Leczenie otyłości Katowice

Otyłość jest chorobą przewlekłą, oznaczoną kodem E66 w klasyfikacji ICD-10. W Nasz Gabinet oceniamy jej przyczyny i powikłania, ustalamy plan leczenia i kontrolujemy efekty. Opieka obejmuje również utrzymanie niższej masy ciała.

Z czego wynika otyłość i jak się rozwija?

Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości opisuje otyłość jako nadmiar tkanki tłuszczowej, który szkodzi zdrowiu. Taki nadmiar rozwija się powoli, gdy organizm zużywa na pracę narządów i ruch mniej energii, niż dostaje z jedzenia i napojów. Niewykorzystana energia trafia do komórek tłuszczowych, które najpierw rosną, a przy dalszym tyciu organizm wytwarza kolejne komórki tłuszczowe. Powiększona tkanka tłuszczowa wydziela leptynę i substancje prozapalne, które wywołują insulinooporność i w ten sposób zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2.

Otyłość ma wiele przyczyn. Choroba często dotyczy kilku pokoleń jednej rodziny, a badania bliźniąt pokazują, że geny wyjaśniają od 40 do 70 procent różnic w masie ciała. Skłonność do tycia ujawnia się zwłaszcza w otoczeniu, w którym kaloryczne jedzenie jest pod ręką, a praca nie wymaga wysiłku fizycznego. Łatwiej przytyć przy pracy zmianowej, w tym na nocnych zmianach, przy zbyt krótkim śnie i przewlekłym stresie, a także w ciąży, w okresie menopauzy i po rzuceniu palenia. Część pacjentów przybiera na wadze z powodu innej choroby albo przyjmowanego leku. Samą niedoczynnością tarczycy zwykle nie da się jednak wyjaśnić całej otyłości.

Rozwiniętą chorobę podtrzymuje zaburzona regulacja apetytu: po schudnięciu apetyt może wzrastać i utrudniać utrzymanie niższej masy ciała. Dlatego leczenie obejmuje również długotrwałe wsparcie.

Jakie są powikłania otyłości?

Otyłość zwiększa ryzyko ponad 200 chorób. Do częstych powikłań należą cukrzyca typu 2, nadciśnienie, stłuszczenie wątroby, bezdech senny i choroba zwyrodnieniowa kolan. Zmniejszenie masy ciała o 5–10 procent może poprawić kontrolę glikemii, ciśnienia i innych powikłań, dlatego często przyjmujemy je jako pierwszy cel leczenia.

Zaczynamy od obliczenia wskaźnika masy ciała (BMI). Oblicza się go, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach. Mężczyzna o wzroście 180 cm i wadze 98 kg ma BMI 30,2, więc według progów PTLO dla dorosłych choruje na otyłość I stopnia; nadwaga zaczyna się od 25, otyłość I stopnia od 30, II stopnia od 35, a III stopnia od 40. Przy tym samym wzroście granica otyłości I stopnia to około 97 kg, a II stopnia około 113 kg.

BMI nie odróżnia tłuszczu od mięśni i nie mówi, gdzie tłuszcz się odkłada, dlatego drugim pomiarem jest obwód talii. Według kryteriów Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej obwód od 80 cm u kobiet i od 94 cm u mężczyzn oznacza otyłość brzuszną. Te progi dotyczą osób pochodzenia europejskiego. Tłuszcz trzewny, który otacza wątrobę i trzustkę, wydziela substancje zapalne i bardziej niż tłuszcz podskórny podnosi ryzyko cukrzycy typu 2 i zawału. BMI 27 i obwód talii 105 cm wskazują na zwiększone ryzyko metaboliczne i wymagają oceny lekarskiej.

Kiedy warto zgłosić się do lekarza z powodu nadmiernej masy ciała?

Wizytę u lekarza zajmującego się otyłością umawiamy przy BMI od 30, a także przy BMI od 27 do 29,9, jeśli pacjent ma już stan przedcukrzycowy, cukrzycę typu 2, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, stłuszczenie wątroby, bezdech senny albo ból stawów z przeciążenia. Umawiamy też osoby z prawidłowym BMI i obwodem talii powyżej normy, u których badania krwi pokazują insulinooporność, czyli słabą reakcję organizmu na własną insulinę. Obesitolog to określenie lekarza zajmującego się leczeniem otyłości; nie jest to osobna specjalizacja. PTLO prowadzi program certyfikacji lekarzy. Otyłość leczą u nas lekarze z doświadczeniem internistycznym. Przyjmujemy pacjentów pełnoletnich.

