Plan treningu siłowego 3 razy w tygodniu podczas leczenia tirzepatydem

Tirzepatyd (Mounjaro) zmniejsza apetyt i pomaga schudnąć, ale razem z tłuszczem ubywa też masy beztłuszczowej, do której należą mięśnie. W badaniu opublikowanym w listopadzie 2026 r. wzięło udział 120 mało aktywnych osób w wieku 50-70 lat, bez cukrzycy i chorób serca. Uczestnicy, którzy przez 40 tygodni leczenia tirzepatydem ćwiczyli siłowo pod nadzorem trzy razy w tygodniu, stracili o około 1,1 kg mniej masy beztłuszczowej niż osoby bez treningu. Ich siła wzrosła, a u osób, które nie trenowały, spadła (1). Plan na trzy dni w tygodniu opisany niżej jest przeznaczony dla osoby, która dotąd nie ćwiczyła. Liczby serii i powtórzeń w pierwszych 8 tygodniach pochodzą z tego badania, a dalsze zwiększanie obciążenia z zaleceń Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO) i Amerykańskiego Kolegium Medycyny Sportowej (ACSM) (1-3). Jeśli chorujesz na serce, masz cukrzycę leczoną insuliną albo bolą Cię stawy, przed pierwszym treningiem porozmawiaj z lekarzem.

W skrócie

• W badaniu 120 osób w wieku 50-70 lat leczonych tirzepatydem nadzorowany trening siłowy trzy razy w tygodniu przez 40 tygodni zmniejszył utratę masy beztłuszczowej z 4,7 do 3,6 kg. Masa ciała i tkanka tłuszczowa zmniejszyły się w obu grupach w podobnym stopniu (1).
• Bez treningu siła mięśni ramion, pleców i nóg spadła o 6,5-9%, a w grupie ćwiczącej wzrosła o 11-18% (1).
• PTLO i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalecają osobom z otyłością co najmniej dwa treningi siłowe w tygodniu i 150-300 minut umiarkowanego wysiłku, np. szybkiego marszu. Osobom leczonym lekami z grupy GLP-1 i lekami łączonymi, takimi jak tirzepatyd, cztery amerykańskie towarzystwa proponują trzy treningi siłowe w tygodniu (2, 4, 5).
• Plan na start to 7 ćwiczeń w domu, po 2 serie z lekkim wysiłkiem. Przy chorobie serca albo cukrzycy leczonej insuliną lub pochodną sulfonylomocznika przed treningiem porozmawiaj z lekarzem, a przy bólu stawów skonsultuj ćwiczenia z lekarzem lub fizjoterapeutą (1, 2, 6).

Jak często ćwiczyć siłowo podczas leczenia otyłości

Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości, podobnie jak WHO, zaleca dorosłym z nadwagą i otyłością co najmniej dwa treningi siłowe w tygodniu. Trening ma obejmować wszystkie główne grupy mięśni i mieć umiarkowaną lub dużą intensywność. Oprócz tego zalecenia obejmują 150-300 minut umiarkowanego wysiłku tlenowego tygodniowo, np. szybkiego marszu, jazdy na rowerze lub pływania, albo 75-150 minut wysiłku intensywnego (2, 4).

Trening siłowy podczas odchudzania chroni przed utratą tkanki mięśniowej (2). W badaniu opisanym niżej trening ograniczył utratę masy beztłuszczowej, ale jej nie zatrzymał (1). Europejskie Towarzystwo Badań nad Otyłością (EASO) również zaleca trening siłowy o umiarkowanej lub dużej intensywności, żeby podczas chudnięcia zachować masę beztłuszczową (7). Cztery amerykańskie towarzystwa wydały stanowisko o żywieniu i stylu życia osób leczonych lekami z grupy GLP-1 i lekami łączonymi, takimi jak tirzepatyd. Proponują w nim trening siłowy co najmniej trzy razy w tygodniu i co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tlenowego tygodniowo, z planem dopasowanym do sprawności pacjenta (5). Trzy treningi siłowe w tygodniu wykonywali też uczestnicy wspomnianego badania (1).

Osoby z BMI powyżej 35 powinny wybierać wysiłek, który nie obciąża nadmiernie stawów i kręgosłupa, np. ćwiczenia w wodzie, rower stacjonarny albo odpowiednio dobrane ćwiczenia gimnastyczne (2).

