Leczenie uzależnienia od nikotyny Kraków

Leczenie obejmuje wizytę u lekarza i sesje z terapeutą uzależnień, a jeśli lekarz zaleci lek, także kurację zgodną z planem leczenia. Pierwsza wizyta kosztuje 250 zł i odbywa się w przychodni Nasz Gabinet w Krakowie przy ul. Siewnej 4/5 na Prądniku Białym albo online. Skierowanie nie jest potrzebne. Pacjent nie musi też przestawać palić przed wizytą, bo dzień ostatniego papierosa wyznaczamy dopiero po wyborze sposobu leczenia.

Na wizycie pytamy, ile papierosów pacjent wypala w ciągu doby i jakie leki przyjmuje na stałe. Od liczby papierosów zależy dawka plastra z nikotyną. Kobietę w wieku rozrodczym pytamy o antykoncepcję, bo w trakcie kuracji cytyzyną musi zapobiegać ciąży skuteczną metodą. Pacjentowi z cukrzycą typu 2 wyjaśniamy, jak rzucenie palenia może zmienić jego poziom cukru we krwi, a pacjentowi, który boi się przytycia, mówimy, ile kilogramów średnio przybywa w pierwszym roku bez papierosa.

Wizyta kończy się planem leczenia z dniem rzucenia palenia. Jeśli lekarz dobierze lek, w planie są też jego nazwa i dzień rozpoczęcia kuracji. Do planu dochodzą sesje z terapeutą uzależnień, które odbywają się online i kosztują po 250 zł. Niezależna międzynarodowa organizacja naukowa Cochrane zestawiła w przeglądzie wyniki 312 badań. Według tego przeglądu rozmowy z terapeutą zwiększały odsetek osób, które nie paliły po pół roku lub dłużej, także wśród pacjentów przyjmujących leki na rzucenie palenia.

Uzależnienie od nikotyny, nazywane też nikotynizmem, jest chorobą, którą Światowa Organizacja Zdrowia opisuje w klasyfikacji ICD-10 pod kodem F17.2, a w ICD-11 pod kodem 6C4A.2. Nikotyna pobudza w mózgu receptory nikotynowe i zwiększa uwalnianie dopaminy, a przy codziennym paleniu mózg przystosowuje się do jej stałej obecności. Gdy nikotyny brakuje, pojawiają się objawy odstawienia i głód nikotynowy. Siła uzależnienia zależy między innymi od genów, wieku, w którym ktoś zaczął palić, i tempa rozkładu nikotyny w organizmie.

Według badań bliźniąt geny odpowiadają za co najmniej połowę różnic w tym, jak ludzie palą papierosy, także w sile uzależnienia i liczbie papierosów wypalanych dziennie. Ryzyko uzależnienia rośnie, gdy ktoś zaczyna palić wcześnie, a w Stanach Zjednoczonych 80 procent palaczy zaczęło palić przed 18. rokiem życia.

Nikotynę rozkłada w wątrobie enzym CYP2A6. Osoby, u których działa on wolniej, palą mniej papierosów dziennie, a osoby, których organizm szybko rozkłada nikotynę mają silniejsze objawy odstawienia i rzadziej rzucają palenie podczas kuracji plastrem. Kobiety rozkładają nikotynę średnio szybciej niż mężczyźni, a ich palenie silniej zależy od sytuacji i nastroju, co może tłumaczyć, dlaczego kobietom trudniej rzucić palenie. Genów ani tempa rozkładu nikotyny nie badamy. Lek i dawkę lekarz dobiera na podstawie tego, jak silny jest głód nikotynowy i jak przebiegały poprzednie próby rzucenia palenia.

Rzucanie palenia bez żadnej pomocy udaje się najrzadziej. W przeglądzie badań nad palaczami, którzy próbowali rzucić palenie samodzielnie, większość wracała do papierosów w ciągu pierwszych 8 dni, a po pół roku albo roku nie paliło od 3 do 5 procent z nich.

