W przeglądzie 319 badań z udziałem ponad 157 tysięcy dorosłych porównano skuteczność i bezpieczeństwo leków na rzucenie palenia. Poważne działania niepożądane zdarzały się rzadko, średnio u 3 procent uczestników. Nie wykazano, by przy cytyzynie, wareniklinie albo nikotynie poważne działania niepożądane występowały wyraźnie częściej niż u osób przyjmujących placebo albo niestosujących leku. Pewność tego wyniku oceniono jednak jako niską. Przy bupropionie mogą one dotyczyć 1 osoby na 100 więcej, choć i ten wynik nie jest pewny. Lżejsze i częstsze dolegliwości pojawiają się zwykle na początku kuracji. Część z nich wynika z samego rzucenia palenia, nie z leku.
W przeglądzie Cochrane za miarę skuteczności leków przyjęto niepalenie po co najmniej sześciu miesiącach. Podane różnice wynikają z porównania leczenia z placebo lub brakiem leku.
Jakie dolegliwości może wywołać cytyzyna?
W Desmoxanie, Tabeksie i Recigarze substancją czynną jest cytyzyna, nazywana obecnie także cytyzynikliną. Pobudza ona receptory nikotynowe słabiej niż nikotyna, więc łagodzi głód nikotynowy. W tym przeglądzie palenie rzuciło przy cytyzynie o 7 osób na 100 więcej niż w grupach bez leku. Kuracja trwa 25 dni, a opakowanie na całą kurację kosztowało we wrześniu 2026 roku w aptekach internetowych od około 40 do 78 zł. Większość preparatów jest dostępna bez recepty.
Według producenta Desmoxanu u co najmniej 1 na 10 osób występują nudności, suchość w ustach, zgaga, bóle brzucha, zaparcia albo biegunka. Równie często pojawiają się bezsenność, dziwne sny, bóle głowy, rozdrażnienie, przyspieszone bicie serca i podwyższone ciśnienie tętnicze. Producent zaznacza, że dolegliwości te występują głównie na początku kuracji, słabną w jej trakcie i mogą też wynikać z samego rzucenia palenia. Cytyzyny nie stosuje się w ciąży i podczas karmienia piersią, po niedawno przebytym zawale serca albo udarze mózgu, przy niestabilnej dławicy piersiowej ani przy istotnych zaburzeniach rytmu serca. O pozostałe przeciwwskazania pyta wywiad lekarski na czacie, który pacjent przechodzi przed wystawieniem e-recepty.
Na co uważać przy plastrze z nikotyną?
NiQuitin Przezroczysty nakleja się na 24 godziny, a Nicorette Invisipatch na 16 godzin, od przebudzenia do pójścia spać. Nikotyna z plastra wchłania się przez skórę i osiąga we krwi niższe stężenie niż po papierosie. Sam plaster zwiększał liczbę osób, które rzuciły palenie, o 2 na 100. Według producenta plastra NiQuitin połączenie go z gumą albo tabletkami do ssania może działać lepiej niż sam plaster. Plaster jest dostępny bez recepty. Za 10 tygodni kuracji plastrem 24-godzinnym pacjent płacił we wrześniu 2026 roku od około 606 do 930 zł.
Najczęstszym działaniem niepożądanym plastra są reakcje skórne w miejscu naklejenia. Zwykle są łagodne i szybko mijają po zdjęciu plastra. Każdy kolejny plaster nakleja się w innym miejscu, a nowy plaster można nakleić w tym samym miejscu najwcześniej po tygodniu. Silne zaczerwienienie, świąd albo obrzęk, które trwają dłużej niż 4 dni, a także wysypka albo pokrzywka na całym ciele są powodem do odstawienia plastra i rozmowy z lekarzem. Przy plastrze NiQuitin bardzo częste są też koszmary senne i bezsenność, bóle i zawroty głowy, kołatanie serca oraz nudności.
Czy guma, aerozol i tabletki do ssania podrażniają jamę ustną?
Mogą, zwłaszcza na początku kuracji. Po gumę Nicorette Classic Gum, aerozol Nicorette Spray i tabletki do ssania NiQuitin MINI pacjent sięga w chwili ochoty na papierosa. Nikotyna wchłania się z nich w jamie ustnej. W zestawieniu badań, które podaje producent gumy Nicorette, czkawkę po nikotynie podawanej do jamy ustnej zgłaszało 16,4 procent uczestników, a w grupach placebo 2,3 procent. Czkawka występowała częściej w badaniach aerozolu. Podrażnienie gardła zgłaszało 11,8 procent osób wobec 4,4 procent przy placebo, a nudności 10,4 procent wobec 5,8 procent.
Według producenta aerozolu najczęstsze dolegliwości pojawiają się w ciągu pierwszych 2 do 3 tygodni, a potem zaczynają ustępować. Te postacie nikotyny zwiększały liczbę osób, które rzuciły palenie, o 3 na 100. Żadna z nich nie wymaga recepty. W aptekach internetowych opakowanie 105 gum 4 mg kosztowało we wrześniu 2026 roku od 78 do 100 zł, a aerozol na 150 dawek od 62 do 85 zł.
Jakie działania niepożądane mają wareniklina i bupropion?
Wareniklina z Champixu, podobnie jak cytyzyna, częściowo pobudza receptory nikotynowe. Zwiększała liczbę osób, które rzuciły palenie, o 8 na 100. Jej najczęstszym działaniem niepożądanym są nudności. W badaniach, w których pacjenci przyjmowali 1 mg dwa razy na dobę, miało je 28,6 procent z nich. Zwykle pojawiały się na początku leczenia, były łagodne albo umiarkowane i rzadko powodowały przerwanie kuracji. Bardzo częste są też bezsenność, niezwykłe sny i bóle głowy. Na Champix potrzebna jest recepta, a we wrześniu 2026 roku nie było go w aptekach, które sprawdziliśmy.
Bupropion, substancja czynna Zybanu, nie zawiera nikotyny. Zwiększał liczbę osób, które rzuciły palenie, o 3 na 100, a jego bardzo częstym działaniem niepożądanym jest bezsenność. Rzadko, u około 1 osoby na 1000, wywołuje napady drgawkowe, dlatego nie stosuje się go u osób, które mają albo miały napady drgawkowe. Ważność pozwolenia na dopuszczenie Zybanu do obrotu skończyła się w grudniu 2023 roku.