Czy przed pierwszym treningiem muszę porozmawiać z lekarzem

Aktywność fizyczna jest bezpieczna dla większości osób, a korzyści z niej przewyższają ryzyko. Osoba z chorobami współistniejącymi albo niepokojącymi objawami powinna jednak przed rozpoczęciem treningów skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą (2). Porozmawiaj z lekarzem przed pierwszym treningiem, jeśli:

• masz chorobę serca lub naczyń albo inną chorobę przewlekłą, np. nadciśnienie tętnicze. Opisane niżej badanie nie obejmowało osób z chorobą serca (1, 2),
• zdarzył Ci się ból w klatce piersiowej albo zasłabnięcie podczas wysiłku. Takie objawy wymagają konsultacji kardiologicznej (2),
• masz cukrzycę leczoną insuliną albo pochodną sulfonylomocznika. Te leki razem z tirzepatydem zwiększają ryzyko hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia cukru we krwi, a lekarz może zmniejszyć ich dawkę i powiedzieć, jak przygotować się do wysiłku (6),
• bolą Cię kolana, biodra albo kręgosłup. Lekarz albo fizjoterapeuta pomoże dobrać ćwiczenia, które tych miejsc nie przeciążają (2),
• masz co najmniej 65 lat i leczysz się z powodu chorób przewlekłych. Osobom starszym zaleca się też ćwiczenia równowagi, np. stanie na jednej nodze (2).

Plan treningu siłowego na 3 dni w tygodniu dla osoby zaczynającej od zera

Plan obejmuje trzy treningi siłowe w tygodniu, z dniem przerwy między nimi, po 7 ćwiczeń na całe ciało. Przez pierwsze 4 tygodnie wykonujesz 2 serie po 12-15 powtórzeń każdego ćwiczenia z lekkim wysiłkiem, a w tygodniach 5-8 po 2 serie po 12 powtórzeń z wyraźniejszym wysiłkiem. Liczby serii, powtórzeń i ocenę wysiłku przejęliśmy z pierwszych 8 tygodni badania. Przykłady ćwiczeń z badania dostosowaliśmy do treningu w domu, bez sali i trenera (1, 2).

Jak rozłożyć treningi siłowe i marsz w tygodniu

Przykładowy tydzień: trening siłowy w poniedziałek, środę i piątek, marsz, rower albo basen we wtorek, czwartek i sobotę, a w niedzielę odpoczynek. Osoby starsze powinny odpoczywać co najmniej 48 godzin między treningami siłowymi (2). Jeśli trzy treningi to na początek za dużo, zacznij od dwóch, bo tyle wynosi zalecane minimum, a trzeci dodaj po kilku tygodniach (2, 4).

Wysiłek tlenowy, np. marsz, też zwiększaj stopniowo. Osoby dotąd nieaktywne powinny zaczynać od małej intensywności i zwiększać czas lub obciążenie najwyżej o 10% tygodniowo (2). Jeśli teraz chodzisz szybkim krokiem 60 minut w tygodniu, w kolejnym tygodniu dołóż około 6 minut. Umiarkowane tempo to takie, przy którym możesz swobodnie mówić, ale nie dasz rady śpiewać (2).

Siedem ćwiczeń na jeden trening w domu

Do ćwiczeń potrzebujesz stabilnego krzesła bez kółek, maty, gumy oporowej i dwóch pełnych butelek wody albo lekkich hantli. Gumy oporowe i ciężarki wystarczą do treningu siłowego w domu (2). Ćwiczenia nazywamy tak samo jak w aplikacji programu leczenia otyłości Nasz Gabinet.

