Pierwsze miesiące leczenia otyłości semaglutydem lub tirzepatydem

Leczenie semaglutydem (Wegovy) albo tirzepatydem (Mounjaro) w zastrzykach zaczyna się od najmniejszej dawki. Lekarz zwiększa ją stopniowo, nie częściej niż co 4 tygodnie, żeby ograniczyć mdłości, wymioty i biegunkę. Dawkę podtrzymującą semaglutydu, czyli 2,4 mg, pacjent przyjmuje najwcześniej od 17. tygodnia. Tirzepatyd przez pierwsze 4 tygodnie przyjmuje się w dawce 2,5 mg, a potem 5 mg. Większą dawkę lekarz wprowadza tylko wtedy, gdy uzna to za potrzebne (1, 2). W pierwszym miesiącu pacjent przyjmuje więc małą dawkę i jest jeszcze za wcześnie, by ocenić skuteczność leczenia.

W badaniu STEP 1 dorośli bez cukrzycy stracili na semaglutydzie średnio 14,9% masy ciała po 68 tygodniach. W badaniu SURMOUNT-1 po 72 tygodniach leczenia tirzepatydem średni spadek masy ciała wyniósł od 15,0 do 20,9%, zależnie od dawki. Uczestnicy obu badań dostawali też zalecenia dotyczące jedzenia i ruchu (3, 4). Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości lekarz ocenia, czy semaglutyd działa, po 3 miesiącach przyjmowania dawki 2,4 mg (5). Wcześniejsze wizyty kontrolne służą temu, żeby sprawdzić, jak pacjent znosi lek, i zdecydować o zwiększeniu dawki.

W skrócie

• Dawka startowa, czyli 0,25 mg semaglutydu albo 2,5 mg tirzepatydu, nie jest dawką podtrzymującą. Jeśli w pierwszym miesiącu waga spada wolno, nie znaczy to jeszcze, że lek nie działa.
• Dawki nie zwiększa się częściej niż co 4 tygodnie, a o każdej zmianie decyduje lekarz. W Naszym Gabinecie lekarz co miesiąc decyduje o dawce na podstawie masy ciała i obwodów zapisanych przez pacjenta w aplikacji. Przed zwiększeniem dawki powinien wiedzieć o mdłościach, pominiętych dawkach, planowanej ciąży i zabiegu w znieczuleniu ogólnym.
• W badaniu STEP 4 osoby, które w ciągu 20 tygodni doszły do dawki 2,4 mg semaglutydu, ważyły średnio o 10,6% mniej niż na początku badania. Analiza SURMOUNT-1 objęła 1775 uczestników leczonych tirzepatydem, dla których dostępne były wyniki pomiarów. Po 8 tygodniach co najmniej 5% masy ciała straciło 62% z nich.
• Według polskich zaleceń lek działa, jeśli masa ciała spadła o co najmniej 5%. Przy semaglutydzie lekarz ocenia to po 3 miesiącach przyjmowania dawki 2,4 mg, czyli najwcześniej w 7. miesiącu leczenia. Przy innych lekach termin oceny zależy od leku i przebiegu leczenia.

Jak zwiększa się dawki semaglutydu i tirzepatydu w pierwszych miesiącach?

Oba leki podaje się raz w tygodniu, a leczenie zaczyna się od dawki, która nie jest jeszcze dawką podtrzymującą. Dawkę semaglutydu zwiększa się co 4 tygodnie aż do 2,4 mg. Dawkę tirzepatydu po 4 tygodniach zwiększa się z 2,5 do 5 mg, a o każdym kolejnym zwiększeniu o 2,5 mg lekarz decyduje nie wcześniej niż po 4 tygodniach przyjmowania dotychczasowej dawki (1, 2).