Otyłość leczymy w programie online, który trwa 6 miesięcy i kosztuje 1799 zł. Leku nie wliczamy w tę kwotę, bo pacjent kupuje go w aptece na e-receptę. Na konsultacji startowej lekarz pyta o zmiany masy ciała, dotychczasowe diety, przyjmowane leki i choroby w rodzinie. Oblicza BMI z pomiarów, które pacjent zrobił w domu, ocenia wyniki badań i zleca brakujące. Po ocenie wywiadu i wyników decyduje, czy pacjent może leczyć się w programie. Program obejmuje dwie konsultacje wideo z psychologiem.

Pierwszym celem jest zwykle spadek masy ciała o 5–10 procent w ciągu 3–6 miesięcy, a przy cukrzycy typu 2 o 7–15 procent. Cel dobieramy do stanu zdrowia; nie jest to gwarancja wyniku. PTLO odradza farmakoterapię krótszą niż 6 miesięcy. W programie pacjent ma dwie konsultacje wideo z lekarzem, dwie z psychologiem i pięć kontroli lekarskich bez rozmowy, na podstawie danych w aplikacji. Konsultacje wideo umawia w aplikacji Nasz Gabinet. Terminy liczymy od konsultacji startowej.

W cenie programu są także analiza wyników badań, monitoring masy ciała i efektów leczenia oraz wsparcie asystenta AI. E-recepty lekarz wystawia po comiesięcznej ocenie danych i wskazań do dalszego leczenia.

W aplikacji pacjent zapisuje masę ciała raz w tygodniu, a obwody ciała raz w miesiącu. Po każdym podaniu zastrzyku pacjent robi zdjęcie pena, które ogląda zespół medyczny. Wyniki trafiają do lekarza przed każdą kontrolą. PTLO zaleca leczenie przez rok lub dłużej, dlatego po programie oferujemy pakiet kontynuacyjny: 3 miesiące za 350 zł. Pakiet obejmuje comiesięczną ocenę wyników przez lekarza i wystawienie e-recepty. Nie obejmuje konsultacji wideo.

O kontynuacji leku decydujemy na podstawie korzyści, tolerancji i potrzeb pacjenta, a nie samego upływu roku. Program obejmuje dwie konsultacje wideo z psychologiem.

Czego nie obejmuje leczenie otyłości w naszej przychodni?

• Nie sprzedajemy leków. Pacjent dostaje e-receptę i realizuje ją w dowolnej aptece.
• Nie leczymy dzieci i młodzieży. Przyjmujemy wyłącznie pacjentów pełnoletnich.
• Nie wykonujemy operacji bariatrycznych. Prowadzimy i dokumentujemy leczenie zachowawcze, a pacjenta kwalifikującego się do zabiegu kierujemy do ośrodka chirurgicznego.

Przed włączeniem leku sprawdzamy, czy występują zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej oraz czy są przeciwwskazania do leczenia. Wymagane są glukoza na czczo i hemoglobina glikowana, które pokazują cukrzycę i stan przedcukrzycowy, lipidogram (cholesterol i trójglicerydy), kreatynina z eGFR (praca nerek) oraz TSH (tarczyca). Zalecamy też, choć nie są obowiązkowe, próby wątrobowe ALT i AST, kwas moczowy, morfologię i badanie ogólne moczu. U kobiet z nieregularnymi miesiączkami dokładamy badania hormonalne w kierunku zespołu policystycznych jajników. Termin powtórzenia badań ustalamy indywidualnie, zależnie od wyników, chorób współistniejących i leku.

Warto przygotować aktualne wyniki z POZ lub medycyny pracy. Lekarz oceni, czy wystarczą i które badania trzeba uzupełnić. Brakujące badania można wykonać w laboratorium w Katowicach albo blisko domu; wyniki pacjent przesyła przed konsultacją startową.

