Leczenie otyłości Poznań

Otyłość jest chorobą przewlekłą o wielu przyczynach, oznaczoną w klasyfikacji ICD-10 kodem E66. Po zmniejszeniu masy ciała zmiany apetytu i wydatku energetycznego mogą utrudniać utrzymanie efektu, a u części osób prowadzić do powrotu utraconych kilogramów. Dlatego w Nasz Gabinet Poznań leczenie otyłości u dorosłych planujemy długoterminowo i regularnie oceniamy jego skuteczność oraz tolerancję.

Co sprawia, że człowiek choruje na otyłość?

Otyłość rozwija się, gdy przez miesiące i lata człowiek dostarcza z jedzeniem więcej energii, niż zużywa, a nagromadzona tkanka tłuszczowa zaczyna szkodzić zdrowiu. Nadwyżka energii trafia do komórek tłuszczowych. Najpierw każda z tych komórek magazynuje więcej tłuszczu i rośnie, a przy dalszym tyciu organizm wytwarza nowe komórki tłuszczowe. Tkanka tłuszczowa jest też narządem wydzielniczym: uwalnia do krwi leptynę i substancje prozapalne, które zmniejszają wrażliwość tkanek na insulinę. Najbardziej szkodzi tłuszcz trzewny, czyli tłuszcz zgromadzony w jamie brzusznej wokół narządów wewnętrznych.

Na to, kto zachoruje, duży wpływ mają geny. Badania bliźniąt pokazują, że geny odpowiadają za 40 do 70 procent różnic w masie ciała między ludźmi, a otyłość często występuje rodzinnie. Osoba z taką skłonnością tyje zwłaszcza wtedy, gdy codziennie ma dostęp do kalorycznego jedzenia i większość dnia spędza na siedząco w pracy oraz w drodze. Okresami szybszego tycia są też ciąża, menopauza i czas po rzuceniu palenia. Masę ciała mogą zwiększać także niektóre choroby i leki, dlatego przed pierwszą receptą sprawdzamy wyniki badań i pełną listę przyjmowanych leków.

Stres, obniżony nastrój i niewyspanie mogą zmieniać apetyt oraz sposób jedzenia. Część pacjentów wiąże początek tycia z epizodem depresji, włączeniem leku psychiatrycznego, utratą pracy albo pracą zmianową. Taką historię uwzględniamy w leczeniu; jedzenie pod wpływem emocji nie oznacza samo w sobie uzależnienia. Leki na otyłość mogą ułatwiać kontrolę apetytu, ale nie zastępują pomocy psychologicznej ani leczenia zaburzeń odżywiania. Przy depresji i tyciu po lekach psychiatrycznych plan leczenia ustalamy razem z prowadzącym psychiatrą.

Zaczynamy od obliczenia wskaźnika masy ciała (BMI): masę ciała w kilogramach dzielimy przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu. Przy wzroście 178 cm i masie 98 kg BMI wynosi około 31, czyli odpowiada otyłości I stopnia. Progi WHO to: nadwaga od 25, otyłość I stopnia od 30, II stopnia od 35 i III stopnia od 40. Mierzymy też obwód talii. Progi otyłości brzusznej według IDF dla osób pochodzenia europejskiego wynoszą 80 cm u kobiet i 94 cm u mężczyzn. Pomiar pomaga ocenić ryzyko metaboliczne, ale sam nie kwalifikuje do leku.

Pytamy, ile pacjent ważył w wieku 20 lat, kiedy zaczął tyć i jak zmieniała się masa ciała po rozpoczęciu leczenia psychiatrycznego, epizodzie depresji, ciąży, rzuceniu palenia lub zmianie pracy na siedzącą. Przyrost 10 kg w pół roku po włączeniu leku wymaga innej oceny przyczyn niż powolne tycie przez 20 lat. Sprawdzamy też objawy depresji i zaburzeń odżywiania.

Kiedy zgłosić się na konsultację, a kiedy można rozważyć lek?

Na konsultację można przyjść także z nadwagą lub szybkim przyrostem masy ciała. Osobno oceniamy wskazania do farmakoterapii: dla omawianych leków inkretynowych i Mysimby to zwykle BMI co najmniej 30 albo co najmniej 27 z odpowiednią chorobą współistniejącą, np. nadciśnieniem, zaburzeniami lipidowymi, bezdechem sennym lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Xenical ma próg nadwagi 28 z czynnikami ryzyka. Lekarz sprawdza kryteria konkretnego preparatu, przeciwwskazania i dotychczasowe leczenie. Sam przyrost o 15 kg, obwód talii lub brak oczekiwanego efektu diety nie zastępuje tych kryteriów.

Obesitolog to określenie lekarza zajmującego się leczeniem otyłości, a nie osobna specjalizacja lekarska. Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości prowadzi program certyfikacji lekarzy.