Tak zwiększano dawkę tirzepatydu w badaniach SURMOUNT, ale nie każdy pacjent musi dojść do 15 mg. Dawkami podtrzymującymi są 5, 10 i 15 mg (2). U dorosłych, którzy na początku leczenia mieli BMI co najmniej 30, lekarz może zwiększyć dawkę semaglutydu do 7,2 mg po co najmniej 4 tygodniach przyjmowania 2,4 mg. Jeśli większa dawka nie pomaga lepiej kontrolować masy ciała, lekarz wraca do 2,4 mg (1). Semaglutyd do leczenia otyłości jest zarejestrowany także w tabletkach przyjmowanych codziennie, które dawkuje się inaczej niż zastrzyki.

Po pierwszym zastrzyku stężenie leku we krwi nie jest jeszcze stałe. Przy podawaniu raz w tygodniu stężenie semaglutydu stabilizuje się po 4-5 tygodniach, a tirzepatydu po około 4 tygodniach (6, 2). Przez pierwszy miesiąc pacjent przyjmuje więc najniższą dawkę, a ilość leku w organizmie dopiero rośnie.

Czy dawkę leku na otyłość trzeba zwiększać co 4 tygodnie?

Nie zawsze. Dawkę zwiększa się stopniowo po to, żeby zmniejszyć ryzyko objawów ze strony przewodu pokarmowego. Jeśli mdłości, wymioty albo biegunka są poważne, lekarz może odłożyć zwiększenie dawki semaglutydu albo wrócić do poprzedniej, dopóki objawy nie złagodnieją (1). Dawkę tirzepatydu zwiększa się tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, a 5 mg jest już jedną z dawek podtrzymujących (2). O każdej zmianie decyduje lekarz na kontroli, po sprawdzeniu, jak zmienia się masa ciała i jak pacjent znosi lek. Pacjent nie zmienia dawki na własną rękę.

Jak zwiększa się dawkę liraglutydu (Saxenda)?

Liraglutyd podaje się codziennie. Leczenie zaczyna się od 0,6 mg na dobę, a dawkę zwiększa się o 0,6 mg nie częściej niż co tydzień, aż do 3,0 mg. Tę dawkę pacjent może przyjmować najwcześniej od 5. tygodnia. Jeśli przez dwa tygodnie po zwiększeniu dawki pacjent źle znosi lek, lekarz rozważa zakończenie leczenia. Gdy po 12 tygodniach przyjmowania dawki 3,0 mg masa ciała nie spadła co najmniej o 5%, leczenie należy przerwać. W badaniach liraglutydu spośród osób, które w tym czasie nie schudły o 5%, 93,4% nie schudło o 10% po roku (7).

Co dzieje się z apetytem w pierwszych tygodniach na semaglutydzie i tirzepatydzie?

Semaglutyd i tirzepatyd działają między innymi na obszary mózgu, które regulują apetyt. Pacjent odczuwa mniejszy głód, a po jedzeniu silniejsze uczucie sytości i pełności. Oba leki spowalniają też opróżnianie żołądka, więc jedzenie dłużej w nim zostaje, choć z czasem to działanie słabnie (1, 2).

Semaglutyd zmniejsza ochotę na podjadanie i na tłuste jedzenie. W badaniu I fazy osoby, które przyjmowały go od 20 tygodni, zjadały o 35% mniej kalorii niż osoby na placebo, gdy przy posiłku mogły jeść do woli (1). Tirzepatyd zmniejsza apetyt na przekąski oraz na słodkie i tłuste jedzenie. Osobno piszemy o tym, skąd bierze się ciągłe myślenie o jedzeniu i co zmienia w nim lek.

Czy lek na otyłość działa, jeśli nie mam mdłości?

Lek może działać także wtedy, gdy nie masz mdłości. W badaniach semaglutydu masa ciała spadała niezależnie od tego, czy pacjent miał nudności, wymioty albo biegunkę (1). W analizie badania SURMOUNT-1 mdłości w pierwszych 8 tygodniach zgłosiło 20% osób, które w tym czasie chudły szybko, i 14% tych, które chudły wolniej. Przebieg i nasilenie objawów ze strony przewodu pokarmowego były w obu grupach podobne, a większość uczestników takich objawów w ogóle nie zgłaszała. Autorzy zastrzegają, że na podstawie tych objawów nie należy przewidywać efektu leczenia (8). O mdłościach trzeba natomiast powiedzieć lekarzowi przed zwiększeniem dawki.

