Spis treści
Po niektórych lekach przybiera się na wadze. Najczęściej są to leki przeciwpsychotyczne, zwłaszcza olanzapina i klozapina, część leków przeciwdepresyjnych i przeciwpadaczkowych, glikokortykosteroidy oraz insulina i część leków na cukrzycę. Takiego leku nie odstawia się na własną rękę, bo nagłe przerwanie leczenia może wywołać objawy odstawienia, nawrót choroby, a po sterydach niewydolność nadnerczy. Jeśli po leku przybywa kilogramów, trzeba z tym iść do lekarza, który go przepisał. Może zmienić dawkę albo lek, a otyłość da się leczyć równolegle, bez odstawiania leku.
W skrócie
- Leku, po którym tyjesz, nie odstawiaj sam. O zmianie dawki albo leku decyduje lekarz, który go przepisał, i to on ustala, jak bezpiecznie ją zmniejszać.
- Wśród leków przeciwpsychotycznych szczególnie duży wpływ na masę ciała mają olanzapina i klozapina. Po co najmniej 48 tygodniach leczenia olanzapiną masa ciała wzrosła o 7% lub więcej u 64 na 100 pacjentów, a u co ósmego o 25% albo więcej.
- Zapisz masę ciała sprzed leczenia i waż się co tydzień. W badaniu osób przyjmujących leki psychotropowe przytycie o ponad 5% w pierwszym miesiącu zapowiadało duży przyrost masy ciała po roku.
- Otyłość można leczyć bez odstawiania leku psychiatrycznego, także lekiem zarejestrowanym do leczenia otyłości. Lekarz dobiera go z uwzględnieniem przyjmowanych leków, bo na przykład naltrekson z bupropionem ma przeciwwskazania dotyczące wielu osób leczonych psychiatrycznie i z powodu uzależnień.
Czy można samemu odstawić lek, po którym się tyje?
Nie. Odstawienie albo zamianę takiego leku trzeba uzgodnić z lekarzem, który go przepisał. Wiele leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, przeciwpadaczkowych i sterydów odstawia się stopniowo, bo nagłe przerwanie leczenia może wywołać objawy odstawienia albo przyspieszyć nawrót choroby.
Nadwagę i otyłość, które pojawiły się po leku, można leczyć również wtedy, gdy pacjent dalej przyjmuje ten sam lek. Po samodzielnym odstawieniu leku może natomiast wrócić depresja, psychoza albo napady padaczkowe, z powodu których go przepisano. Kto już przerwał przyjmowanie leku, powinien jak najszybciej powiedzieć o tym lekarzowi prowadzącemu, także wtedy, gdy czuje się dobrze.
Co grozi po nagłym odstawieniu leku psychiatrycznego albo sterydu?
Oficjalne informacje o lekach opisują, co może się stać po nagłym przerwaniu leczenia, i podają, jak długo co najmniej trzeba zmniejszać dawkę. Schemat odstawiania ustala lekarz prowadzący. Zależy on od dawki, czasu leczenia, choroby i od tego, jak pacjent znosi kolejne zmniejszenia, dlatego u części osób trwa znacznie dłużej niż to minimum.
| Lek (przykład) | Co może się stać po nagłym przerwaniu | Jak długo co najmniej zmniejsza się dawkę (schemat ustala lekarz) |
|---|---|---|
| Sertralina (lek przeciwdepresyjny) | Objawy odstawienia, najczęściej zawroty głowy, zaburzenia czucia i snu. W badaniach wystąpiły u 23% osób, które przerwały leczenie, i u 12% tych, które je kontynuowały (4) | Co najmniej 1 do 2 tygodni, a zależnie od reakcji pacjenta nawet kilka miesięcy |
| Wenlafaksyna (lek przeciwdepresyjny) | Objawy odstawienia, częste zwłaszcza po nagłym przerwaniu | Co najmniej 1 do 2 tygodni, u części osób kilka miesięcy lub dłużej (5) |
| Kwetiapina (lek przeciwpsychotyczny) | Bezsenność, nudności, ból głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie | Co najmniej 1 do 2 tygodni (6) |
| Pregabalina (lek przeciwpadaczkowy, przeciwbólowy i przeciwlękowy) | Bezsenność, ból głowy, nudności, lęk, depresja, myśli samobójcze, drgawki | Co najmniej tydzień (7) |
| Lit (lek stabilizujący nastrój) | Wcześniejszy nawrót objawów choroby, który stopniowe odstawianie może opóźnić | Co najmniej 2 tygodnie (8) |
| Prednizon, np. Encorton (glikokortykosteroid) | Niewydolność kory nadnerczy. Ryzyko to nie dotyczy kuracji krótszej niż 7 dni w dawce do 40 mg na dobę (9) | Schemat zależy od choroby, dawki, czasu leczenia i reakcji pacjenta |
Po jakich lekach się tyje?
