Rzucanie palenia dzień po dniu - co czujesz przez pierwsze 3 miesiące

Rzucanie palenia dzień po dniu przebiega zwykle podobnie: najtrudniejsze są pierwsze 3 dni, przez cały pierwszy tydzień objawy odstawienia nikotyny są wyraźnie silniejsze niż w kolejnych tygodniach, a w ciągu miesiąca słabną. Tak opisuje to amerykański National Cancer Institute (NCI) (1). Według przeglądu badań rozdrażnienie, lęk, bezsenność i kłopoty ze skupieniem trwają zwykle od 2 do 4 tygodni (2), choć u części osób utrzymują się kilka miesięcy. W tym samym czasie organizm się regeneruje. Poziom tlenku węgla we krwi spada do poziomu występującego u osoby niepalącej po 12 godzinach według WHO albo po 48 godzinach według NHS, a krążenie i oddychanie poprawiają się w kolejnych tygodniach.

W skrócie

• Objawy odstawienia nikotyny są najsilniejsze w pierwszym tygodniu, a najbardziej nasilają się w pierwszych 3 dniach. Rozdrażnienie, lęk, bezsenność i trudności z koncentracją słabną zwykle po 2-4 tygodniach.
• W jednym z badań afty pojawiły się u około 40% osób, które rzuciły palenie, najczęściej w pierwszych 2 tygodniach. U 60% z nich zniknęły w ciągu 4 tygodni.
• Po odstawieniu papierosów tętno zwykle zwalnia. Jeśli kołataniu serca towarzyszy ból w klatce piersiowej, duszność albo omdlenie, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
• Podawane okresy, po których następuje poprawa (20 minut, 48 godzin, 2-12 tygodni), są orientacyjne i pochodzą z materiałów WHO i NHS. Nie opisują przebiegu zmian u konkretnej osoby.

Który dzień po rzuceniu palenia jest najgorszy?

Najtrudniejsze są zwykle pierwsze 3 dni po rzuceniu palenia. Wtedy, według NCI, objawy odstawienia nikotyny osiągają największe nasilenie, choć cały pierwszy tydzień jest trudniejszy niż kolejne.

Nie każdy objaw jest najsilniejszy w tym samym dniu. Chęć zapalenia pojawia się już godzinę lub dwie po ostatnim papierosie i przez pierwsze dni lub tygodnie często wraca. Lęk, jeśli się pojawi, narasta zwykle przez pierwsze 3 dni i utrzymuje się kilka tygodni. Złość i rozdrażnienie są najsilniejsze w pierwszym tygodniu i trwają od 2 do 4 tygodni (1). Jeśli najgorzej czujesz się czwartego albo piątego dnia, taki przebieg objawów nadal jest typowy.

W pierwszym tygodniu najłatwiej też wrócić do palenia. W przeglądzie badań nad osobami rzucającymi palenie bez żadnej pomocy większość osób, które wróciły do papierosów, zrobiła to w pierwszych 8 dniach (3). Jeszcze przed rzuceniem palenia warto zaplanować, jak radzić sobie z chęcią zapalenia przez te dni. Trudniej to zrobić w chwili, gdy ta chęć jest najsilniejsza.

Jak zmieniają się objawy i zdrowie w pierwszych 3 miesiącach bez papierosa?

W pierwszym tygodniu bez papierosa przeważają objawy odstawienia. W tym czasie przede wszystkim zwalnia tętno i poprawiają się smak oraz węch, a we krwi ubywa tlenku węgla. Między 2. a 12. tygodniem objawy słabną, a poprawiają się krążenie i czynność płuc.

Jeśli przyjmujesz klozapinę, olanzapinę lub teofilinę, ustal z lekarzem plan leczenia jeszcze przed dniem rzucenia palenia.