Co jeść, gdy lek na otyłość odbiera apetyt?

Przy małym apetycie łatwo jeść za mało, zwłaszcza białka. W analizie składu ciała uczestników STEP 1 większość utraconej masy stanowił tłuszcz, ale zmniejszyła się też masa beztłuszczowa, która obejmuje nie tylko mięśnie (11). Ile białka jeść, jak rozłożyć posiłki i co jeść w dni z mdłościami, opisujemy w artykule co jeść na leku na otyłość.

Ile można schudnąć w pierwszych miesiącach leczenia semaglutydem lub tirzepatydem?

W badaniach masa ciała spadała od pierwszych tygodni leczenia, a w kolejnych miesiącach coraz wolniej. W badaniu STEP 4 osoby, które w ciągu 20 tygodni doszły do dawki 2,4 mg semaglutydu, ważyły średnio o 10,6% mniej niż na starcie. U osób, które dalej przyjmowały 2,4 mg, masa ciała spadła przez następne 48 tygodni o kolejne 7,9%, liczone od wagi z 20. tygodnia (9).

Ile schudli na semaglutydzie uczestnicy badania STEP 1?

Badanie STEP 1 objęło 1961 dorosłych bez cukrzycy, którzy mieli BMI co najmniej 30 albo co najmniej 27 i chorobę związaną z nadmierną masą ciała. Na początku ważyli średnio około 105 kg. Po 68 tygodniach osoby leczone semaglutydem ważyły średnio o 15,3 kg mniej, a osoby na placebo o 2,6 kg mniej. Co najmniej 5% masy ciała straciło 86% uczestników leczonych semaglutydem (3).

Ile schudli na tirzepatydzie uczestnicy badania SURMOUNT-1?

Badanie SURMOUNT-1 objęło 2539 dorosłych bez cukrzycy, którzy na początku ważyli średnio 104,8 kg. Przez 72 tygodnie przyjmowali tirzepatyd w dawce 5, 10 albo 15 mg lub placebo. Dawkę zwiększano co 4 tygodnie, a okres zwiększania trwał do 20 tygodni. Po 72 tygodniach osoby leczone tirzepatydem ważyły średnio o 15,0%, 19,5% albo 20,9% mniej, zależnie od dawki, a osoby na placebo o 3,1% mniej. Co najmniej 5% masy ciała straciło od 85 do 91% leczonych (4).

Co, jeśli w pierwszych 8 tygodniach na tirzepatydzie waga spada wolno?

Jeśli na początku chudniesz powoli, nie oznacza to jeszcze, że leczenie jest nieskuteczne. W późniejszej analizie badania SURMOUNT-1 porównano wyniki 1775 uczestników, dla których dostępne były pomiary masy ciała. Przez pierwszy miesiąc przyjmowali tirzepatyd w dawce 2,5 mg, a przez drugi w dawce 5 mg.

Po 8 tygodniach leczenia 62% uczestników straciło co najmniej 5% masy ciała. U pozostałych uczestników średni spadek masy ciała wyniósł 3,1%. Badacze porównali następnie wyniki obu grup po 72 tygodniach leczenia:

Wszystkie spadki masy ciała liczono względem wagi z początku badania (8).

Analizę przeprowadzono po zakończeniu badania i sfinansował ją producent leku, dlatego jej wyniki trzeba traktować ostrożnie. W obliczeniach uwzględniono tylko pomiary z okresu, w którym uczestnicy przyjmowali lek. Podanych średnich nie należy więc porównywać ze średnimi z głównej publikacji SURMOUNT-1.

Od czego zależy tempo chudnięcia na semaglutydzie i tirzepatydzie?