Najwięcej kilogramów przybywa zwykle po niektórych lekach przeciwpsychotycznych, zwłaszcza olanzapinie i klozapinie. Masę ciała zwiększa też część leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych i stabilizujących nastrój, glikokortykosteroidy oraz insulina i część leków na cukrzycę. Różnice między lekami z tej samej grupy są duże, a po tym samym leku nie każdy przybiera na wadze.
Ocenę ryzyka w tabeli zestawiliśmy na podstawie cytowanych badań i oficjalnych informacji o lekach. To orientacyjny podział, a ryzyko u konkretnej osoby ocenia lekarz.
| Leki | Ryzyko tycia (zestawienie redakcji) | Co pokazały badania |
|---|---|---|
| Leki przeciwpsychotyczne: olanzapina, klozapina | Duże | W porównaniu 18 leków przeciwpsychotycznych w kilkutygodniowych badaniach u chorych na schizofrenię olanzapina i klozapina najbardziej niekorzystnie wpływały na masę ciała, cukier i tłuszcze we krwi (2). Po co najmniej 48 tygodniach przyjmowania olanzapiny masa ciała wzrosła o 7% lub więcej u 64% pacjentów, o 15% lub więcej u 32% (10) |
| Leki przeciwpsychotyczne: kwetiapina, risperydon | Umiarkowane | Kwetiapina zwiększała masę ciała, zależnie od dawki, o 0,8 do 1,4 kg w badaniach trwających 3 do 8 tygodni, wobec 0,2 kg na placebo, najbardziej w pierwszych tygodniach leczenia (6). Risperydon zwiększał masę ciała o 0,8 kg bardziej niż placebo (1) |
| Leki przeciwdepresyjne: mirtazapina, amitryptylina | Umiarkowane | Zwiększenie masy ciała i apetytu po mirtazapinie należy do działań bardzo częstych, występujących u co najmniej 1 na 10 osób (11). W badaniach mirtazapina zwiększała masę ciała o 1,5 kg bardziej niż placebo, a amitryptylina o 1,8 kg bardziej niż placebo (1) |
| Leki przeciwdepresyjne z grup SSRI i SNRI: escitalopram, paroksetyna, duloksetyna, wenlafaksyna, citalopram, sertralina | Zwykle małe | W amerykańskiej obserwacji ponad 180 tys. osób, które zaczynały leczenie, różnice w masie ciała między tymi lekami wynosiły po pół roku najwyżej 0,4 kg, choć dane o tym, kto rzeczywiście kontynuował leczenie, były niepełne (12). W brytyjskiej obserwacji prawie 300 tys. osób przyrost masy ciała o co najmniej 5% zdarzał się u przyjmujących jakiekolwiek leki przeciwdepresyjne o 21% częściej niż u osób bez tych leków, a większe ryzyko utrzymywało się przez co najmniej 6 lat. Oba badania są obserwacyjne, a autorzy brytyjskiego zastrzegają, że związek nie musi być przyczynowy (13) |
| Leki przeciwpadaczkowe i stabilizujące nastrój: kwas walproinowy, pregabalina, gabapentyna, lit | Umiarkowane | Przy walproinianie i pregabalinie zwiększenie masy ciała występuje często, czyli u 1 do 10 na 100 osób (14, 7). Gabapentyna zwiększała masę ciała o 2,2 kg bardziej niż placebo (1). Na licie przybierano częściej niż na placebo, ale rzadziej niż na olanzapinie (15) |