Podane w tabeli okresy, po których następuje poprawa, pochodzą z materiałów edukacyjnych WHO (4) i NHS (5). Opisują przeciętny przebieg zmian i nie określają, jak będą one przebiegać u konkretnej osoby. Źródła te podają różny czas spadku poziomu tlenku węgla we krwi. Według WHO jego poziom wraca do normy po 12 godzinach, według NHS spada o połowę po 8 godzinach i do poziomu występującego u osoby niepalącej po 48 godzinach. Oba terminy są przybliżone. Z tygodnia na tydzień objawów odstawienia powinno być coraz mniej, więc objaw, który narasta zamiast słabnąć, trzeba omówić z lekarzem.

Co robić w pierwszych dniach, tygodniach i miesiącach bez papierosa?

W pierwszych 3 dniach najważniejsze jest przeczekać napady chęci zapalenia. W kolejnych tygodniach trzeba zadbać także o sen, nastrój i apetyt, a po miesiącu uważać na sytuacje, w których dawniej się paliło.

Pierwsze 3 dni bez papierosa

Według NHS pojedynczy napad silnej chęci zapalenia trwa do 15 minut. Łatwiej go przeczekać, gdy z góry wiesz, co wtedy zrobisz: wyjdziesz na krótki spacer, wypijesz szklankę wody albo zajmiesz czymś ręce. Według NCI pomaga też pozbycie się papierosów z domu i zmiana tego, co zwykle robiło się po kawie i po posiłku. Więcej o tym, co robić przez te kilka minut i kiedy głód nikotynowy oznacza, że trzeba zmienić leczenie, piszemy w artykule o głodzie nikotynowym.

Składniki dymu tytoniowego przyspieszają rozkład kofeiny w wątrobie. W małym badaniu z udziałem 12 osób palących co najmniej 20 papierosów dziennie organizm po rzuceniu palenia usuwał kofeinę o około 36% wolniej, a zmiana następowała w ciągu kilku dni (6). W innym badaniu, z udziałem 162 osób rzucających palenie, stężenie kofeiny w ślinie u tych, które nadal piły kawę, było po 3 tygodniach mniej więcej dwukrotnie wyższe niż przed rzuceniem. Całkowita rezygnacja z kofeiny nie złagodziła jednak u uczestników tego badania innych objawów odstawienia, a w pierwszych 3 dniach nasiliła zmęczenie (7). Przy niepokoju albo kołataniu serca po rzuceniu palenia można więc spróbować pić mniej kawy, bez odstawiania jej z dnia na dzień.

Od 4. dnia do końca pierwszego miesiąca bez papierosa

Rozdrażnienie, lęk i bezsenność słabną zwykle w ciągu 2-4 tygodni (2). Według NCI łagodny spadek nastroju może się zacząć już pierwszego dnia, trwa wtedy kilka tygodni i ustępuje w ciągu miesiąca. Jeśli nastrój z tygodnia na tydzień się pogarsza, trzeba skonsultować się z lekarzem. O tym, jak odróżnić objawy odstawienia nikotyny od depresji, piszemy w artykule o nerwach, lęku i smutku po rzuceniu palenia.

W tym okresie rośnie też apetyt. W metaanalizie badań klinicznych osoby, które rzuciły palenie bez pomocy leków, przybrały średnio 1,1 kg po miesiącu i 2,9 kg po 3 miesiącach (8). Sposoby na ograniczenie tego przyrostu bez powrotu do papierosów zebraliśmy w tekście o tyciu po rzuceniu palenia.

Od miesiąca do trzech miesięcy bez papierosa

Po miesiącu większość objawów odstawienia jest już łagodna, ale chęć zapalenia nie znika z dnia na dzień. NCI podaje, że jej napady pojawiają się z czasem coraz rzadziej. Pojedyncze, łagodne napady mogą się jednak zdarzać jeszcze po miesiącach, a nawet latach. Wywołują je zwykle sytuacje kojarzone z paleniem, np. alkohol, stres albo towarzystwo palących. Dlaczego chęć palenia potrafi wrócić po kilku miesiącach, opisujemy w artykule o tym, kiedy przestaje się chcieć palić.

Jakie objawy fizyczne są typowe po rzuceniu palenia?