Uczestnicy badań STEP i SURMOUNT dostawali zalecenia dotyczące jedzenia i ruchu. W SURMOUNT-1 zalecano im, żeby jedli o 500 kcal dziennie mniej i przeznaczali 150 minut w tygodniu na aktywność fizyczną (8). W badaniach semaglutydu kobiety, osoby bez cukrzycy typu 2 i osoby o mniejszej początkowej masie ciała traciły stosunkowo więcej na wadze (1). Na podstawie wyników z różnych badań nie należy układać rankingu leków, bo badania objęły inne osoby i trwały różnie długo. Lek dobiera lekarz, uwzględniając choroby pacjenta i to, jak pacjent znosi leczenie.

Dla osoby ważącej 100 kg spadek o 5% oznacza 5 kg. Według polskich zaleceń u większości pacjentów celem pierwszego etapu leczenia jest spadek masy ciała o 5-10% w ciągu 3-6 miesięcy (5).

Kiedy lekarz ocenia, czy lek na otyłość działa?

Według polskich zaleceń lek uznaje się za skuteczny, gdy masa ciała spadła o co najmniej 5%. Termin tej oceny zależy jednak od konkretnego leku (5). Po pierwszym miesiącu przyjmowania dawki początkowej jest za wcześnie, by ostatecznie uznać leczenie za nieskuteczne. Dawka 0,25 mg semaglutydu jest dawką początkową, a podtrzymującą jest 2,4 mg. Dawkami podtrzymującymi tirzepatydu są 5, 10 i 15 mg.

• Semaglutyd: ocena po 3 miesiącach przyjmowania dawki 2,4 mg, czyli najwcześniej po 28 tygodniach leczenia, w 7. miesiącu (5).
• Tirzepatyd: nie ma ustalonego terminu, po którym lek odstawia się z powodu zbyt małego spadku masy ciała. Lekarz ustala termin oceny, uwzględniając dobraną dawkę podtrzymującą i przebieg leczenia (2).
• Liraglutyd: ocena po 12 tygodniach przyjmowania dawki 3,0 mg, czyli najwcześniej po 16 tygodniach leczenia (7).

Zanim lekarz uzna lek za nieskuteczny, sprawdza między innymi, czy pacjent przyjmuje go zgodnie z zaleceniami i czy coś nie utrudnia mu zmiany nawyków dotyczących jedzenia i ruchu. Gdy poprawiła się kontrola chorób towarzyszących, na przykład nadciśnienia albo cukrzycy, może rozważyć dalsze leczenie mimo spadku masy ciała mniejszego niż 5% (5). Nadal obowiązują jednak zasady odstawiania danego leku. Brak spadku masy ciała przy dawce początkowej wymaga innej oceny niż zbyt mały efekt po okresie przyjmowania dawki terapeutycznej czy zatrzymanie chudnięcia po roku leczenia. Jak odróżnić te sytuacje i co wtedy zmienia lekarz, wyjaśniamy w artykule o tym, co robić, gdy waga stoi na leku na otyłość.

Jak wyglądają kontrole w pierwszych miesiącach leczenia otyłości?

W pierwszych miesiącach o każdym zwiększeniu dawki decyduje lekarz na kontroli, więc potrzebuje aktualnych pomiarów. Tak prowadzimy leczenie otyłości w Naszym Gabinecie: pacjent zapisuje w aplikacji masę ciała raz w tygodniu, a obwody ciała raz w miesiącu. Lekarz co miesiąc ocenia te dane i na tej podstawie decyduje o kolejnej e-recepcie i dawce. W programie są też konsultacje wideo z lekarzem i z psychologiem. Lek pacjent kupuje w aptece i płaci za niego osobno, poza programem. Osoby, które piją alkohol ryzykownie, kierujemy równolegle do naszej poradni uzależnień.

Najlepiej ważyć się regularnie, o tej samej porze i na tej samej wadze, żeby widać było zmianę masy ciała, a nie jej wahania z dnia na dzień.