Nasz program leczenia otyłości trwa 6 miesięcy, odbywa się online i kosztuje 1799 zł. Lek nie jest wliczony w tę kwotę, bo pacjent wykupuje go w aptece na e-receptę. Przed startem pacjent robi badania krwi i mierzy w domu masę ciała, obwód talii oraz ciśnienie. O przyjęciu do programu decyduje lekarz po ocenie wywiadu i wyników. Program obejmuje dwie konsultacje wideo z lekarzem, dwie z psychologiem i pięć kontroli lekarskich bez rozmowy, na podstawie danych w aplikacji. Konsultacje wideo pacjent umawia w aplikacji Nasz Gabinet, a terminy liczymy od konsultacji startowej.

W cenie programu są także analiza wyników badań, monitoring masy ciała i efektów leczenia oraz wsparcie asystenta AI. E-recepty lekarz wystawia po comiesięcznej ocenie danych i wskazań do dalszego leczenia.

Między konsultacjami pacjent zapisuje w aplikacji cotygodniowe pomiary masy ciała oraz comiesięczne pomiary obwodów ciała. Po podaniu zastrzyku pacjent robi zdjęcie pena ze zużytą igłą, które ogląda zespół medyczny. Lekarz przegląda te wyniki przed każdą kontrolą. Skuteczność sprawdzamy zgodnie z zasadami dla wybranego preparatu. Przy depresji i lekach psychiatrycznych monitorowanie nastroju jest szczególnie ważne; Mysimba wymaga ścisłej obserwacji zwłaszcza na początku i po zmianie dawki.

Koniec programu nie jest automatycznym terminem odstawienia leku. PTLO zaleca leczyć otyłość rok lub dłużej, dlatego po programie proponujemy pakiet kontynuacyjny na 3 miesiące za 350 zł. W pakiecie lekarz co miesiąc ocenia wyniki z aplikacji i wystawia e-receptę, bez konsultacji wideo.

Czego nie obejmuje nasz program leczenia otyłości?

• Nie odstawiamy samodzielnie leków psychiatrycznych ani nie zmieniamy ich dawek. O ewentualnej zmianie olanzapiny, mirtazapiny lub innego leku decyduje prowadzący psychiatra; przekazujemy mu istotne informacje o przebiegu leczenia.
• Nie rozpoczynamy leczenia otyłości podczas ostrego odstawiania alkoholu lub benzodiazepin. Najpierw potrzebna jest stabilizacja stanu zdrowia. Mysimba jest w tym okresie przeciwwskazana; pozostałe leki wymagają osobnej oceny.
• W tym programie przyjmujemy osoby od 18. roku życia. Dzieci i młodzież wymagają opieki pediatrycznej; lokalne możliwości opisujemy poniżej i w FAQ.

Przed pierwszą receptą lekarz ocenia wyniki badań wymaganych: glukozy na czczo, hemoglobiny glikowanej (HbA1c), lipidogramu, TSH oraz kreatyniny z eGFR. Zalecane, choć nieobowiązkowe, są ALT i AST, kwas moczowy, morfologia krwi i badanie ogólne moczu. HbA1c pomaga ocenić średnią glikemię z około 2–3 miesięcy; interpretujemy ją razem z glukozą, objawami i stanem zdrowia. eGFR służy ocenie czynności nerek. TSH to wstępna ocena tarczycy, którą w razie wskazań uzupełniamy o fT4. ALT i AST pomagają ocenić wątrobę, ale same nie rozpoznają jej stłuszczenia ani przyczyny uszkodzenia. Lipidogram obejmuje cholesterol i trójglicerydy.

Przygotuj dotychczasowe wyniki. Potrzeba ich powtórzenia zależy od stanu zdrowia, zmian leczenia i poprzednich pomiarów, a nie wyłącznie od daty badania. Przy klozapinie i olanzapinie monitorowanie glukozy i lipidów jest istotne także niezależnie od zmian masy ciała. Brakujące badania można wykonać w wybranym laboratorium.

Równie ważna jest lista wszystkich leków, preparatów bez recepty i suplementów. Przygotuj opakowania lub ich zdjęcia oraz zapisz dawki, czas przyjmowania i lekarza prowadzącego. Sprawdzamy konkretne interakcje, szczególnie przy naltreksonie z bupropionem, a także przy orlistacie.

Kiedy potrzebna jest współpraca z psychiatrą lub endokrynologiem?

Przy podejrzeniu niedoczynności tarczycy uzupełniamy diagnostykę i planujemy leczenie; nie musi to oznaczać odłożenia całej terapii otyłości. Zaokrąglenie twarzy, szerokie sine rozstępy czy nietypowe nadciśnienie mogą uzasadniać diagnostykę zespołu Cushinga, ale nie wystarczają do rozpoznania. Przyrostowi masy ciała mogą sprzyjać też glikokortykosteroidy, insulina, pochodne sulfonylomocznika, niektóre leki przeciwpadaczkowe i psychiatryczne. Z prowadzącym specjalistą rozważamy możliwość zmiany preparatu, jeśli pozwala na to choroba podstawowa. Moment rozpoczęcia leczenia otyłości ustalamy indywidualnie.

Metaanaliza 15 badań obserwacyjnych wykazała dwukierunkowy związek: u osób z otyłością częściej występowała później depresja, a u osób z depresją — otyłość. Depresja może sprzyjać przyrostowi masy ciała przez zmiany apetytu, snu i aktywności, ale nie powoduje tycia u każdego. Pytamy o nastrój na konsultacji startowej i na kontrolach. Przy podejrzeniu depresji pomocne są narzędzia przesiewowe, np. skala Becka; rozpoznanie wymaga oceny klinicznej. Leczenie otyłości można prowadzić równolegle z leczeniem depresji.