Choroby tarczycy i przyjmowane leki a wzrost masy ciała

Podwyższone TSH wymaga interpretacji razem z objawami i m.in. stężeniem fT4; samo nie wystarcza do rozpoznania niedoczynności tarczycy. Leczenie choroby tarczycy i otyłości może przebiegać równolegle. Przy odpowiednich objawach lekarz rozważa także rzadsze przyczyny, np. zespół Cushinga. Do wzrostu masy ciała mogą przyczyniać się niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne i przeciwpadaczkowe, insulina, pochodne sulfonylomocznika oraz glikokortykosteroidy. Nie należy odstawiać ich samodzielnie; ewentualny zamiennik o mniejszym wpływie na masę ciała uzgadniamy z lekarzem prowadzącym dane leczenie.

U pacjentów z otyłością oceniamy również ryzyko cukrzycy. Stan przedcukrzycowy rozpoznajemy według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego przy glukozie na czczo od 100 do 125 mg/dl albo hemoglobinie glikowanej od 5,7 do 6,4 procent; cukrzycę przy glukozie na czczo od 126 mg/dl w dwóch pomiarach albo hemoglobinie glikowanej od 6,5 procent. Nadmiar tłuszczu trzewnego może sprzyjać insulinooporności, a zmniejszenie masy ciała może poprawić kontrolę glikemii.

DiRECT obejmowało intensywny program kontroli masy ciała u osób z cukrzycą typu 2 trwającą nie dłużej niż 6 lat, nieleczonych insuliną. W brytyjskim badaniu DiRECT, prowadzonym w zwykłych przychodniach, po roku programu odchudzania remisję cukrzycy typu 2 uzyskało 46 procent pacjentów wobec 4 procent w grupie kontrolnej. Wśród osób, które schudły 15 kg lub więcej, remisję miało 86 procent, a przy spadku od 5 do 10 kg remisję miało 34 procent. W tym badaniu remisję definiowano jako HbA1c poniżej 6,5 procent po co najmniej 2 miesiącach bez leków przeciwcukrzycowych. Ponowny wzrost masy ciała zwiększa ryzyko nawrotu cukrzycy.

Metforminę zwykle można kontynuować, jeśli nadal jest wskazana i dobrze tolerowana. Dobór leku w cukrzycy typu 2 opiera się na wskazaniach diabetologicznych, a nie wyłącznie kryteriach BMI dla leczenia otyłości. Ozempic może być refundowany po spełnieniu kryteriów dla tego preparatu. U pacjentów przyjmujących insulinę lub pochodne sulfonylomocznika lekarz ocenia potrzebę zmniejszenia ich dawek, ponieważ połączenie z lekiem GLP-1 zwiększa ryzyko niedocukrzenia. Uwzględnia wszystkie przyjmowane leki, aby nie dublować terapii; semaglutydu nie należy łączyć z innymi agonistami receptora GLP-1. Przy retinopatii cukrzycowej potrzebne są kontrole okulistyczne. Nagłe pogorszenie widzenia w trakcie leczenia wymaga pilnej konsultacji okulistycznej.

W Polsce w leczeniu otyłości stosuje się między innymi orlistat, naltrekson z bupropionem, liraglutyd, semaglutyd i tirzepatyd. GLP-1 i GIP to hormony jelitowe uwalniane po posiłku, które pomagają regulować poziom cukru we krwi. GLP-1 wpływa też na apetyt i spowalnia opróżnianie żołądka. Liraglutyd i semaglutyd pobudzają receptor GLP-1, a tirzepatyd dwa receptory: GIP i GLP-1. Leki te pomagają zmniejszyć głód i ilość spożywanego jedzenia. Liraglutyd podaje się podskórnie codziennie, a semaglutyd w zastrzykach i tirzepatyd raz w tygodniu. Dawkę lekarz zwiększa stopniowo, zależnie od leku, efektów i tolerancji leczenia.

Farmakoterapię otyłości rozważamy u dorosłych z BMI 30 i więcej lub z BMI od 27 do 29,9 i co najmniej jedną chorobą związaną z masą ciała. Lekarz bierze pod uwagę dotychczasowe efekty diety i aktywności fizycznej oraz wskazania do konkretnego preparatu. W przypadku Xenicalu próg dla nadwagi z czynnikami ryzyka wynosi BMI 28. Nieskuteczność samej diety nie zastępuje kryteriów kwalifikacji do leku. Saxendę podaje się codziennie; dawkę zwiększa się stopniowo do 3 mg zgodnie z zaleceniem lekarza. Wegovy w zastrzykach i Mounjaro podaje się raz w tygodniu. Leczenie tirzepatydem zaczyna się od 2,5 mg tygodniowo; po 4 tygodniach dawkę zwiększa się do 5 mg. Dalsze zwiększenia o 2,5 mg są możliwe w razie potrzeby, po co najmniej 4 tygodniach stosowania obecnej dawki. Dawki podtrzymujące to 5, 10 lub 15 mg. Dawkowanie dobiera lekarz, uwzględniając efekty i tolerancję leczenia.