W badaniach u osób rzucających palenie częściej pojawiały się afty, objawy przeziębienia, kaszel i krwawienie dziąseł. Zawroty głowy i zaparcia mogą wynikać z odstawienia nikotyny, ale dowody na to są słabsze. W przeglądzie Hughesa z 2007 roku nie zaliczono senności ani zmęczenia do objawów odstawienia.

Zawroty i ból głowy po rzuceniu palenia

Zawroty i ból głowy u osoby rzucającej palenie nie zawsze wynikają z samego odstawienia nikotyny. Mogą je wywołać także lek na rzucenie palenia albo nadmiar nikotyny. W charakterystykach Desmoxanu w kapsułkach (cytyzyna) (9) i Tabexu (10) podano te same odsetki pacjentów z tymi objawami: ból głowy zgłaszało, zależnie od badania, od mniej niż 1% do 17% pacjentów, a zawroty głowy występowały u 2-4% badanych. Dla Desmoxanu w tabletkach (11) oba objawy zaliczono do bardzo częstych, czyli występujących u co najmniej 1 na 10 osób. Nadmiar nikotyny może być przyczyną tych objawów u osoby, która stosuje plaster, gumę albo tabletki do ssania z nikotyną. Przy stosowaniu plastra NiQuitin (12) do objawów przedawkowania nikotyny należą m.in. ból i zawroty głowy, nudności, pocenie się i bladość. Gdy takie objawy się pojawią, plaster trzeba od razu zdjąć i zgłosić się do lekarza.

Według NHS (13) z zawrotami głowy trzeba zgłosić się do lekarza, gdy nie mijają albo wracają, a także gdy towarzyszą im zaburzenia widzenia lub słuchu, drętwienie albo osłabienie twarzy, rąk czy nóg, omdlenia lub zmiany tętna. Pilnej pomocy wymaga nagły, bardzo silny ból głowy, a także ból głowy, któremu towarzyszy drętwienie lub osłabienie ciała, trudności z mówieniem lub chodzeniem albo splątanie (14).

Kołatanie serca po rzuceniu palenia

Po odstawieniu papierosów tętno zwykle zwalnia. W badaniu 30 osób, które dużo paliły, tętno i ciśnienie spadały tym bardziej, im dłużej trwała przerwa w paleniu (do 18 godzin), a jednocześnie narastały lęk i przygnębienie (15).

Przy kołataniu serca po rzuceniu palenia warto więc szukać innej przyczyny niż sam brak nikotyny. Według NHS (16) kołatanie często wywołują stres i lęk, brak snu, kofeina, alkohol, nikotyna i leki. Lęk i gorszy sen należą do objawów odstawienia, a kofeiny po rzuceniu palenia jest we krwi więcej. Dla Desmoxanu w kapsułkach opisano też przyspieszenie akcji serca występujące u mniej niż 1% do 14% osób przyjmujących cytyzynę. Palenie w trakcie kuracji może nasilić działania niepożądane nikotyny. Przeciwwskazaniami do stosowania leku są klinicznie istotne zaburzenia rytmu serca, niestabilna dławica piersiowa oraz niedawno przebyty zawał serca lub udar mózgu.

Z lekarzem trzeba się skonsultować, gdy kołatanie serca powraca, pojawia się coraz częściej albo trwa dłużej niż kilka minut, zwłaszcza u osób, które chorują na serce albo w których rodzinie występowały choroby serca. Kołatanie serca z bólem w klatce piersiowej, dusznością, zasłabnięciem lub omdleniem wymaga pilnej pomocy medycznej. NHS zaleca, aby w takim stanie nie prowadzić samodzielnie samochodu do szpitala.

Objawy grypopodobne w pierwszych 2 tygodniach bez papierosa

Ussher i wsp. obserwowali 174 osoby, które rzucały palenie, stosując plastry nikotynowe i korzystając ze wsparcia. U uczestników, którzy nie palili przez 6 tygodni, po pierwszym i po drugim tygodniu stwierdzono więcej objawów przeziębienia. Już po pierwszym tygodniu częściej występowały ból gardła, kaszel i kichanie (17). Objawy oceniano raz w tygodniu, więc badanie nie pokazuje, w którym dniu były najsilniejsze.