Niektóre leki psychiatryczne zwiększają apetyt i masę ciała. Tabela opiera się na metaanalizie 100 badań z udziałem 25 952 osób ze schizofrenią z 2020 roku oraz przeglądzie 116 badań leków przeciwdepresyjnych z 2010 roku. Pokazuje średnie zależności, nie prognozę dla konkretnego pacjenta.

Co robimy, gdy pacjent tyje po leku od psychiatry i nie może go odstawić

Jeśli olanzapina lub klozapina skutecznie kontroluje chorobę psychiczną, jej utrzymanie może być priorytetem. Z psychiatrą ustalamy dalsze postępowanie, a osobno oceniamy wskazania do leku na otyłość. W badaniu z 2017 roku 103 osoby ze schizofrenią, leczone klozapiną lub olanzapiną, z nadwagą lub otyłością i stanem przedcukrzycowym, otrzymywały liraglutyd 1,8 mg dziennie albo placebo przez 16 tygodni. Różnica zmiany masy ciała wyniosła 5,3 kg na korzyść liraglutydu, a prawidłową tolerancję glukozy uzyskało 63,8% wobec 16% uczestników. W tym badaniu nie stwierdzono pogorszenia objawów psychotycznych. Nie był to jednak schemat Saxendy 3 mg: charakterystyka Saxendy nie zaleca jej stosowania w otyłości wtórnej do leków zwiększających masę ciała ani zaburzeń odżywiania. Wynik badania nie oznacza automatycznej kwalifikacji do tego preparatu.

Dostępne są także nowsze badania semaglutydu. W HISTORI z 2025 roku 154 osoby ze schizofrenią, stanem przedcukrzycowym i BMI co najmniej 27, przyjmujące leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji, otrzymywały semaglutyd do 1 mg tygodniowo lub placebo przez 30 tygodni. Różnica zmiany masy ciała wyniosła 9,21 kg na korzyść semaglutydu. Wynik dotyczy tej grupy, dawki i czasu; nie przenosimy go automatycznie na tirzepatyd.

Metformina jest kolejną możliwością rozważaną przez lekarza: w metaanalizie 20 badań z 1070 uczestnikami różnica masy ciała względem placebo wyniosła średnio około 3,3 kg na jej korzyść przy przyroście masy po lekach przeciwpsychotycznych. To zastosowanie poza zarejestrowanym wskazaniem. Lekarz ocenia zasadność, czynność nerek i tolerancję oraz uzgadnia plan z prowadzącym specjalistą.

Jak leczymy zaburzenie z napadami objadania się?

Napady obejmują zjedzenie dużej ilości jedzenia w krótkim czasie z poczuciem utraty kontroli i wyraźnym cierpieniem. Częstość co najmniej raz w tygodniu przez 3 miesiące jest jednym z kryteriów, ale sama nie wystarcza do rozpoznania. Istotny jest m.in. brak regularnych zachowań kompensacyjnych, takich jak prowokowanie wymiotów czy głodówki. W amerykańskim badaniu populacyjnym 9282 osób z lat 2001–2003, według ówczesnych kryteriów diagnostycznych, rozpowszechnienie w ciągu życia wyniosło 3,5% u kobiet i 2% u mężczyzn. Nie są to dane o mieszkańcach Poznania.

Leki na otyłość mogą pomagać w kontroli apetytu, ale nie zastępują leczenia zaburzenia odżywiania. NICE zaleca u dorosłych samopomoc opartą na terapii poznawczo-behawioralnej ze wsparciem specjalisty. Jeśli jest nieodpowiednia lub nieskuteczna po 4 tygodniach, kolejną możliwością jest grupowa terapia CBT ukierunkowana na zaburzenia odżywiania, a gdy grupa jest niedostępna albo pacjent jej nie akceptuje — terapia indywidualna. Zakres opieki lekarskiej, dietetycznej i psychoterapeutycznej ustalamy zgodnie z potrzebami i dostępnością. Przebyta anoreksja lub bulimia jest przeciwwskazaniem do Mysimby.

Czy leki na otyłość pogarszają nastrój albo wywołują myśli samobójcze?

W kwietniu 2024 roku EMA uznała, że dostępne dane nie potwierdzają związku przyczynowego między myślami samobójczymi lub samookaleczeniami a semaglutydem, liraglutydem, dulaglutydem, eksenatydem i liksysenatydem. Ta ocena nie obejmowała tirzepatydu i nie jest gwarancją, że nastrój nigdy się nie pogorszy.

