Pierwszy plaster 24-godzinny pacjent przykleja zwykle w dniu, w którym przestaje palić.
Objawy odstawienia nikotyny są najsilniejsze w pierwszym tygodniu i trwają zwykle od 2 do 4 tygodni, a u osób rzucających palenie bez pomocy większość powrotów do papierosów przypada na pierwsze 8 dni. Na sesji z terapeutą uzależnień pacjent ustala, co zrobi, gdy poczuje głód nikotynowy w samochodzie, po posiłku albo przy alkoholu.
Kto w pierwszych dniach zapali papierosa, może poprosić o wcześniejszy termin wizyty albo sesji. Na wizycie ustalamy, w jakiej sytuacji pacjent zapalił, a lekarz ocenia, czy kontynuować kurację.
Nad czym terapeuta uzależnień pracuje z pacjentem, który rzuca palenie?
Terapeuta uzależnień pomaga pacjentowi rozpoznać sytuacje, w których sięga po papierosa, i ustalić, jak w każdej z nich poradzić sobie bez palenia. Jedni palą przy kawie albo z nudów, inni w stresie albo w towarzystwie palących znajomych, więc każdy pacjent układa własny plan radzenia sobie z głodem nikotynowym. Na kolejnych sesjach pacjent sprawdza, co z tego planu zadziałało, i omawia chwile, w których niewiele brakowało, żeby zapalił.
W przychodni Nasz Gabinet we Wrocławiu sesje prowadzą dr Agata Niezabitowska, certyfikowana terapeutka uzależnień, oraz mgr Aleksandra Szypowska, psycholog i certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień, która pracuje także w nurcie poznawczo-behawioralnym. Sesje odbywają się w gabinecie przy ul. Dworcowej 11b albo online. Jedna sesja z terapeutą uzależnień kosztuje według cennika 250 zł.
Jak aplikacja Nasz Gabinet pomaga w leczeniu uzależnienia od nikotyny?
Aplikacja Nasz Gabinet pomaga przede wszystkim przyjmować lek na rzucenie palenia regularnie i o właściwych porach. Lek, dawki i godziny ustala lekarz na wizycie, a aplikacja przypomina o każdej dawce z planu leczenia. Przy cytyzynie przypomina o każdej tabletce, a przy plastrze o naklejeniu nowego plastra rano.
Na ekranie startowym pacjent widzi, który jest dzień kuracji, godzinę najbliższej dawki, liczbę dni bez papierosa i kwotę, której nie wydał na papierosy. Jeśli lekarz wyznaczył dzień rzucenia palenia na później niż pierwszy dzień kuracji, aplikacja pokazuje też, ile dni do niego zostało. Aby uruchomić program leczenia w aplikacji Nasz Gabinet, skontaktuj się z przychodnią. Pomożemy kupić dostęp do programu i zainstalować aplikację.
Czy w przychodni Nasz Gabinet we Wrocławiu leczymy uzależnienie od e-papierosów?
Tak. Leczymy osoby, które chcą przestać używać e-papierosa, także te, które przeszły na niego z papierosów. Przejście na e-papierosa nie kończy uzależnienia od nikotyny, bo organizm nadal ją dostaje.
Na wizycie ustalamy, ile nikotyny pacjent przyjmuje: jakie stężenie ma płyn i ile mililitrów zużywa w ciągu dnia albo ile saszetek nikotynowych dziennie wkłada pod wargę. Zalecenia producenta plastra 24-godzinnego z nikotyną obejmują także osoby, które chcą przestać używać e-papierosa albo saszetek nikotynowych. Większość badań nad lekami na rzucenie palenia prowadzono jednak u palaczy papierosów, więc o leczeniu osób używających wyłącznie e-papierosów wiadomo mniej.
Sesje z terapeutą wyglądają podobnie jak u palaczy papierosów: pacjent szuka sposobu, by radzić sobie w sytuacjach, w których sięga po e-papierosa.
Co zmieniamy w leczeniu, gdy po kuracji cytyzyną albo plastrem pacjent znów pali?