Przegląd Hughesa z 2007 roku nie wymienia gorączki ani wśród potwierdzonych, ani wśród możliwych objawów odstawienia. Wysoka gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie albo kaszel, który szybko się nasila, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej (18), niezależnie od tego, ile dni minęło od ostatniego papierosa.

Afty, krwawienie dziąseł i zmiany na wargach w pierwszych 6 tygodniach

Afty po rzuceniu palenia są częste. W badaniu McRobbie i wsp. pojawiły się u około 40% z 1234 osób, które nie paliły co najmniej tydzień, najczęściej w pierwszych 2 tygodniach. Zwykle były łagodne, ale u 8% badanych były nasilone. U 60% osób z aftami zmiany te zniknęły w ciągu 4 tygodni. Częściej występowały u osób silniej uzależnionych. Według autorów afty były skutkiem samego rzucenia palenia, a nie działania leków (19).

Dziąsła po rzuceniu palenia mogą krwawić częściej niż wcześniej. W małym badaniu z udziałem 27 osób po 4-6 tygodniach od rzucenia palenia dziąsła krwawiły przy sondowaniu w 32% sprawdzanych miejsc, a wcześniej w 16%, choć uczestnicy lepiej dbali o higienę jamy ustnej. Autorzy wiążą to z tym, że palenie tłumiło reakcję zapalną dziąseł, która po zaprzestaniu palenia znów się pojawia (20). Dlatego warto powiedzieć dentyście, że rzucasz palenie.

W przeglądzie Hughesa nie wymieniono też wśród objawów odstawienia pękających czy łuszczących się warg. Suchość w jamie ustnej jest natomiast jednym z najczęstszych działań niepożądanych cytyzyny: dla Desmoxanu w kapsułkach i Tabexu podano, że występuje ona u 35% pacjentów.

Jeśli afta nie goi się dłużej niż 3 tygodnie, krwawi albo staje się coraz bardziej bolesna i czerwona, trzeba zgłosić się do lekarza lub dentysty (21). Pilnej wizyty u dentysty wymagają bardzo bolesne i obrzęknięte dziąsła, ruszające się zęby, czerwone plamy albo guzek w jamie ustnej lub na wardze (22).

Kaszel, zaparcia i bezsenność po rzuceniu palenia

Na początku kaszel po rzuceniu palenia może się nasilić, bo płuca oczyszczają się z wydzieliny (18). Jeśli kaszel trwa ponad 3 tygodnie, trzeba zgłosić się do lekarza. Zaparcia mogą być skutkiem odstawienia nikotyny (2), a NHS wymienia je wśród rzadszych, przejściowych dolegliwości. Bezsenność jest potwierdzonym objawem odstawienia, najsilniejszym w pierwszym tygodniu. Zaburzenia snu, w tym dziwne sny, należą też do działań niepożądanych cytyzyny; dla Desmoxanu w kapsułkach i Tabexu podano, że występują u 1-21% pacjentów.

Objaw odstawienia czy działanie niepożądane leku na rzucenie palenia?

Objawy odstawienia i działania niepożądane leków na rzucenie palenia często są takie same, więc sam objaw zwykle nie wskazuje przyczyny. Dla Desmoxanu w kapsułkach opisano m.in. zmianę apetytu, głównie jego wzrost (47%), rozdrażnienie (36%), zmiany nastroju (15%) i lęk (11%), ale objawy te mogą wynikać z samego rzucenia palenia. Przed konsultacją z lekarzem albo farmaceutą sprawdź, kiedy pojawił się objaw: po pierwszej dawce leku czy po rzuceniu palenia. Powiedz też, czy nadal palisz. Podczas stosowania cytyzyny palenie trzeba rzucić najpóźniej 5. dnia kuracji. O tym, jak odróżnić działanie cytyzyny od objawów odstawienia nikotyny, piszemy w artykule o skutkach ubocznych cytyzyny, a przebieg 25-dniowej kuracji opisujemy w tekście o cytyzynie (Desmoxan, Tabex, Recigar).