Lek zmniejsza głód nikotynowy w pierwszych tygodniach, kiedy powroty do palenia zdarzają się najczęściej. W zestawieniu 319 badań po pół roku nie paliło 13 procent osób leczonych cytyzyną i 6 procent osób z grup, które nie dostawały leku.

Jeszcze więcej osób przestaje palić, gdy do leku dochodzą rozmowy ze specjalistą. Przegląd z 2019 roku objął 83 badania, w których wszyscy uczestnicy przyjmowali leki na rzucenie palenia. Dodatkowe wsparcie podczas bezpośrednich spotkań albo rozmów telefonicznych zwiększało odsetek osób, które rzucały palenie. Pewność tego wniosku oceniono jako wysoką. Dlatego w Krakowie łączymy przyjmowanie leku z sesjami z terapeutą uzależnień, w gabinecie przy Siewnej albo online.

Czy rzucanie palenia może wywołać złość albo agresję?

Tak. Złość, zniecierpliwienie, niepokój, obniżony nastrój, trudności z koncentracją i bezsenność należą do objawów odstawienia nikotyny. Są najsilniejsze w pierwszym tygodniu bez papierosa i zwykle mijają po upływie 2 do 4 tygodni.

W niewielkim badaniu laboratoryjnym mężczyźni silnie uzależnieni od nikotyny, którzy przez kilka godzin nie palili, częściej reagowali agresywnie w zadaniu komputerowym, w którym rzekomo inny uczestnik odbierał im punkty. Po żuciu gumy z nikotyną reagowali tak samo jak w dniu, w którym palili, a guma bez nikotyny tej reakcji nie zmniejszała. W przeglądzie badań nad gumą i innymi doustnymi postaciami nikotyny wszystkie 9 badań, które sprawdzały rozdrażnienie w pierwszym tygodniu bez papierosa, wykazały, że nikotyna w tej postaci je zmniejsza.

Przed dniem rzucenia palenia pacjent może uprzedzić bliskich i współpracowników, że przez pierwsze tygodnie łatwiej się zdenerwuje. Na sesji z terapeutą uzależnień ustala, co zrobi, gdy narasta złość, na przykład wyjdzie na chwilę z pokoju albo odłoży trudną rozmowę. Gdy mimo leku złość jest bardzo silna, mówi o tym lekarzowi, który ocenia, czy dawka leku wystarcza. Pacjent, który traci panowanie nad sobą albo myśli o skrzywdzeniu siebie lub innej osoby, potrzebuje pilnej pomocy medycznej.

Tabela podaje przykładowe preparaty na rzucenie palenia, a nie ich pełną listę.

Jak działają cytyzyna, wareniklina, nikotyna i bupropion?

Cytyzyna i wareniklina łączą się z receptorami nikotynowymi w mózgu i pobudzają je słabiej niż nikotyna. Łagodzą w ten sposób głód nikotynowy, a papieros zapalony w trakcie kuracji nie daje palaczowi tej samej przyjemności. Z plastra nikotyna wchłania się przez skórę równomiernie przez całą dobę albo przez 16 godzin, a z gumy, aerozolu i tabletki do ssania nikotyna wchłania się szybciej przez błonę śluzową jamy ustnej, więc pacjent sięga po nie w chwili nagłej chęci zapalenia. Bupropion hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, czyli sprawia, że te substancje przekazujące sygnały w mózgu dłużej pozostają między komórkami nerwowymi. Według producenta Zybanu nie wiadomo jednak dokładnie, jak lek pomaga rzucić palenie.

Czy cytyzyna działa lepiej niż plastry i gumy z nikotyną?

Cytyzynę porównano z nikotyną w nowozelandzkim badaniu z udziałem 1310 palaczy. Połowa z nich przyjmowała cytyzynę przez 25 dni, a druga połowa przez 8 tygodni stosowała plastry razem z gumą albo tabletkami do ssania. Po miesiącu nie paliło 40 procent osób leczonych cytyzyną i 31 procent osób leczonych nikotyną, a przewaga cytyzyny utrzymała się także po pół roku. Osoby przyjmujące cytyzynę częściej zgłaszały działania niepożądane, głównie nudności, wymioty i zaburzenia snu.