Najpierw ustalamy, dlaczego pacjent wrócił do palenia: czy przyjmował lek według schematu, czy dawka plastra albo gumy wystarczała i w jakiej sytuacji zapalił pierwszego papierosa. Od tych odpowiedzi zależy, co zmienimy przy kolejnej próbie.
Kurację cytyzyną można powtórzyć po upływie 2 do 3 miesięcy. Pacjentowi, któremu nie pomogła jedna postać nikotynowej terapii zastępczej, lekarz może zaproponować plaster połączony z gumą albo tabletką do ssania, bo w zestawieniu wyników wielu badań takie połączenie pomagało rzucić palenie skuteczniej niż jedna postać. Jeśli poprzednia próba odbyła się bez terapeuty, do planu dochodzą sesje z terapeutą uzależnień.
Jak palenie papierosów wpływa na zęby i dziąsła?
W przeglądzie badań prospektywnych palenie zwiększało ryzyko zapalenia przyzębia, czyli choroby dziąseł i tkanek utrzymujących zęby, o 85 procent. W badaniach długoterminowych ryzyko utraty zębów było u palaczy ponad dwa i pół raza większe niż u osób, które nigdy nie paliły. Według Światowej Organizacji Zdrowia palenie powoduje też brązowe albo czarne przebarwienia zębów, zmianę smaku i nieświeży oddech.
Po rzuceniu palenia to ryzyko maleje. U byłych palaczy ryzyko zapalenia przyzębia nie różniło się istotnie od ryzyka osób, które nigdy nie paliły, a ryzyko utraty zębów było zbliżone do ryzyka u osób, które nigdy nie paliły. Były to badania obserwacyjne. Palenie przeszkadza też w leczeniu stomatologicznym: w analizie 32 badań z udziałem ponad 14 tysięcy pacjentów szansa na wczesne niepowodzenie implantu zębowego była u palaczy dwa razy większa niż u niepalących.
Pacjent, który planuje wszczepienie implantów albo leczy się z powodu chorób dziąseł, mówi stomatologowi, że pali i że zaczyna kurację na rzucenie palenia.
Jakich metod nie stosujemy przy rzucaniu palenia?
- Nie stosujemy akupunktury ani lasera. Organizacja Cochrane zebrała wyniki 38 badań i nie znalazła wiarygodnych dowodów, że akupunktura, akupresura albo laser pomagają wytrwać bez papierosów pół roku lub dłużej.
- Nie stosujemy elektrostymulacji. W tym samym przeglądzie badań elektrostymulacja okazała się nieskuteczna.
Dlaczego warto rozpocząć leczenie uzależnienia od nikotyny we Wrocławiu?
Pierwsze zmiany w organizmie pojawiają się szybko. Według WHO po 12 godzinach bez papierosa stężenie tlenku węgla we krwi wraca do normy, a po roku ryzyko choroby wieńcowej jest mniej więcej o połowę mniejsze niż u osoby, która dalej pali. W dużym badaniu amerykańskim osoby palące żyły o ponad 10 lat krócej niż osoby, które nigdy nie paliły, a osoby, które rzuciły palenie między 35. a 44. rokiem życia, zyskały około 9 lat życia.
Po rzuceniu palenia poprawia się też samopoczucie. W zestawieniu 26 badań osoby, które przestały palić, miały przy kolejnym pomiarze, od 7 tygodni do 9 lat później, mniej objawów lęku, depresji i stresu niż osoby palące dalej. Do tego zostają pieniądze. Przy średniej cenie paczki papierosów z 2025 roku, 21,61 zł, osoba paląca paczkę dziennie wydaje w ciągu roku około 7900 zł.
Pacjent nie zostaje z rzucaniem palenia sam. Lek dobiera lekarz, terapeuta uzależnień pomaga przygotować się na sytuacje, w których najbardziej chce się zapalić, a między wizytami aplikacja Nasz Gabinet przypomina o dawkach leku. Gdy w pierwszych tygodniach jest trudno, pacjent może poprosić o wcześniejszą wizytę albo sesję, także online. Na pierwszą wizytę w gabinecie przy ul. Dworcowej 11b albo online skierowanie nie jest potrzebne.