O ile spada masa ciała w badaniach semaglutydu, tirzepatydu i liraglutydu

W badaniu STEP 1 pacjenci przyjmujący semaglutyd 2,4 mg stracili po 68 tygodniach średnio 14,9 procent masy ciała, a grupa placebo 2,4 procent; co drugi pacjent na leku schudł co najmniej 15 procent. W badaniu SURMOUNT-1 tirzepatyd w dawce 15 mg dał po 72 tygodniach spadek o 20,9 procent wobec 3,1 procent na placebo. Liraglutyd w dawce 3 mg w badaniu SCALE dał po 56 tygodniach spadek o 8,4 kg wobec 2,8 kg na placebo. Uczestnicy tych badań nie mieli cukrzycy typu 2 i otrzymywali również wsparcie dotyczące diety i aktywności fizycznej. Są to odrębne badania, a nie bezpośrednie porównanie preparatów.

Dla masy wyjściowej 110 kg spadek o 14,9 procent odpowiada około 16 kg, a o 20,9 procent około 23 kg. To przeliczenie średnich wyników badań, a nie prognoza dla konkretnego pacjenta.

W bezpośrednim badaniu SURMOUNT-5 u dorosłych z otyłością bez cukrzycy typu 2 średni spadek masy ciała po 72 tygodniach wyniósł 20,2 procent przy tirzepatydzie 10 lub 15 mg i 13,7 procent przy semaglutydzie 1,7 lub 2,4 mg. Stosowano maksymalne tolerowane dawki. Badanie nie obejmowało semaglutydu 7,2 mg. O wyborze leku decydują również stan zdrowia, tolerancja i koszt leczenia.

Stabilizacja masy ciała i zakończenie leczenia farmakologicznego

Moment stabilizacji masy ciała jest indywidualny. Zatrzymanie spadku nie musi oznaczać, że lek przestał działać. Przy niewystarczającym efekcie oceniamy sposób stosowania leku, tolerancję i realizację zaleceń, a następnie potrzebę zmiany leczenia. Kryteria i termin oceny zależą od preparatu. Dla Mysimby ocena po 16 tygodniach od rozpoczęcia terapii decyduje o jej kontynuacji: jeśli spadek masy ciała jest mniejszy niż 5 procent, lek należy odstawić. W przypadku Saxendy u dorosłych lek należy odstawić, jeśli po 12 tygodniach stosowania 3 mg na dobę masa ciała nie zmniejszyła się o co najmniej 5 procent.

W przedłużonej obserwacji STEP 1, rok po zakończeniu leczenia semaglutydem i prowadzonej w badaniu interwencji dotyczącej stylu życia, uczestnicy odzyskali średnio około dwóch trzecich wcześniej utraconej masy ciała. Decyzję o zakończeniu leczenia podejmujemy indywidualnie i ustalamy dalszy plan kontroli. Badanie STEP 1 nie wykazało, że stopniowe zmniejszanie dawki zapobiega ponownemu wzrostowi masy ciała.

Do leczenia otyłości zarejestrowano m.in. Wegovy, Mounjaro, Saxendę, Mysimbę i Xenical; Ozempic i Rybelsus są zarejestrowane wyłącznie do leczenia cukrzycy typu 2.

Który z trzech preparatów semaglutydu jest zarejestrowany do leczenia otyłości

Semaglutyd występuje w preparatach Wegovy (leczenie otyłości), Ozempic (zastrzyki do 2 mg, leczenie cukrzycy typu 2) i Rybelsus (tabletki, leczenie cukrzycy typu 2). Dawka podtrzymująca Wegovy w zastrzykach wynosi 2,4 mg tygodniowo. U dorosłych z początkowym BMI 30 lub wyższym lekarz może w razie potrzeby zwiększyć ją do 7,2 mg po co najmniej 4 tygodniach stosowania 2,4 mg. Refundacja Ozempicu dotyczy cukrzycy po spełnieniu kryteriów refundacyjnych. Liraglutyd to Saxenda w dawce 3 mg do leczenia otyłości i Victoza w mniejszej dawce do leczenia cukrzycy. Mounjaro zawiera tirzepatyd i ma rejestrację do leczenia obu chorób. W naszej przychodni nie przepisujemy Ozempicu i Rybelsusa na otyłość.