W tym samym badaniu przewaga cytyzyny była wyraźna u kobiet, a u mężczyzn cytyzyna okazała się co najmniej tak samo skuteczna jak nikotyna. Nie wiadomo, czy cytyzyna osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych i innych środków hormonalnych działających w całym organizmie, dlatego kobieta, która w trakcie kuracji cytyzyną je stosuje, dodatkowo używa prezerwatywy albo innej metody barierowej. W ciąży i w okresie karmienia piersią cytyzyny się nie przyjmuje, a o nikotynie w plastrze albo gumie decyduje wtedy lekarz.

Czy cytyzyna działa tak dobrze jak wareniklina?

W australijskim badaniu z udziałem 1452 palaczy porównano 25-dniową kurację cytyzyną z 12-tygodniową kuracją warenikliną. Przez pół roku bez przerwy nie paliło 11,7 procent osób leczonych cytyzyną i 13,3 procent leczonych warenikliną, a badanie nie wykazało, że cytyzyna działa co najmniej tak dobrze jak wareniklina. Osoby leczone cytyzyną rzadziej zgłaszały działania niepożądane. Pacjent w Krakowie wybiera jednak w praktyce między cytyzyną a nikotyną, bo Champixu we wrześniu 2026 roku nie znaleźliśmy w sprawdzonych aptekach, a pozwolenie na obrót Zybanem wygasło w grudniu 2023 roku.

Czy plaster połączony z gumą działa lepiej niż jedna postać nikotyny?

Samą nikotynę można stosować w kilku postaciach. W przeglądzie z 2023 roku, obejmującym 68 badań nad dawkami i postaciami nikotyny, w 16 badaniach z udziałem 12 169 osób porównano plaster połączony z gumą, aerozolem albo tabletką do ssania z jedną postacią nikotyny. Po pół roku lub dłużej nie paliło o 27 procent więcej osób stosujących takie połączenie, a autorzy oceniają pewność tego wyniku jako wysoką. We wcześniejszej wersji przeglądu, z 2019 roku, guma 4 mg działała lepiej niż 2 mg, choć korzyść dotyczyła prawdopodobnie tylko osób silnie uzależnionych. Między samym plastrem a samą gumą albo tabletką do ssania nie wykazano różnicy w skuteczności.

Recepta i cena leków na rzucenie palenia

Większość preparatów z cytyzyną i wszystkie postacie nikotyny kupuje się bez recepty, a Champix, podobnie jak wcześniej Zyban, wymaga recepty. Kuracja cytyzyną kosztuje od około 40 do 78 zł, a 10-tygodniowa kuracja plastrem 24-godzinnym od około 606 do 930 zł. NFZ nie refunduje żadnego z tych leków.

Większość osób po rzuceniu palenia przybiera na wadze, średnio kilka kilogramów w pierwszym roku. W analizie 62 badań osoby, które rzuciły palenie bez leków, po miesiącu ważyły średnio o 1,1 kg więcej, a po roku o 4,7 kg więcej niż przed rzuceniem palenia. Po roku 37 procent z nich przytyło mniej niż 5 kg, 34 procent od 5 do 10 kg, a 13 procent ponad 10 kg, natomiast 16 procent schudło.

W zestawieniu badań z 2021 roku nie znaleziono dowodów o umiarkowanej pewności, że którakolwiek metoda ogranicza przybieranie na wadze po rzuceniu palenia także po zakończeniu leczenia. Odchudzanie prowadzone indywidualnie z pacjentem zmniejszało przyrost masy ciała o około 1 kg na koniec leczenia, ale po roku nie wykazano już różnicy. Nie wykazano, żeby ogólne porady dotyczące diety, bez planu ułożonego dla pacjenta, zmniejszały przyrost masy ciała. Dowody o niskiej pewności wskazują jednak, że takie porady mogły zmniejszać odsetek osób, które rzuciły palenie. Nikotynowa terapia zastępcza zmniejszała przyrost masy ciała o około pół kilograma na koniec kuracji.