1. Wstawanie z dłońmi na udach (uda i pośladki). Usiądź na brzegu krzesła ustawionego oparciem do ściany, postaw stopy płasko na szerokość bioder i oprzyj dłonie na udach nad kolanami. Pochyl się do przodu i wstań, lekko naciskając dłońmi na uda, a potem usiądź powoli, licząc do trzech. Łatwiejsza wersja: wstawanie z krzesła z podłokietnikami, z odpychaniem się rękami.
2. Pompka o blat stołu (klatka piersiowa i ramiona). Oprzyj dłonie na krawędzi ciężkiego stołu albo blatu kuchennego, trochę szerzej niż barki, i cofnij stopy, aż ciało od pięt do głowy będzie proste. Ugnij łokcie, powoli opuść klatkę piersiową w stronę blatu i odepchnij się. Łatwiejsza wersja: pompka z dłońmi opartymi o ścianę.
3. Wiosłowanie gumą na siedząco (plecy). Owiń środek gumy wokół nogi ciężkiego stołu albo łóżka i usiądź naprzeciwko na krześle bez podłokietników, tak żeby guma była lekko napięta przy wyprostowanych rękach. Przyciągnij łokcie do tyłu wzdłuż tułowia, ściągając łopatki, i powoli wróć rękami do przodu. Łatwiejsza wersja: lżejsza guma.
4. Wypychanie butelek nad głowę na siedząco (barki). Usiądź prosto na krześle z oparciem i unieś butelki albo hantle na wysokość barków. Wypchnij obciążenie nad głowę, nie prostując łokci do końca, i opuść je powoli. Łatwiejsza wersja: ten sam ruch bez obciążenia.
5. Unoszenie bioder na podłodze (pośladki i tył ud). Połóż się na plecach na macie, ugnij nogi i postaw stopy płasko na szerokość bioder. Dociśnij pięty do podłogi, napnij pośladki i unieś biodra najwyżej do linii prostej od barków do kolan, a potem opuść je powoli. Łatwiejsza wersja: to samo ćwiczenie na łóżku z twardym materacem, jeśli trudno Ci zejść na podłogę albo z niej wstać.
6. Wspięcia na palce przy krześle (łydki). Stań za krzesłem ustawionym przodem do ściany, chwyć oburącz oparcie, powoli unieś się na palcach i opuść pięty. Łatwiejsza wersja: unoszenie pięt na siedząco.
7. Wysuwanie nóg na leżąco (mięśnie brzucha). Połóż się na plecach na łóżku z twardym materacem albo na macie, ugnij nogi, napnij brzuch i lekko dociśnij dolną część pleców do podłoża. Powoli wysuń jedną piętę, aż noga się wyprostuje, i wróć tą samą drogą, zmieniając nogi. W tym ćwiczeniu powtórzenia licz osobno na każdą nogę. Łatwiejsza wersja: nie prostuj nogi do końca.

Trening zacznij od około 5 minut marszu w miejscu albo jazdy na rowerze stacjonarnym i kilku spokojnych ruchów rozgrzewających, np. krążenia ramion. W badaniu każdy trening zaczynał się od podobnej rozgrzewki (1). Ćwiczenia wykonuj w podanej kolejności: najpierw te, które angażują duże grupy mięśni i kilka stawów, potem pozostałe (3). Rób je powoli, w pełnym zakresie ruchu, na jaki pozwalają Ci stawy, bo pełny zakres ruchu sprzyja wzrostowi siły (8). Między seriami odpoczywaj 1-2 minuty (3).

Jak ćwiczyć w tygodniach 1-4

Każde z 7 ćwiczeń wykonuj w 2 seriach po 12-15 powtórzeń. Wysiłek oceniaj w skali od 0 do 10, w której 0 oznacza brak zmęczenia, a 10 maksymalne zmęczenie i duszność nie do wytrzymania. W pierwszych tygodniach wysiłek powinien być niższy niż 5 (1, 2). W tym czasie uczysz się poprawnie wykonywać ćwiczenia, więc jeśli ruch sprawia Ci trudność, wybierz łatwiejszą wersję. Jeśli przy ćwiczeniu bolą Cię kolana, biodra albo kręgosłup, przerwij je i skonsultuj dobór ćwiczeń z lekarzem lub fizjoterapeutą (2).

Jak ćwiczyć w tygodniach 5-8

Wykonuj 2 serie po 12 powtórzeń każdego ćwiczenia z wysiłkiem około 6-7 w tej samej skali (1). Jeśli przy 12 powtórzeniach oceniasz wysiłek niżej niż na 6, przejdź na mocniejszą gumę albo cięższe butelki lub hantle.

Jak zwiększać obciążenie od 9. tygodnia

W badaniu od 9. tygodnia uczestnicy dodawali trzecią serię, a jeden trening w tygodniu był cięższy, z 6-8 powtórzeniami przy wysiłku 7-8. Ciężary dobierali im trenerzy (1). Osobom początkującym ACSM zaleca 2-3 treningi w tygodniu i ciężar, który można podnieść najwyżej 8-12 razy z rzędu. Gdy w każdej serii udaje Ci się zrobić 1-2 powtórzenia więcej, niż zakładasz, zwiększ obciążenie o 2-10% (3). Na początku unikaj dźwigania dużych ciężarów (2). Nie musisz ćwiczyć do chwili, w której nie da się zrobić kolejnego powtórzenia. W przeglądzie badań taki trening nie zwiększał w powtarzalny sposób siły ani masy mięśni bardziej niż trening zakończony wcześniej (8).