Co powiedzieć lekarzowi przed zwiększeniem dawki leku na otyłość?

• Czy po ostatnim zwiększeniu dawki pojawiły się nasilone mdłości, wymioty, biegunka albo zaparcia. Przy poważnych objawach lekarz może odłożyć kolejne zwiększenie dawki.
• Czy zdarzyło się pominąć dawki. Po kilku pominiętych dawkach semaglutydu lekarz rozważa wznowienie leczenia od niższej dawki.
• Czy planujesz ciążę. Semaglutyd trzeba odstawić co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą, a tirzepatyd co najmniej miesiąc wcześniej (1, 2).
• Czy czeka Cię zabieg w znieczuleniu ogólnym albo w głębokiej sedacji. Lek spowalnia opróżnianie żołądka, a zalegająca w nim treść zwiększa ryzyko zachłyśnięcia, dlatego o leku trzeba powiedzieć też lekarzowi, który przygotowuje do zabiegu.
• Czy przyjmujesz tabletki antykoncepcyjne, jeśli leczysz się tirzepatydem. Według europejskiej informacji o leku nie trzeba zmieniać dawki tabletek. W amerykańskiej informacji o leku zaleca się, żeby przez 4 tygodnie od rozpoczęcia leczenia oraz przez 4 tygodnie po każdym zwiększeniu dawki stosować antykoncepcję niedoustną zamiast tabletek albo dodatkowo stosować metodę mechaniczną, na przykład prezerwatywę (2, 10). Metodę antykoncepcji ustala lekarz.

Które objawy podczas leczenia otyłości wymagają pilnego kontaktu z lekarzem?

Przy silnym, uporczywym bólu brzucha, także promieniującym do pleców, trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem, bo może to być objaw ostrego zapalenia trzustki (1, 2). To samo dotyczy nagłej utraty albo szybkiego pogarszania się wzroku podczas leczenia semaglutydem. Przy wymiotach i biegunce trzeba dużo pić, bo utrata płynów może obciążyć nerki, a gdy objawy się utrzymują, skontaktować się z lekarzem. Najczęstsze skutki uboczne, czyli mdłości, zaparcia i biegunkę, oraz to, co pomaga je złagodzić, opisujemy w artykule o skutkach ubocznych leków na otyłość.

Co dzieje się po pierwszym półroczu leczenia otyłości lekiem?

Po kilku miesiącach masa ciała spada coraz wolniej, a potem przestaje spadać. W badaniu STEP 5 masa ciała osób leczonych semaglutydem zmniejszała się do 68. tygodnia, a później się ustabilizowała (1). W polskich zaleceniach odradza się leczenie krótsze niż 6 miesięcy, a za najlepsze uznaje się leczenie trwające co najmniej rok. Część chorych potrzebuje leku długotrwale (5).

W przedłużeniu badania STEP 1 masa ciała po odstawieniu semaglutydu znów rosła i po roku bez leku była już tylko o 5,6% niższa niż na początku badania (1). Kiedy odstawienie ma sens i jak się do niego przygotować, piszemy w artykule o tym, co się dzieje po odstawieniu leku na otyłość. Ten artykuł nie zastępuje rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy semaglutyd zaczyna działać?

W badaniu STEP 1 masa ciała osób leczonych semaglutydem spadała od początku leczenia (1). Pierwsza dawka 0,25 mg nie jest jednak dawką podtrzymującą, a stężenie leku we krwi stabilizuje się po 4-5 tygodniach regularnych zastrzyków. Według polskich zaleceń lekarz ocenia, czy semaglutyd działa, po 3 miesiącach przyjmowania dawki 2,4 mg. Na wcześniejszych wizytach kontrolnych sprawdza, jak pacjent znosi lek i jak zmienia się waga.

Ile można schudnąć w pierwszym miesiącu przyjmowania leku na otyłość?