Pacjentowi z otyłością proponujemy równolegle leczenie otyłości w Krakowie, które prowadzimy w tym samym gabinecie przy Siewnej. Jadłospis układa tam dietetyk, bez głodówek i bez diet poniżej 1200 kcal.

Jak zmienia się poziom cukru u chorych na cukrzycę typu 2?

Brytyjskie badanie objęło 10 692 palaczy z cukrzycą typu 2. U osób, które rzuciły palenie i nie paliły co najmniej rok, hemoglobina glikowana HbA1c, czyli wskaźnik średniego poziomu cukru we krwi z ostatnich miesięcy, wzrosła w pierwszym roku średnio o 0,21 punktu procentowego. W kolejnych latach bez papierosa wynik spadał i po 3 latach był podobny do wyniku osób, które paliły dalej. Wzrostu HbA1c nie tłumaczył przyrost masy ciała.

Producenci gumy i plastra z nikotyną zalecają chorym na cukrzycę częstsze pomiary glukozy we krwi po rzuceniu palenia, a cytyzynę stosuje się przy cukrzycy ostrożnie. Dlatego zalecamy pacjentowi z cukrzycą typu 2, żeby w trakcie kuracji częściej mierzył cukier i powiedział lekarzowi, który leczy jego cukrzycę, od którego dnia nie pali.

Aplikacja Nasz Gabinet pilnuje przede wszystkim, żeby pacjent przyjmował lek zgodnie z planem leczenia. Wysyła przypomnienie przed każdą dawką cytyzyny, a przy kuracji plastrem codziennie rano. Na ekranie pacjent widzi, który jest dzień kuracji i o której przypada kolejna dawka, a od dnia rzucenia palenia także liczbę dni bez papierosa.

Leku ani dawki aplikacja nie zmienia. O złym samopoczuciu w trakcie kuracji pacjent mówi lekarzowi na wizycie umówionej w aplikacji. Wizyta może odbyć się także online, bez przyjazdu na Siewną. Przy nagłych, silnych dolegliwościach pacjent potrzebuje pilnej pomocy medycznej. Program leczenia w aplikacji uruchamia przychodnia Nasz Gabinet w Krakowie, więc pierwszym krokiem jest kontakt z nami. Podczas rozmowy omówimy zakup dostępu i pomożemy zainstalować aplikację.

• Nie stosujemy hipnozy jako metody rzucania palenia. Analiza 14 badań z udziałem 1926 osób nie rozstrzygnęła, czy hipnoza pomaga bardziej niż inne formy wsparcia albo rzucanie palenia bez pomocy, a jeśli daje jakąś korzyść, to według autorów co najwyżej niewielką.
• Nie zalecamy głodówek ani diet poniżej 1200 kcal osobom, które po rzuceniu palenia przybrały na wadze. W zestawieniu badań z 2021 roku bardzo niskokaloryczna dieta, w której wszystkie zwykłe posiłki zastępowano specjalnymi preparatami ograniczała przybieranie na wadze na koniec leczenia, ale w badaniu, które sprawdzało wagę po roku, różnica nie była już istotna.

Rzucenie palenia chroni serce i naczynia także wtedy, gdy pacjent przybierze na wadze. W amerykańskim badaniu Framingham typowy przyrost masy ciała u osób bez cukrzycy, które rzuciły palenie w ciągu ostatnich 4 lat, wynosił 2,7 kg. Mimo to ryzyko chorób serca i naczyń było u nich o ponad połowę mniejsze niż u osób palących dalej, a uwzględnienie przyrostu masy ciała prawie nie zmieniło tego wyniku. U osób z cukrzycą ryzyko również było mniejsze, ale różnica nie była istotna statystycznie.

W Krakowie pacjent nie rzuca palenia sam. Lekarz dobiera lek i sprawdza, jak pacjent go znosi, terapeuta uzależnień przygotowuje go na trudne dni, a aplikacja przypomina o dawkach. Pacjent z otyłością może ją równolegle leczyć w tym samym gabinecie. Wcześniejszą wizytę albo sesję pacjent umawia w gabinecie przy ul. Siewnej 4/5 na Prądniku Białym albo online, bez skierowania.