W Unii Europejskiej dopuszczono także Wegovy w tabletkach. Dopuszczenie do obrotu nie oznacza dostępności każdej postaci i dawki w polskich aptekach; dostępność należy sprawdzić przed wykupieniem recepty.

Orientacyjne koszty leków na otyłość

Orientacyjny koszt Wegovy w zastrzykach wynosi około 550–890 zł za 4 tygodnie przy dawkach do 2,4 mg; ten przedział nie obejmuje leczenia dawką 7,2 mg. Dla Mounjaro koszt 4 tygodni wynosi od około 800 zł przy 2,5 mg do około 1900 zł przy 15 mg. Saxenda w pełnej dawce kosztuje około 500–1250 zł za 30 dni. Kwoty zależą od apteki, dawki i opakowania, dlatego aktualną cenę i dostępność sprawdzamy przed realizacją recepty. O wyborze preparatu decydują wskazania, tolerancja leczenia i możliwości finansowe pacjenta.

Inne leki na otyłość: Mysimba i Xenical

Mysimba łączy naltrekson z bupropionem i działa na mechanizmy regulacji apetytu oraz układ nagrody w mózgu. W badaniu COR-I dała po 56 tygodniach spadek o 6,1 procent wobec 1,3 procent na placebo. Nie przepisujemy jej przy padaczce, przyjmowaniu opioidów i niekontrolowanym nadciśnieniu. Xenical zawiera orlistat w kapsułkach twardych 120 mg. Lek blokuje wchłanianie około jednej trzeciej tłuszczu z posiłku i daje w ciągu roku spadek o 2 do 3 kg większy niż placebo; typowe działanie niepożądane to stolce tłuszczowe po tłustym posiłku. Leki doustne rozważamy zależnie od wskazań, przeciwwskazań i preferencji pacjenta, także gdy nie chce on stosować zastrzyków.

Najczęstsze działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka i zaparcia; występują u więcej niż jednej na dziesięć osób, zwłaszcza na początku leczenia i podczas zwiększania dawki. W badaniu STEP 1 z ich powodu przerwało leczenie 4,5 procent pacjentów. Przy łagodnych dolegliwościach pomagają mniejsze porcje, unikanie tłustych potraw i regularne picie płynów. Gdy objawy się utrzymują, lekarz ocenia potrzebę zmiany dawkowania.

Objawy wymagające pilnej pomocy medycznej

Poniższe objawy wymagają pilnej pomocy medycznej. Nie należy czekać do planowej kontroli. Utrata przytomności wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

• silny, utrzymujący się ból brzucha, zwłaszcza promieniujący do pleców, z wymiotami lub bez — może wskazywać na zapalenie trzustki; nie przyjmuj kolejnej dawki przed pilną oceną lekarską
• ból pod prawym łukiem żebrowym, gorączka lub zażółcenie skóry — możliwe objawy choroby pęcherzyka żółciowego
• nagłe pogorszenie lub utrata widzenia — potrzebna jest pilna ocena okulistyczna
• wymioty lub biegunka uniemożliwiające utrzymanie płynów, szczególnie z małą ilością moczu, zawrotami głowy lub osłabieniem — nie czekaj, aż minie doba
• drżenie rąk, zimny pot, splątanie lub zasłabnięcie u osoby przyjmującej insulinę albo pochodną sulfonylomocznika — możliwe niedocukrzenie

Ciąża, choroby przewlekłe i inne leki a leczenie otyłości

Liraglutydu, semaglutydu i tirzepatydu nie stosuje się w ciąży. Przed planowaną ciążą semaglutyd należy odstawić co najmniej 2 miesiące wcześniej, a tirzepatyd co najmniej miesiąc wcześniej. Podczas karmienia piersią nie należy stosować semaglutydu ani liraglutydu. W przypadku tirzepatydu lekarz może rozważyć leczenie po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka; dane dotyczące karmienia piersią są ograniczone.