Nie ma jednego wyniku, którego należy oczekiwać po pierwszym miesiącu leczenia. Przez pierwszy miesiąc zwykle przyjmuje się dawkę początkową. W analizie badania SURMOUNT-1 porównano masę ciała po 8 tygodniach, czyli po miesiącu przyjmowania tirzepatydu w dawce 2,5 mg i miesiącu w dawce 5 mg. Analiza objęła 1775 uczestników, dla których były dostępne wyniki pomiarów. Spośród nich 62% straciło wtedy co najmniej 5% masy ciała. U tych osób średni spadek wyniósł 7,9%, a u pozostałych 3,1%. Przy początkowej masie ciała 100 kg odpowiada to około 8 i 3 kg po 8 tygodniach. Osoby, które początkowo chudły wolniej, po 72 tygodniach ważyły średnio o 14,6% mniej.

Czy Ozempic dawkuje się tak samo jak Wegovy?

Ozempic i Wegovy zawierają semaglutyd, ale Ozempic jest zarejestrowany wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2. Jego dawkę zwiększa się od 0,25 mg przez 0,5 mg i 1 mg do najwyżej 2 mg raz w tygodniu, żeby lepiej regulować stężenie cukru we krwi (6). Do leczenia otyłości zarejestrowano preparat semaglutydu Wegovy, z dawką podtrzymującą 2,4 mg. Lek i dawkę dobiera lekarz.

Co zrobić po pominięciu dawki semaglutydu albo tirzepatydu?

Pominiętą dawkę semaglutydu podaje się jak najszybciej, jeśli od wyznaczonego dnia minęło najwyżej 5 dni. Po dłuższym czasie dawkę się pomija, a następną podaje w ustalonym dniu tygodnia (1). Przy tirzepatydzie na podanie pominiętej dawki są 4 dni (2). Gdy pominięto kilka dawek semaglutydu, lekarz rozważa wznowienie leczenia od niższej dawki, dlatego każdą przerwę trzeba zgłosić przed kolejną kontrolą.

Czy można zmienić dzień tygodnia, w którym podaje się semaglutyd albo tirzepatyd?

Można, jeśli między dwiema kolejnymi dawkami miną co najmniej 3 dni. Dotyczy to semaglutydu i tirzepatydu. Potem lek podaje się dalej raz w tygodniu, już w nowym dniu (1, 2).

Źródła

1. Europejska Agencja Leków. Wegovy (semaglutyd) - charakterystyka produktu leczniczego i ulotka dla pacjenta. ema.europa.eu
2. Europejska Agencja Leków. Mounjaro (tirzepatyd) - charakterystyka produktu leczniczego i ulotka dla pacjenta. ema.europa.eu
3. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S i wsp. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989-1002. PMID 33567185, DOI
4. Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN i wsp. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-216. PMID 35658024, DOI
5. Bąk-Sosnowska M, Białkowska M, Bogdański P i wsp. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 - stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna, wydanie specjalne, wrzesień 2024. ptlo.org.pl
6. Europejska Agencja Leków. Ozempic (semaglutyd) - charakterystyka produktu leczniczego. ema.europa.eu
7. Europejska Agencja Leków. Saxenda (liraglutyd) - charakterystyka produktu leczniczego. ema.europa.eu
8. Kokkinos A, Thethi T, Lee CJ i wsp. Tirzepatide Efficacy and Tolerability According to Early Weight Response: A Post Hoc Analysis of the SURMOUNT-1 and SURMOUNT-2 Trials. Diabetes Obes Metab. 2026;28(9):8367-8377. PMID 42348366, DOI
9. Rubino D, Abrahamsson N, Davies M i wsp. Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 4 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2021;325(14):1414-1425. PMID 33755728, DOI
10. U.S. Food and Drug Administration. Mounjaro (tirzepatide) injection - Prescribing Information, 05/2022. accessdata.fda.gov
11. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S i wsp. Impact of Semaglutide on Body Composition in Adults With Overweight or Obesity: Exploratory Analysis of the STEP 1 Study. J Endocr Soc. 2021;5(Suppl 1):A16-A17. PMC8089287, DOI