Mysimba zawiera bupropion, lek przeciwdepresyjny, i wymaga obserwacji zwłaszcza na początku oraz po zmianie dawki. Ostrzeżenie o lekach przeciwdepresyjnych dotyczy m.in. ryzyka zachowań samobójczych u osób poniżej 25 lat. Sama depresja nie jest automatycznym przeciwwskazaniem, ale potrzebna jest ocena choroby, przyjmowanych leków i interakcji. Przeciwwskazania obejmują m.in. chorobę afektywną dwubiegunową w wywiadzie, drgawki, ostre odstawianie alkoholu lub benzodiazepin oraz jednoczesne przyjmowanie innego bupropionu lub naltreksonu. Należy też sprawdzić inhibitory MAO i leki serotoninergiczne. Nowe pobudzenie, bezsenność czy pogorszenie nastroju wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem. Przy bezpośrednim zagrożeniu samobójczym potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

GLP-1 i GIP to hormony jelitowe uwalniane po posiłku, które pomagają regulować stężenie glukozy. GLP-1 uczestniczy także w regulacji apetytu. Semaglutyd i liraglutyd pobudzają receptor GLP-1; tirzepatyd działa na receptory GIP i GLP-1. Leki te mogą zwiększać sytość, ograniczać apetyt i spowalniać opróżnianie żołądka. Stosujemy je po sprawdzeniu wskazań i bezpieczeństwa, razem ze zmianami żywienia i aktywności. Nieskuteczność samej diety nie zastępuje kryteriów danego preparatu.

Semaglutyd i tirzepatyd w zastrzykach podaje się raz w tygodniu, liraglutyd codziennie. Tempo zwiększania dawki zależy od leku: liraglutyd zwykle zwiększa się w odstępach co najmniej tygodnia, a nie co 4 tygodnie jak w początkowym schemacie semaglutydu. Dokładne dawkowanie opisujemy poniżej.

Wyniki badań i ocena skuteczności leczenia

W badaniu STEP 1 uczestnicy przyjmujący semaglutyd 2,4 mg schudli po 68 tygodniach średnio o 14,9%, a grupa placebo o 2,4%. Uczestnicy badania SURMOUNT-1 przyjmujący tirzepatyd 15 mg schudli po 72 tygodniach średnio o 20,9%, a grupa placebo o 3,1%. Liraglutyd 3 mg w badaniu SCALE obniżył po 56 tygodniach masę ciała o 8,4 kg wobec 2,8 kg w grupie placebo. Były to odrębne badania osób bez cukrzycy typu 2, ze wsparciem dotyczącym żywienia i aktywności; nie stanowią bezpośredniego porównania preparatów.

Dla masy początkowej 98 kg spadek o 14,9% odpowiada około 15 kg, a o 20,9% — około 20 kg. To ilustracja procentów, a nie przewidywany wynik pacjenta. Oceniamy korzyści zdrowotne, tolerancję i efekty zgodnie z zasadami danego leku. Nie zmieniamy automatycznie semaglutydu na tirzepatyd po jednym umownym terminie. Moment stabilizacji masy ciała jest indywidualny; jej utrzymanie może być ważnym efektem leczenia.

Kiedy można rozważyć zakończenie leczenia farmakologicznego?

W przedłużonej obserwacji STEP 1, po odstawieniu semaglutydu i zakończeniu wsparcia dotyczącego stylu życia, uczestnicy odzyskali w ciągu roku średnio około dwóch trzecich utraconej masy ciała. Część korzyści metabolicznych również się zmniejszyła. Badanie nie sprawdzało, czy stopniowe zmniejszanie dawki zapobiega powrotowi masy ciała.

Decyzję o kontynuacji lub zakończeniu podejmujemy indywidualnie, uwzględniając skuteczność, działania niepożądane, preferencje i dalszy plan kontroli. Stabilna masa ciała ani rok terapii nie oznaczają automatycznego odstawienia. Przy konieczności dalszego stosowania leku psychiatrycznego regularnie oceniamy bilans korzyści i ryzyka; nie ustalamy z góry leczenia otyłości na cały okres jego przyjmowania.

Wegovy, Mounjaro, Saxenda, Mysimba i Xenical to omawiane tu preparaty stosowane w leczeniu otyłości. Wybór zależy od wskazań konkretnego produktu, stanu zdrowia, innych leków, tolerancji i kosztów. Stosowanie poza wskazaniami rejestracyjnymi wymaga osobnej decyzji lekarskiej; nie jest tym samym co stosowanie zgodne z charakterystyką produktu leczniczego (ChPL).

Ozempic i Wegovy — czym różnią się wskazania i dawkowanie?

Ozempic i Rybelsus zawierają semaglutyd i są zarejestrowane w cukrzycy typu 2; Wegovy służy kontroli masy ciała. Saxenda to liraglutyd z dawką docelową 3 mg dziennie, a Victoza — liraglutyd do 1,8 mg dziennie w cukrzycy typu 2. Mounjaro ma wskazania zarówno w cukrzycy typu 2, jak i kontroli masy ciała. Pacjentowi leczonemu z powodu otyłości dobieramy preparat z odpowiednim wskazaniem.