Semaglutyd i liraglutyd nie są zalecane przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek lub wątroby ani przy niewydolności serca klasy IV według NYHA. Tirzepatyd nie wymaga zmiany dawki z powodu zaburzeń czynności nerek lub wątroby, ale przy ciężkich zaburzeniach wymaga ostrożności ze względu na ograniczone doświadczenie. Przebyte zapalenie trzustki wymaga ostrożności przy kwalifikacji do semaglutydu lub tirzepatydu i samo w sobie nie wyklucza leczenia. Jeśli podczas terapii lekarz potwierdzi ostre zapalenie trzustki, nie należy ponownie stosować leku przyjmowanego w chwili wystąpienia zapalenia.

Liraglutyd nie jest zalecany osobom w wieku 75 lat i starszym. Dostępnych jest niewiele danych o stosowaniu semaglutydu i tirzepatydu u osób w wieku 85 lat i starszych.

Unijna charakterystyka Mounjaro nie wymaga zmiany dawki doustnej antykoncepcji i nie uznaje opisanego wpływu za klinicznie istotny. Pacjentkom przyjmującym tirzepatyd i tabletki antykoncepcyjne zaleca się ostrożnościowo dodatkową metodę barierową. Należy ją stosować przez 4 tygodnie po rozpoczęciu leczenia i po każdym zwiększeniu dawki. Alternatywą jest zmiana antykoncepcji na niedoustną po konsultacji z lekarzem.

U pacjentów przyjmujących insulinę lub pochodne sulfonylomocznika lekarz ocenia potrzebę zmniejszenia ich dawek, ponieważ połączenie z lekiem GLP-1 zwiększa ryzyko niedocukrzenia. Uwzględnia wszystkie przyjmowane leki, aby nie dublować terapii; semaglutydu nie należy łączyć z innymi agonistami receptora GLP-1. Przy retinopatii cukrzycowej potrzebne są kontrole okulistyczne. Nagłe pogorszenie widzenia w trakcie leczenia wymaga pilnej konsultacji okulistycznej.

Planowane znieczulenie ogólne. Pacjent informuje anestezjologa o przyjmowaniu leku, ponieważ spowolnione opróżnianie żołądka zwiększa ryzyko zachłyśnięcia.

Dlaczego nie kupować semaglutydu z ogłoszeń

W październiku 2023 roku GIF ostrzegał przed sfałszowanymi penami Ozempicu wykrytymi za granicą. W Austrii zgłaszano ciężkie działania niepożądane po podróbkach, w których potwierdzono insulinę. Lek należy kupować na receptę w aptece, a nie z ogłoszeń ani jako „peptyd do badań”.

Podczas chudnięcia zmniejsza się nie tylko ilość tłuszczu, lecz także beztłuszczowa masa ciała. Obejmuje ona m.in. mięśnie, wodę i narządy wewnętrzne, dlatego spadek beztłuszczowej masy ciała nie oznacza wyłącznie utraty mięśni. Odpowiednia ilość białka i ćwiczenia oporowe pomagają ograniczyć utratę mięśni. Dietetyk dobiera jadłospis do potrzeb pacjenta, zwykle z deficytem 500–750 kcal dziennie. Białko z mięsa, ryb, nabiału lub strączków można rozłożyć na 3–4 posiłki, dostosowując ich liczbę i wielkość do godzin pracy i tolerancji leczenia. Posiłki uzupełniają warzywa, węglowodany i tłuszcze.

Ruch pomaga zachować sprawność i mięśnie, zwiększa wydatek energetyczny oraz poprawia wrażliwość na insulinę. PTLO zaleca 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo i dwa treningi siłowe. Przy bólu kolan można rozważyć basen, rower stacjonarny albo marsz z kijkami, zależnie od tolerancji. Osoba dotąd mało aktywna może zacząć od 10 minut dziennie i stopniowo zwiększać wysiłek; plan zależy od kondycji i stanu zdrowia, a nie samej masy ciała.