Cytyzyna i wareniklina częściowo pobudzają receptory nikotynowe. Łagodzą w ten sposób objawy odstawienia, a przy tym zmniejszają przyjemność z palenia (23). WHO zaleca w leczeniu uzależnienia od tytoniu nikotynową terapię zastępczą, wareniklinę, bupropion i cytyzynę (24). O wyborze leku decydują liczba wypalanych papierosów, wcześniejsze próby rzucenia palenia, choroby i przyjmowane leki. W leczeniu uzależnienia od nikotyny w Naszym Gabinecie zaczynamy od wywiadu medycznego. Jeśli nie ma przeciwwskazań, lekarz wystawia e-receptę na dobrany lek. Przez 3 miesiące trwania planu leczenia aplikacja przypomina o przyjmowaniu dawek leku, liczy dni bez papierosa i służy jako dziennik. Za dodatkową opłatą możesz też umówić konsultacje z psychologiem.

Z jakimi objawami po rzuceniu palenia trzeba pilnie zgłosić się do lekarza?

Pilnej pomocy medycznej wymagają poniższe objawy, także wtedy, gdy pojawiły się w trakcie rzucania palenia. Mogą świadczyć o chorobie serca, płuc lub układu nerwowego albo o kryzysie psychicznym, dlatego nie należy czekać, aż same ustąpią:

• ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność, zasłabnięcie albo omdlenie, także razem z kołataniem serca,
• nagły, bardzo silny ból głowy, drętwienie lub osłabienie twarzy, ręki albo nogi, trudności z mówieniem, utrzymaniem równowagi lub chodzeniem, splątanie,
• krwioplucie, trudności z oddychaniem, kaszel, który szybko się nasila, bardzo złe samopoczucie,
• myśli o odebraniu sobie życia.

O myślach samobójczych trzeba od razu powiedzieć lekarzowi albo bliskiej osobie i nie zostawać z nimi samemu. Gdy zagrożenie jest bezpośrednie, potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Przyjmowane leki trzeba osobno omówić z lekarzem. Dym tytoniowy przyspiesza rozkład m.in. klozapiny, olanzapiny i teofiliny, dlatego po rzuceniu palenia ich stężenie we krwi rośnie. Dotyczy to także osób stosujących plastry z nikotyną, ponieważ za tę interakcję odpowiadają składniki dymu, nie sama nikotyna. Według NHS Specialist Pharmacy Service (25) zmiana może być widoczna już po 3 dniach, a do pełnego wyrównania potrzeba 2-4 tygodni. Jeśli przyjmujesz taki lek, jeszcze przed dniem rzucenia palenia ustal z lekarzem prowadzącym, jak ma przebiegać dalsze leczenie. Ten artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwają objawy odstawienia nikotyny?

Objawy odstawienia nikotyny trwają zwykle od 2 do 4 tygodni. Najsilniejsze są w pierwszym tygodniu, najbardziej nasilają się w pierwszych 3 dniach, a w ciągu miesiąca na ogół wyraźnie słabną (1, 2). U części osób utrzymują się kilka miesięcy, a pojedyncze, łagodne napady chęci zapalenia mogą wracać jeszcze po miesiącach.

Po jakim czasie nikotyna znika z organizmu?

Nikotyna szybko znika z krwi: jej ilość spada o połowę średnio po 2 godzinach, a w wyraźnym stężeniu utrzymuje się jeszcze 6-8 godzin po ostatnim papierosie. Dłużej zostaje kotynina, czyli produkt rozkładu nikotyny. Ilość kotyniny spada o połowę średnio po 16 godzinach (26). Objawy odstawienia trwają dłużej, bo wynikają z przystosowania układu nerwowego do regularnych dawek nikotyny (27).

Czy po rzuceniu palenia można mieć gorączkę?

Gorączki nie ma wśród potwierdzonych ani możliwych objawów odstawienia nikotyny w przeglądzie Hughesa z 2007 roku. W pierwszych 2 tygodniach po rzuceniu palenia częściej występują ból gardła, kaszel, kichanie i inne objawy przeziębienia (17). Wysoka gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej albo krwioplucie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej, bo mogą oznaczać infekcję lub inną chorobę.