Zastrzyki Wegovy zaczyna się od 0,25 mg raz w tygodniu i zwykle zwiększa dawkę co 4 tygodnie do 2,4 mg. Aktualna ChPL przewiduje również 7,2 mg u dorosłych z początkowym BMI co najmniej 30, jeśli potrzeba dalszego efektu po minimum 4 tygodniach na 2,4 mg. Rejestracja tej dawki oraz postaci doustnej w UE nie oznacza dostępności każdego wariantu w polskich aptekach; dostępność sprawdzamy osobno. Mounjaro zaczyna się od 2,5 mg tygodniowo, po 4 tygodniach przechodzi do 5 mg, a kolejne zwiększenia o 2,5 mg wykonuje tylko w razie potrzeby, po co najmniej 4 tygodniach na dotychczasowej dawce. Dawki podtrzymujące wynoszą 5, 10 lub 15 mg. Saxendę zaczyna się od 0,6 mg dziennie, zwiększając o 0,6 mg w odstępach co najmniej tygodnia do 3 mg. Schemat ustala lekarz z uwzględnieniem tolerancji i ChPL.

Orientacyjne koszty leków na otyłość

Wymienione preparaty pacjent kupuje w leczeniu otyłości pełnopłatnie. Koszt zależy od produktu, dawki, liczby opakowań i apteki. Cena opakowania nie zawsze oznacza koszt 30 dni; przy preparatach tygodniowych często dotyczy 4 tygodni. Przed zakupem warto poprosić aptekę o wycenę ilości potrzebnej przy przepisanym schemacie. Koszt Wegovy 7,2 mg trzeba ustalić osobno, bez przenoszenia cen dawek do 2,4 mg. Ceny zamienników liraglutydu nie są cenami marki Saxenda. Do kosztu leku dochodzi cena naszego programu, 1799 zł za 6 miesięcy.

Kiedy zamiast zastrzyku wybieramy Mysimbę albo Xenical?

Mysimba, czyli naltrekson z bupropionem, wpływa na regulację apetytu i układ nagrody. W badaniu COR-I po 56 tygodniach spadek masy ciała wynosił średnio 6,1% wobec 1,3% przy placebo. Lek odstawia się, jeśli po 16 tygodniach od rozpoczęcia leczenia spadek jest mniejszy niż 5%. Dalszą skuteczność i bezpieczeństwo, w tym ryzyko sercowo-naczyniowe, ocenia się co roku; po roku należy odstawić lek, jeśli spadek co najmniej 5% nie został utrzymany. Przeciwwskazania i interakcje są szczególnie ważne przy leczeniu psychiatrycznym.

Xenical to orlistat w kapsułkach twardych 120 mg. Hamuje lipazy trawienne i zmniejsza wchłanianie około jednej trzeciej tłuszczu z posiłku, zamiast wiązać tłuszcz. W badaniach różnica spadku masy ciała po roku wynosiła około 2–3 kg względem placebo. Możliwe są oleiste stolce i nagłe parcie, szczególnie po tłustym jedzeniu. Leczenie przerywa się, jeśli po 12 tygodniach spadek masy ciała jest mniejszy niż 5%. W przypadku Saxendy próg 5% ocenia się po 12 tygodniach na dawce 3 mg dziennie.

Orlistat działa w przewodzie pokarmowym, ale może osłabiać skuteczność niektórych leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, litu i benzodiazepin; trzeba też ocenić leki przeciwpadaczkowe. Nie jest automatycznie bezpieczniejszym wyborem przy leczeniu psychiatrycznym. Mysimbę lub Xenical rozważamy po ocenie wskazań, tolerancji, interakcji i preferencji pacjenta.

Przy lekach inkretynowych częste są nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia, zwłaszcza podczas zwiększania dawki. W STEP 1 dolegliwości żołądkowo-jelitowe doprowadziły do przerwania leczenia u 4,5% uczestników przyjmujących semaglutyd. Mogą pomagać mniejsze posiłki, ograniczenie tłustych potraw i nawodnienie dobrane do stanu zdrowia. Dalsze dawkowanie ustala lekarz. Jeśli wymioty uniemożliwiają picie, ilość moczu wyraźnie się zmniejsza lub narasta osłabienie, potrzebna jest pilna ocena — nie czekamy do upływu doby.

Wymioty i biegunka mogą wpływać na przyjmowanie i wchłanianie leków doustnych. Odwodnienie zwiększa ryzyko toksyczności litu. Nasilone drżenie, zaburzenia równowagi lub splątanie u osoby przyjmującej lit wymagają pilnej pomocy; kontrolę stężenia litu i czynności nerek ustala lekarz.

Kiedy lek jest przeciwwskazany, a kiedy wymaga ostrożności?