Jak psychodietetyk pracuje nad jedzeniem ze stresu i ze zmęczenia po nocnej zmianie

Lek nie zastępuje pracy nad nawykami żywieniowymi, również przy jedzeniu pod wpływem stresu, zmęczenia lub po nocnej zmianie. Psychodietetyk uczy pacjenta rozpoznawać, kiedy głód jest fizyczny, a kiedy emocjonalny, i ustala z nim, co zrobić w takiej chwili zamiast jeść. Gdy pacjent ma napady objadania się, psychodietetyk sprawdza, czy nie stoi za nimi zaburzenie odżywiania wymagające psychoterapii. Program obejmuje dwie konsultacje wideo z psychologiem.

Gram czystego alkoholu ma 7 kcal, więc puszka piwa 0,5 l to około 220 kcal, kieliszek wódki 50 ml około 110 kcal, a lampka wina 150 ml około 120 kcal. Trzy takie piwa dostarczają około 660 kcal i zmniejszają planowany deficyt kaloryczny. Kalorie pochodzące z alkoholu uwzględniamy w bilansie tak samo jak kalorie z jedzenia.

Alkohol może nasilać nudności i inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. U osób przyjmujących insulinę lub pochodną sulfonylomocznika zwiększa ryzyko niedocukrzenia. Nadmierne picie jest także czynnikiem ryzyka zapalenia trzustki. W okresie zwiększania dawki zalecamy abstynencję. Dalsze zalecenia dobieramy do chorób współistniejących, przyjmowanych leków i tolerancji leczenia; jedna porcja nie jest uniwersalnie bezpieczna dla każdego.

Część pacjentów zauważa, że na leku mniej ciągnie ich do alkoholu. W badaniu z 2025 roku w JAMA Psychiatry 48 osób z zaburzeniami używania alkoholu przyjmowało przez 9 tygodni semaglutyd albo placebo; u leczonych semaglutydem zmalał głód alkoholowy i liczba porcji wypijanych w dniach, w których pili. To małe badanie drugiej fazy, więc semaglutydu nie stosujemy jako leku na uzależnienie. Pacjenta, u którego picie wymyka się spod kontroli, kierujemy na leczenie alkoholizmu w Katowicach. Przy innych substancjach kierujemy go na terapię uzależnień w Katowicach. Jedno i drugie prowadzimy w przychodni Nasz Gabinet w Katowicach równolegle z leczeniem otyłości.

Wszystkie konsultacje w programie odbywają się online, przez wideo w aplikacji Nasz Gabinet. Przed konsultacją startową warto przygotować wyniki badań i listę leków, a w domu zmierzyć masę ciała, obwód talii i ciśnienie.

Przez wideo odbywają się dwie konsultacje z lekarzem i dwie z psychologiem. Pięć kontroli lekarskich po kolejnych miesiącach, od pierwszego do piątego, odbywa się bez rozmowy: lekarz ocenia dane zapisane w aplikacji.

Przed każdą kontrolą pacjent waży się w domu, najlepiej na tej samej wadze. Lekarz ocenia dane o wynikach i działaniach niepożądanych oraz ustala dawkowanie; e-receptę wystawia w razie wskazań. Terminy badań ustala indywidualnie na każdym etapie leczenia. Objawy alarmowe wymagają pilnej pomocy w najbliższej odpowiedniej placówce. Program obejmuje dwie konsultacje wideo z psychologiem.

Leczenie otyłości można rozpocząć u lekarza POZ. Do specjalistycznej poradni chorób metabolicznych na NFZ zwykle potrzebne jest skierowanie. W wykazie NFZ sprawdzonym 10 września 2026 były trzy takie poradnie w Katowicach, w tym jedna dziecięca, oraz 13 poza miastem w województwie śląskim. Nie jest to wykaz wszystkich miejsc leczenia otyłości. Termin zależy od placówki i pilności skierowania; należy sprawdzić go w Informatorze o Terminach Leczenia NFZ lub bezpośrednio w rejestracji.

Wegovy, Mounjaro, Saxenda, Mysimba i Xenical pacjent kupuje pełnopłatnie. Semaglutyd w preparacie Ozempic może być refundowany w cukrzycy typu 2 po spełnieniu kryteriów refundacyjnych. W Nasz Gabinet opłata za program wynosi 1799 zł i obejmuje pół roku opieki. Lek pacjent kupuje w aptece, a jego koszt zależy od preparatu, dawki i opakowania. Rozmawiamy o nim na konsultacji startowej, żeby pacjent mógł zaplanować wydatki na długotrwałe leczenie.