Jeśli chcesz przejść na ciężary jak w badaniu, ćwicz z trenerem albo fizjoterapeutą i powiedz mu, że przyjmujesz lek na otyłość. Wyniki badania uzyskano przy treningu pod stałym nadzorem (1).

Kiedy przerwać trening w czasie leczenia tirzepatydem

Przerwij ćwiczenia, jeśli podczas wysiłku pojawi się ból w klatce piersiowej albo zasłabnięcie. Przed kolejnym treningiem trzeba wtedy skonsultować się z kardiologiem (2). Ból w klatce piersiowej, który nie mija w spoczynku, wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Zawroty głowy i niskie ciśnienie tętnicze należą do częstych działań niepożądanych tirzepatydu (6). W opisanym niżej badaniu zawroty głowy zgłosiło 24-31% uczestników, a 2-5% zemdlało. Objawy te zwykle mijały w ciągu 8-10 tygodni (1). Jeśli w czasie ćwiczeń zakręci Ci się w głowie, przerwij serię i usiądź. Gdy zawroty powtarzają się na kolejnych treningach, powiedz o tym lekarzowi.

Nudności zgłaszała mniej więcej połowa uczestników badania (1). Wymioty i biegunka w czasie leczenia tirzepatydem mogą prowadzić do odwodnienia i pogorszenia pracy nerek (6). Pij wodę przed treningiem i w trakcie, a w dniach z wymiotami albo biegunką zrób przerwę w ćwiczeniach i uzupełniaj płyny. Inne objawy, przy których trzeba skontaktować się z lekarzem, opisujemy w artykule o skutkach ubocznych leków na otyłość.

Jakie efekty dał trening siłowy u osób leczonych tirzepatydem

Według autorów to pierwsze badanie z losowym przydziałem do grup, w którym sprawdzono trening siłowy w połączeniu z tirzepatydem. Trening nie przyspieszył chudnięcia, ale ograniczył utratę masy beztłuszczowej i poprawił siłę mięśni (1).

Kto brał udział w badaniu i jak wyglądał trening

Badanie prowadzono w jednym ośrodku, na Uniwersytecie Australii Zachodniej w Perth. Wzięło w nim udział 120 dorosłych: 60 mężczyzn i 60 kobiet po menopauzie, w wieku 50-70 lat (średnio 58 lat). Mieli BMI co najmniej 30 albo co najmniej 27 i chorobę związaną z masą ciała, np. podwyższony cholesterol albo bezdech senny. Wszyscy byli wcześniej mało aktywni: przez 3 miesiące przed badaniem ćwiczyli z co najmniej umiarkowaną intensywnością krócej niż 60 minut tygodniowo. Nie przyjmowano osób z chorobą serca i naczyń ani z cukrzycą, a także osób, które brały leki na nadciśnienie albo statyny (1).

Wszyscy uczestnicy przez 40 tygodni dostawali tirzepatyd raz w tygodniu. Leczenie zaczynało się od dawki 2,5 mg, którą co 4 tygodnie zwiększano o 2,5 mg tak, żeby w 20. tygodniu dojść do 15 mg, jeśli uczestnik dobrze znosił lek. Na dawce 15 mg badanie zakończyły mniej więcej dwie trzecie uczestników. Wszyscy dostali zalecenie, żeby pić odpowiednio dużo i nie ograniczać białka ani warzyw i owoców, ale żadnej specjalnej diety nie stosowano. Losowo wybrana połowa ćwiczyła trzy razy w tygodniu po godzinie, w grupie, na sali treningowej, pod nadzorem specjalistów fizjologii wysiłku. Druga połowa przychodziła tylko na zastrzyki i pomiary (1).