• Ciąża: semaglutydu, liraglutydu i tirzepatydu nie stosuje się w ciąży. Przed planowanym poczęciem semaglutyd odstawia się co najmniej 2 miesiące wcześniej, a tirzepatyd co najmniej miesiąc. Podczas karmienia piersią Wegovy i Saxendy nie należy stosować; Mounjaro lekarz może rozważyć po indywidualnej ocenie.
• Przebyte zapalenie trzustki wymaga ostrożności i indywidualnej kwalifikacji, a nie oznacza wspólnego bezwzględnego zakazu. Przy potwierdzonym ostrym zapaleniu podczas terapii nie wznawia się danego leku. Rodzinny rak rdzeniasty tarczycy należy zgłosić lekarzowi; nie jest formalnym wspólnym przeciwwskazaniem w ChPL UE.
• Wegovy i Saxenda nie są zalecane przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek lub wątroby. Dla Mounjaro nie jest wymagane dostosowanie dawki z tych przyczyn, ale przy ciężkich zaburzeniach należy zachować ostrożność. Wegovy i Saxenda nie są też zalecane w niewydolności serca klasy NYHA IV.
• Saxenda nie jest zalecana od 75. roku życia. Dla Wegovy i Mounjaro doświadczenie u osób od 85 lat jest ograniczone. Ograniczenie dotyczące Saxendy w otyłości wtórnej do leków lub zaburzeń odżywiania opisujemy w sekcji o leczeniu psychiatrycznym.
• ChPL UE Mounjaro nie wymaga zmiany dawki doustnej antykoncepcji. Dodatkowa metoda barierowa przez 4 tygodnie od rozpoczęcia i po każdym zwiększeniu dawki to zalecenie ostrożnościowe, a nie obowiązek wynikający z tej ChPL. Przy wymiotach lub biegunce należy uwzględnić instrukcję stosowanej antykoncepcji.
• Przy insulinie lub pochodnych sulfonylomocznika lekarz może zmniejszyć ich dawki, jeśli wymaga tego ryzyko hipoglikemii; nie robi się tego automatycznie u każdego.
• Mysimba jest przeciwwskazana m.in. przy drgawkach w wywiadzie, niekontrolowanym nadciśnieniu, chorobie afektywnej dwubiegunowej, przebytej anoreksji lub bulimii, ostrym odstawianiu alkoholu lub benzodiazepin, stosowaniu opioidów, ciężkich zaburzeniach czynności wątroby oraz schyłkowej niewydolności nerek. Przy umiarkowanych lub ciężkich zaburzeniach czynności nerek maksymalna dawka wynosi 2 tabletki na dobę. Nie wolno dublować bupropionu ani naltreksonu. W badaniach drgawki wystąpiły u 2 z 3239 leczonych i u nikogo na placebo.

Objawy wymagające pilnej pomocy medycznej

Silny, utrzymujący się ból w górnej części brzucha, zwłaszcza promieniujący do pleców, może oznaczać zapalenie trzustki: potrzebna jest pilna ocena, bez przyjmowania kolejnej dawki do decyzji lekarza. Ból pod prawymi żebrami z gorączką lub żółtaczką może wskazywać na powikłania choroby dróg żółciowych. W badaniach semaglutydu kamicę żółciową odnotowano u 1,6% leczonych. Nagłe pogorszenie lub utrata wzroku wymaga pilnej konsultacji okulistycznej; w 2025 roku EMA uznała NAION, niedokrwienne uszkodzenie nerwu wzrokowego, za bardzo rzadkie działanie niepożądane semaglutydu.

Przy podejrzeniu hipoglikemii osoba przytomna, która może bezpiecznie połykać, powinna przyjąć szybko wchłanialne węglowodany zgodnie z ustalonym planem i skontrolować glukozę. Utrata przytomności lub niemożność połykania to stan wymagający natychmiastowej pomocy medycznej; osobie nieprzytomnej lub niemogącej połykać nie podajemy niczego doustnie. Nowe objawy psychiczne wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem, a bezpośrednie zagrożenie samobójcze wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Dlaczego lek należy kupować w legalnej aptece?

Legalna apteka korzysta z kontrolowanego łańcucha dostaw i systemu weryfikacji autentyczności leków. GIF ostrzegał przed sfałszowanym Ozempikiem. W październiku 2023 roku w Austrii odnotowano hospitalizacje po użyciu podrobionych penów zawierających insulinę zamiast semaglutydu. Zakup z ogłoszenia nie daje zabezpieczeń aptecznego obrotu. Produkty sprzedawane jako peptydy do badań nie są zatwierdzonymi lekami do stosowania u ludzi i nie zapewniają jakości ani jałowości wymaganej od leków. Preparat kupujemy na receptę w legalnej aptece, a dawkowanie uzgadniamy z lekarzem.

Przy mniejszym apetycie trzeba zadbać o odżywcze posiłki i ochronę mięśni. Ilość białka można ustalić w zakresie około 1–1,5 g na kilogram należnej masy ciała na dobę, z indywidualną korektą m.in. przy chorobach nerek. Warto rozłożyć je na 3–4 posiłki: 85 g gotowanej piersi kurczaka dostarcza około 28 g białka, a 100 g półtłustego twarogu około 18 g. W jogurcie zawartość zależy od produktu — sprawdź etykietę. Deficyt energetyczny, często około 500–750 kcal dziennie, dobiera się do potrzeb; zbyt restrykcyjne jedzenie sprzyja niedoborom i osłabieniu.

Przy lekach psychiatrycznych pomocne bywają stałe pory posiłków i zaplanowana kolacja, zwłaszcza gdy apetyt nasila się wieczorem. Suchość w ustach warto łagodzić napojami bez cukru. Aktywność pomaga utrzymać mięśnie, poprawia sprawność i zdrowie metaboliczne oraz zwiększa wydatek energetyczny. Dla dorosłych ogólne zalecenia obejmują 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo oraz ćwiczenia wzmacniające co najmniej 2 dni w tygodniu, z czasem na regenerację. Przy bólu kolan dobieramy tolerowany ruch, np. pływanie lub ćwiczenia z oporem.