W części ścieżek kwalifikacji do operacji bariatrycznej stosuje się progi BMI od 40 lub od 35 z chorobami związanymi z otyłością. Nie jest to pełny katalog wskazań: międzynarodowe zalecenia z 2022 roku obejmują też BMI od 35 bez powikłań i wybrane sytuacje przy niższym BMI, np. cukrzycę typu 2 po nieskutecznym leczeniu zachowawczym. Wskazania medyczne trzeba odróżnić od zasad finansowania NFZ. Przy BMI 41 warto już rozważyć konsultację bariatryczną; ośrodek oceni dotychczasowe leczenie i stan zdrowia. Ośrodki wykonujące operacje bariatryczne działają m.in. w Katowicach, Bytomiu, Zabrzu i Jaworznie. Przed zgłoszeniem sprawdź, czy placówka leczy dorosłych, jakie stosuje zasady kwalifikacji i czy zabieg jest finansowany przez NFZ. Operacje bariatryczne mogą być finansowane przez NFZ na zasadach ogólnych. Pilotaż KOS-BAR zakończył się 30 czerwca 2026 roku. O kwalifikacji i aktualnie dostępnej organizacji opieki informuje ośrodek wykonujący zabieg.

Pomagamy ocenić wskazania do konsultacji bariatrycznej i przygotować się do operacji. Plan ustalamy indywidualnie: obejmuje kontrolę cukrzycy i ciśnienia, ocenę odżywienia, a w razie potrzeby także farmakoterapię i wsparcie psychologiczne. Kilka miesięcy leczenia lekiem ani utrata określonej liczby kilogramów nie są uniwersalnym warunkiem każdej operacji. Po zabiegu dalsze kontrole pomagają monitorować masę ciała, stan odżywienia oraz potrzebę suplementacji witamin i żelaza. Wsparcie dobieramy do potrzeb pacjenta.

Zakres zmian w przewodzie pokarmowym i ryzyko niedoborów zależą od rodzaju operacji. Potrzebne są dalsze kontrole, odpowiednie żywienie i dobrana suplementacja; lekarz monitoruje m.in. morfologię, żelazo oraz witaminy B12 i D. Ponowny wzrost masy ciała może mieć różne przyczyny. Wsparcie psychologiczne i psychodietetyczne dobieramy do potrzeb pacjenta.

Przyjmujemy także pacjentów z Siemianowic Śląskich i Chorzowa. Przyjmujemy też pacjentów z Sosnowca, Bytomia, Rudy Śląskiej, Gliwic, Tychów, Mysłowic i mniejszych miejscowości województwa śląskiego. Wszystkie konsultacje programu odbywają się przez wideo.

Pacjent może sprawdzić możliwości leczenia na NFZ także blisko domu. Jeśli zmienia placówkę, warto przekazać wyniki badań i dokumentację dotychczasowej terapii. Dalszy plan i dawkowanie ustala lekarz przejmujący opiekę.

W danych Centrum e-Zdrowia opublikowanych w lipcu 2026 około 63,3 procent dorosłych mieszkańców województwa śląskiego z odnotowanymi pomiarami wzrostu i masy ciała miało nadwagę lub otyłość. Pomiary pochodziły z okresu od stycznia 2025 do kwietnia 2026. W Katowicach odsetek w tej samej grupie pomiarowej wynosił około 60,1 procent. To dane osób z pomiarami, a nie reprezentatywne badanie wszystkich mieszkańców. W grupach 65–69 i 70–74 lata odsetek dla województwa wynosił około 75 procent.

W danych za lata 2013–2015 województwo śląskie miało najwyższy w kraju surowy współczynnik umieralności z powodu cukrzycy — o 46,4 procent wyższy od ogólnopolskiego. To obserwacja historyczna; po uwzględnieniu wieku wskaźnik był drugi w kraju i nie opisuje obecnej sytuacji.

W latach 2017–2020 samorząd województwa prowadził regionalny program przeciwdziałania nadwadze, otyłości i cukrzycy dla osób w wieku produkcyjnym. Program „Śląskie w formie” na lata 2026–2027 jest skierowany do dzieci w wieku szkolnym. Ogłoszony w sierpniu 2026 konkurs na realizatora nie potwierdza jeszcze rozpoczęcia rekrutacji uczestników. Dorosły pacjent może omówić leczenie z lekarzem POZ, poradnią specjalistyczną lub prywatną przychodnią.