Źródła

1. National Cancer Institute. Handling Nicotine Withdrawal and Triggers When You Decide To Quit Tobacco. cancer.gov
2. Hughes JR. Effects of abstinence from tobacco: valid symptoms and time course. Nicotine Tob Res. 2007;9(3):315-327. PMID 17365764, DOI
3. Hughes JR, Keely J, Naud S. Shape of the relapse curve and long-term abstinence among untreated smokers. Addiction. 2004;99(1):29-38. PMID 14678060, DOI
4. World Health Organization. Tobacco: Health benefits of smoking cessation. 2020. who.int
5. NHS Better Health. What could happen when you quit smoking. nhs.uk
6. Faber MS, Fuhr U. Time response of cytochrome P450 1A2 activity on cessation of heavy smoking. Clin Pharmacol Ther. 2004;76(2):178-184. PMID 15289794, DOI
7. Swanson JA, Lee JW, Hopp JW, Berk LS. The impact of caffeine use on tobacco cessation and withdrawal. Addict Behav. 1997;22(1):55-68. PMID 9022872, DOI
8. Aubin HJ, Farley A, Lycett D, Lahmek P, Aveyard P. Weight gain in smokers after quitting cigarettes: meta-analysis. BMJ. 2012;345:e4439. PMID 22782848, DOI
9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Desmoxan, 1,5 mg, kapsułki twarde (cytyzyniklina). Rejestr Produktów Leczniczych
10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tabex, 1,5 mg, tabletki powlekane (cytyzyna). Rejestr Produktów Leczniczych
11. Charakterystyka Produktu Leczniczego Desmoxan, 1,5 mg, tabletki (cytyzyniklina). Rejestr Produktów Leczniczych
12. Charakterystyka Produktu Leczniczego NiQuitin Przezroczysty, 21 mg/24 godz., system transdermalny. Rejestr Produktów Leczniczych
13. NHS. Dizziness. nhs.uk
14. NHS. Headaches. nhs.uk
15. Morrell HER, Cohen LM, al'Absi M. Physiological and psychological symptoms and predictors in early nicotine withdrawal. Pharmacol Biochem Behav. 2008;89(3):272-278. PMID 18294681, DOI
16. NHS. Heart palpitations. nhs.uk
17. Ussher M, West R, Steptoe A, McEwen A. Increase in common cold symptoms and mouth ulcers following smoking cessation. Tob Control. 2003;12(1):86-88. PMID 12612369, DOI
18. NHS. Cough. nhs.uk
19. McRobbie H, Hajek P, Gillison F. The relationship between smoking cessation and mouth ulcers. Nicotine Tob Res. 2004;6(4):655-659. PMID 15370162, DOI
20. Nair P, Sutherland G, Palmer RM, Wilson RF, Scott DA. Gingival bleeding on probing increases after quitting smoking. J Clin Periodontol. 2003;30(5):435-437. PMID 12716336, DOI
21. NHS. Mouth ulcers. nhs.uk
22. NHS. Gum disease. nhs.uk
23. Livingstone-Banks J, Fanshawe TR, Thomas KH i wsp. Nicotine receptor partial agonists for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2023;5(5):CD006103. PMID 37142273, DOI
24. World Health Organization. WHO clinical treatment guideline for tobacco cessation in adults. 2024. who.int
25. NHS Specialist Pharmacy Service. Considering drug interactions with smoking. sps.nhs.uk
26. Benowitz NL, Hukkanen J, Jacob P 3rd. Nicotine chemistry, metabolism, kinetics and biomarkers. Handb Exp Pharmacol. 2009;(192):29-60. PMID 19184645, DOI
27. Benowitz NL. Nicotine addiction. N Engl J Med. 2010;362(24):2295-2303. PMID 20554984, DOI
28. NHS Specialist Pharmacy Service. Managing specific interactions with smoking. sps.nhs.uk