Czym jedzenie ze stresu różni się od napadu objadania się?

Jedzenie po kłótni, podjadanie przed ekranem lub posiłek po nocnej zmianie warto rozpatrywać w kontekście emocji, snu i wcześniejszych posiłków. Leki mogą pomagać w kontroli apetytu, ale nie zastępują pracy nad tymi trudnościami. Pomocne jest rozpoznanie sytuacji wyzwalającej jedzenie i przygotowanie planu: krótki spacer, inny sposób rozładowania napięcia albo zjedzenie zaplanowanej kolacji wcześniej.

Jedzenia emocjonalnego i zaburzenia z napadami objadania się nie rozróżnia się wyłącznie jednym pytaniem o kontrolę. Powtarzające się epizody utraty kontroli, szybkie jedzenie w ukryciu i wyraźne cierpienie wymagają oceny specjalisty. Zmiana jadłospisu sama nie zastępuje leczenia zaburzenia odżywiania.

Alkohol dostarcza 7 kcal na gram. Dwa duże piwa mogą dostarczać około 450 kcal, a butelka wina około 600 kcal, zależnie od objętości i składu. Te kalorie mogą istotnie zmniejszyć zaplanowany deficyt energetyczny. Alkohol może też utrudniać kontrolę jedzenia i nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Przy insulinie lub pochodnych sulfonylomocznika zwiększa ryzyko hipoglikemii, której objawy można pomylić z upojeniem.

Podczas zwiększania dawki zalecamy ostrożnościowo powstrzymanie się od alkoholu. Dalsze zalecenia zależą od chorób, leków i sposobu picia; jedna porcja dziennie nie jest uniwersalną bezpieczną dawką. Przy Mysimbie należy ograniczyć alkohol do minimum lub go unikać. Ostre odstawianie alkoholu jest przeciwwskazaniem do tego leku. Naltrekson jest stosowany także w leczeniu uzależnienia od alkoholu, ale Mysimba nie zastępuje tego leczenia i nie wolno jej łączyć z innym preparatem naltreksonu.

W badaniu fazy 2 opublikowanym w JAMA Psychiatry w 2025 roku 48 osób z zaburzeniem używania alkoholu otrzymywało semaglutyd lub placebo przez 9 tygodni. Przy semaglutydzie odnotowano mniejszy głód alkoholowy i mniejsze spożycie w dniach picia. To wstępne wyniki; semaglutyd nie ma zarejestrowanego wskazania do leczenia uzależnienia od alkoholu. Osobom mającym trudność z kontrolowaniem picia proponujemy leczenie alkoholizmu w Poznaniu, a przy innych substancjach terapię uzależnień. Termin rozpoczęcia leczenia otyłości ustalamy po ustąpieniu ostrego odstawienia i stabilizacji stanu zdrowia, we współpracy z lekarzem prowadzącym.

Program prowadzimy w całości online. Z lekarzem i psychologiem pacjent łączy się przez wideo w aplikacji Nasz Gabinet, więc nie przyjeżdża na wizyty do Poznania. Przed konsultacją startową robi badania krwi w wybranym laboratorium, spisuje przyjmowane leki i mierzy w domu masę ciała, obwód talii oraz ciśnienie. Kod e-recepty przychodzi SMS-em.

Przez wideo odbywają się dwie konsultacje z lekarzem i dwie z psychologiem. Pięć kontroli lekarskich po kolejnych miesiącach, od pierwszego do piątego, odbywa się bez rozmowy: lekarz ocenia dane zapisane w aplikacji.

Podczas kontroli bez rozmowy lekarz ocenia dane z aplikacji o pomiarach, tolerancji leku, nawodnieniu, śnie i nastroju. Dalsze dawkowanie i kolejna e-recepta wynikają z oceny lekarskiej. Jeśli wideorozmowa sprawia trudność, przy połączeniu może pomóc bliska osoba. W razie nagłego pogorszenia zdrowia nie czekaj z szukaniem pomocy medycznej do planowej kontroli.

W ramach NFZ dostępne są konsultacje w POZ, badania zlecone ze wskazań medycznych w zakresie świadczeń, opieka specjalistyczna oraz chirurgia bariatryczna po kwalifikacji. W informatorze NFZ znajdują się poradnie chorób metabolicznych w Poznaniu, Koninie, Lesznie, Jarocinie, Kole i Kępnie. Wpisy mogą dotyczyć różnych zakresów świadczeń w tej samej placówce; przed zapisem trzeba sprawdzić wiek przyjmowanych pacjentów, wymagane skierowanie i aktualne terminy. Skierowanie do poradni metabolicznej nie musi pochodzić wyłącznie od lekarza rodzinnego.

Porady dietetyczne w opiece koordynowanej POZ zależą od kwalifikacji do określonej ścieżki, np. przy cukrzycy, nadciśnieniu lub chorobach tarczycy; sama otyłość nie daje automatycznie dostępu do całego pakietu. Do psychiatry w ambulatoryjnej opiece NFZ nie jest potrzebne skierowanie. Warto przekazywać specjalistom dokumentację i aktualną listę leków, aby ułatwić współpracę.