Każdy trening zaczynał się od około 5 minut lekkiego wysiłku, np. na rowerze stacjonarnym, i ćwiczeń rozciągających w ruchu. Uczestnicy oceniali wysiłek w 10-punktowej skali Borga, w której 10 oznacza wysiłek maksymalny, a trenerzy na tej podstawie zwiększali obciążenie. Wśród ćwiczeń były m.in. przysiady, unoszenie bioder w leżeniu, wspięcia na palce, pompki z dłońmi opartymi na podwyższeniu, ściąganie drążka wyciągu i wyciskanie ciężaru nad głowę. Uczestnicy przyszli średnio na 91% zaplanowanych treningów (1).

Jak trening wpłynął na wagę, siłę i masę beztłuszczową

Po 40 tygodniach obie grupy schudły prawie tyle samo: 22,6 kg bez treningu i 22,3 kg z treningiem. Tkanki tłuszczowej ubyło odpowiednio 17,2 i 18,0 kg. Różnica dotyczyła masy beztłuszczowej, czyli mięśni i innych tkanek, które nie są tłuszczem ani kością. Osoby bez treningu straciły jej 4,7 kg, a osoby ćwiczące 3,6 kg (1).

Masę beztłuszczową mierzono co 8 tygodni badaniem DXA, czyli densytometrią całego ciała. DXA nie odróżnia mięśni od innych tkanek beztłuszczowych. Autorzy szacują, że mięśnie stanowią mniej więcej połowę całej masy beztłuszczowej i około 70% tej masy w rękach i nogach. Całkowita masa beztłuszczowa w obu grupach przestała się zmniejszać po 24. tygodniu, a w rękach i nogach zmniejszała się do końca badania (1).

Siłę mierzono, sprawdzając największy ciężar, który uczestnik był w stanie podnieść jeden raz (1):

W obu grupach odnotowano podobną poprawę wyników pomiarów ciśnienia tętniczego oraz stężenia glukozy i cholesterolu we krwi, więc w tych pomiarach trening nie dał dodatkowej korzyści. U części uczestników, którzy przez trzy dni zapisywali, co jedzą, ilość energii i białka w posiłkach była w obu grupach podobna (1). Ile białka jeść w czasie leczenia i jak rozłożyć je na posiłki, opisujemy w artykule o tym, co jeść na leku na otyłość.

Czego badanie nie rozstrzyga

Wyniku nie można automatycznie przenieść na każdą osobę leczoną tirzepatydem. Badanie objęło osoby w wieku 50-70 lat, bez cukrzycy i chorób serca, które przed badaniem prawie nie ćwiczyły. Trening odbywał się na sali, w grupie i pod stałym nadzorem, a autorzy piszą, że trzeba jeszcze zbadać, czy taki program da się prowadzić w zwykłej opiece medycznej. Uczestnicy wiedzieli, do której grupy trafili, a osoby mierzące siłę mogły też prowadzić treningi. Producent tirzepatydu dostarczył lek do badania i przejrzał protokół, ale według autorów nie finansował badania w inny sposób i nie miał wpływu na jego prowadzenie. Badanie dotyczyło wyłącznie tirzepatydu (1).

Trening siłowy w programie leczenia otyłości Nasz Gabinet

W programie leczenia otyłości pacjent ma w aplikacji sekcję „Twój ruch” z ćwiczeniami siłowymi dobranymi do sprawności. Poziomy zaczynają się od ćwiczeń na krześle i kończą na ćwiczeniach z gumą albo hantlami; osoba, która już trenuje na siłowni albo z trenerem, wybiera własny plan i dostaje zasady treningu w czasie leczenia. Każde ćwiczenie ma łatwiejszą i trudniejszą wersję. Po zaznaczeniu dolegliwości kolan, bioder, kręgosłupa albo barków aplikacja pomija wersje, które obciążają te miejsca. Przy cotygodniowym ważeniu pacjent odpowiada, ile treningów siłowych zrobił, a odpowiedź widzi lekarz prowadzący. Jak w tym czasie zmieniają się dawki leku i apetyt, opisujemy w artykule o pierwszych miesiącach leczenia otyłości lekiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trening siłowy przyspiesza chudnięcie podczas leczenia tirzepatydem?

W opisanym badaniu trening siłowy nie przyspieszył chudnięcia podczas leczenia tirzepatydem. Po 40 tygodniach osoby ćwiczące schudły średnio 22,3 kg, a osoby bez treningu 22,6 kg, i obie grupy straciły podobnie dużo tkanki tłuszczowej. Osoby ćwiczące straciły jednak mniej masy beztłuszczowej, a ich siła wzrosła (1).