Wegovy, Mounjaro, Saxenda, Mysimba i Xenical są w leczeniu otyłości pełnopłatne. Refundacja Ozempiku dotyczy określonych wskazań w cukrzycy typu 2 i warunków aktualnej listy refundacyjnej, a nie każdej terapii semaglutydem. Nasz program online jest prywatny i kosztuje 1799 zł za 6 miesięcy. Lek kupuje się osobno w aptece.

Konsultację bariatryczną rozważa się m.in. przy BMI co najmniej 40 lub co najmniej 35 z chorobami związanymi z otyłością — to tradycyjne progi kwalifikacji. Nowsze zalecenia kliniczne obejmują także BMI co najmniej 35 bez powikłań, a w wybranych sytuacjach BMI 30–34,9, np. przy niedostatecznie kontrolowanej cukrzycy typu 2. Wskazania medyczne, warunki finansowania i wymagane przygotowanie ocenia konkretny ośrodek; nie każda konsultacja wymaga uprzedniego wypróbowania wszystkich leków.

Ocena psychologiczna i w razie potrzeby psychiatryczna pomaga przygotować pacjenta do zmian po zabiegu. Niestabilny stan psychiczny lub czynne uzależnienie może wymagać leczenia przed operacją. Sama depresja albo rozpoznanie zaburzenia z napadami objadania się nie oznacza automatycznego wykluczenia; plan ustala zespół bariatryczny.

Lista Towarzystwa Chirurgów Polskich wymienia dwa ośrodki bariatryczne w Poznaniu. Aktualną kwalifikację i dostępność świadczeń NFZ trzeba potwierdzić w ośrodku. Pilotaż KOS-BAR zakończył się 30 czerwca 2026 roku; operacje bariatryczne pozostają dostępne w ramach NFZ na zasadach ogólnych.

Przed zabiegiem gromadzimy dokumentację leczenia, a badania i przygotowanie żywieniowe dostosowujemy do zaleceń ośrodka. Zmniejszenie objętości wątroby może ułatwić operację. Po zabiegu zmieniają się możliwości jedzenia, a zależnie od rodzaju operacji także wchłanianie składników odżywczych i leków. Psychiatra powinien wiedzieć o planowanej operacji, aby ocenić leczenie doustne. Potrzebne są dożywotnie kontrole, suplementacja i badania dobrane do zabiegu oraz wyników. Przy ponownym wzroście masy ciała można rozważyć również farmakoterapię, niezależnie od tego, ile czasu minęło od operacji.

Program prowadzimy online, dlatego mogą w nim leczyć się także pacjenci z Gniezna, Wrześni, Środy Wielkopolskiej, Śremu, Kościana, Leszna, Konina, Kalisza, Ostrowa Wielkopolskiego, Piły i Szamotuł oraz z okolic Poznania: Swarzędza, Lubonia, Komornik, Tarnowa Podgórnego, Suchego Lasu i Kórnika.

Badania krwi pacjent robi w swojej miejscowości, a konsultacje odbywa przez wideo. Osoba leczona psychiatrycznie poza Poznaniem powinna przekazać aktualną listę leków i dokumentację. Istotne ustalenia dotyczące zmiany masy ciała i leczenia przekazujemy prowadzącemu specjaliście.

Dane o otyłości w Wielkopolsce wymagają ostrożnej interpretacji. Raport NIK dotyczący lat 2020–2022 wskazywał, że dane o pomiarach masy ciała raportowano dla 1,1–19,3% pacjentów, zależnie od regionu i roku. Wielkopolska miała niski odsetek zarejestrowanych rozpoznań otyłości oraz najwyższą bezwzględną liczbę zgonów z otyłością jako bezpośrednią przyczyną w 2020 roku — 82. Nie jest to aktualny pomiar częstości otyłości ani porównanie ryzyka zgonu uwzględniające wiek i liczbę mieszkańców. Dane nie uzasadniają wniosku, że chorobę zawsze rozpoznaje się dopiero po powikłaniach.

Program samorządu województwa na lata 2025–2027, uruchomiony we wrześniu 2025 roku, zaplanowano dla 200 dzieci i nastolatków. Obejmuje roczną opiekę interdyscyplinarną, m.in. lekarza, dietetyka i psychologa. Realizatorem jest publiczny ośrodek pediatryczny w Poznaniu. Program jest skierowany do dzieci i młodzieży z BMI powyżej 97. centyla; aktualne warunki kwalifikacji i wolne miejsca należy potwierdzić u realizatora.

Dorośli mogą korzystać z POZ, poradni specjalistycznych, leczenia bariatrycznego w NFZ i konsultacji prywatnych. W 2026 roku Poznań ogłosił także konkurs obejmujący edukację i profilaktykę otyłości u dorosłych. Konkurs nie jest potwierdzeniem dostępności kompleksowego programu leczenia dla każdego mieszkańca; aktualną ofertę trzeba sprawdzić w mieście lub placówce.