Czy sam spacer wystarczy, żeby nie tracić mięśni podczas leczenia otyłości lekiem?

Autorzy amerykańskiego stanowiska o leczeniu lekami z grupy GLP-1 piszą, że sam wysiłek tlenowy słabiej chroni masę beztłuszczową przy szybkim chudnięciu niż trening siłowy albo połączenie obu rodzajów ćwiczeń (5). Do zachowania masy beztłuszczowej EASO zaleca trening siłowy (7). Sam spacer prawdopodobnie więc nie wystarczy, ale nadal się przydaje: wysiłek tlenowy jest częścią zaleceń PTLO i WHO, obok treningu siłowego (2, 4).

Czy ten plan nadaje się dla osób leczonych semaglutydem?

Opisane badanie dotyczyło tylko tirzepatydu, więc nie wiadomo z niego, czy u osób leczonych semaglutydem efekt byłby taki sam. Zalecenia dotyczące treningu siłowego obejmują także osoby leczone semaglutydem: PTLO i WHO nie uzależniają ich od rodzaju leku, a stanowisko amerykańskich towarzystw dotyczy wszystkich leków z grupy GLP-1. Dobór ćwiczeń i obciążeń uzgodnij z lekarzem (2, 4, 5).

Kiedy zacząć ćwiczyć po rozpoczęciu leczenia tirzepatydem?

W badaniu uczestnicy zaczęli trening siłowy razem z pierwszą dawką tirzepatydu, od lekkiego wysiłku i nauki techniki (1). W pierwszych miesiącach leczenia dawkę zwiększa się stopniowo, nie częściej niż co 4 tygodnie (6), a zawroty głowy i omdlenia, które zgłaszali uczestnicy badania, zwykle mijały w ciągu 8-10 tygodni (1). Jeśli podczas ćwiczeń zakręci Ci się w głowie, przerwij serię i usiądź. Gdy zawroty powtarzają się na kolejnych treningach, powiedz o tym lekarzowi. Po zasłabnięciu podczas wysiłku potrzebna jest konsultacja kardiologiczna przed kolejnym treningiem (2).

Czy w czasie leczenia tirzepatydem można ćwiczyć na siłowni?

Tak. Uczestnicy badania trenowali na sali, z przyrządami, gumami i wolnymi ciężarami. Przez pierwsze 8 tygodni ćwiczyli z lekkim i umiarkowanym wysiłkiem, a cięższe serie wprowadzali stopniowo, pod nadzorem trenerów (1). Jeśli zaczynasz na siłowni, poproś trenera o plan dla początkujących, powiedz mu o leku i pij wodę w trakcie treningu.

Źródła

1. Green DJ, Haynes A, Underwood DR i wsp. Resistance exercise to attenuate lean mass loss during tirzepatide therapy for obesity: a randomized controlled trial. Nat Med. 2026 (publikacja 9.11.2026). PMID 43003902, DOI
2. Bąk-Sosnowska M, Białkowska M, Bogdański P i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 - stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna, wydanie specjalne, wrzesień 2024, rozdziały 9 i 14. ptlo.org.pl
3. American College of Sports Medicine. American College of Sports Medicine position stand. Progression models in resistance training for healthy adults. Med Sci Sports Exerc. 2009;41(3):687-708. PMID 19204579, DOI
4. Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S i wsp. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451-1462. PMID 33239350, DOI
5. Mozaffarian D, Agarwal M, Aggarwal M i wsp. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: a joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society. Am J Clin Nutr. 2025;122(1):344-367. PMID 40450457, DOI
6. Europejska Agencja Leków. Mounjaro (tirzepatyd) - charakterystyka produktu leczniczego i ulotka dla pacjenta. ema.europa.eu
7. Oppert JM, Bellicha A, van Baak MA i wsp. Exercise training in the management of overweight and obesity in adults: Synthesis of the evidence and recommendations from the European Association for the Study of Obesity Physical Activity Working Group. Obes Rev. 2021;22 Suppl 4:e13273. PMID 34076949, DOI
8. Currier BS, D'Souza AC, Singh MAF i wsp. American College of Sports Medicine Position Stand. Resistance Training Prescription for Muscle Function, Hypertrophy, and Physical Performance in Healthy Adults: An Overview of Reviews. Med Sci Sports Exerc. 2026;58(4):851-872. PMID 41843416, DOI