| Glikokortykosteroidy w tabletkach: prednizon, metyloprednizolon | Zależy od dawki i czasu leczenia | Większy apetyt, przyrost masy ciała, zatrzymanie wody i zmiana rozmieszczenia tkanki tłuszczowej (9). U chorych na reumatoidalne zapalenie stawów, którzy ponad pół roku przyjmowali co najmniej 5 mg prednizonu dziennie albo równoważną dawkę innego sterydu, tycie zgłaszali częściej niż chorzy bez sterydów (16) |
| Leki na cukrzycę: insulina, pochodne sulfonylomocznika (np. glimepiryd, gliklazyd), pioglitazon | Umiarkowane | Pochodne sulfonylomocznika i pioglitazon zwiększały masę ciała o 1,8 do 2,8 kg bardziej niż placebo (1). Insulina też sprzyja przybieraniu na wadze. Spośród leków na cukrzycę metformina i analogi GLP-1 zmniejszają masę ciała |
| Leki na nadciśnienie i leki przeciwhistaminowe (na alergię) | Niepewne | Badania z placebo nie wykazały istotnej statystycznie zmiany masy ciała albo opierały się na dowodach bardzo niskiej jakości (1) |
Dlaczego niektóre leki zwiększają masę ciała?
Wiele z tych leków zwiększa apetyt. Zwiększenie łaknienia to znane działanie niepożądane olanzapiny, kwetiapiny, mirtazapiny, pregabaliny i prednizonu (10, 6, 11, 7, 9). Sterydy dodatkowo zatrzymują wodę w organizmie i zmieniają rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Przy insulinie, pochodnych sulfonylomocznika i pioglitazonie zalecenia Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO) wymieniają większy apetyt, gromadzenie tłuszczu i zatrzymywanie wody (3). Kiedy insulina obniża cukier we krwi, organizm przestaje tracić go z moczem, a razem z nim kalorie. Część chorych je też więcej z obawy przed niedocukrzeniem albo po jego przebyciu (17).
Na masę ciała wpływają też sama choroba i przebieg leczenia. W badaniach leków przeciwpsychotycznych u osób, u których objawy łagodniały bardziej, masa ciała zwykle bardziej rosła (2). Przybierać na wadze można także z powodu samej depresji, zwłaszcza atypowej, również nieleczonej (3).
Jak odróżnić tycie po leku od innych przyczyn?
Na lek jako przyczynę wskazuje przyrost masy ciała, który zaczął się w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od rozpoczęcia leczenia albo zwiększenia dawki, zwłaszcza gdy towarzyszy mu większy apetyt. Dlatego warto mieć zapisaną masę ciała sprzed leczenia i daty wszystkich zmian w lekach.
Masa ciała zmienia się też z innych powodów, a kilka z nich może się na siebie nakładać. U osoby, która przestaje pić albo palić i zaczyna wtedy brać lek przeciwdepresyjny, bez zapisu pomiarów trudno ocenić, skąd biorą się dodatkowe kilogramy. Jak zmienia się waga w takich sytuacjach, opisujemy w artykułach o tyciu po rzuceniu palenia i o wadze po odstawieniu alkoholu. Przyczyną może być również menopauza albo niedoczynność tarczycy, którą lekarz przy niewyjaśnionym tyciu sprawdza między innymi badaniem TSH. Inne powody, dla których waga rośnie mimo diety, zebraliśmy w artykule o tym, co sprawdzić, gdy nie możesz schudnąć.
Kiedy z tyciem po leku iść do lekarza?
Najlepiej od razu, gdy po rozpoczęciu przyjmowania leku albo zwiększeniu dawki masa ciała wyraźnie rośnie. Przy lekach psychiatrycznych ważnym sygnałem jest wzrost o więcej niż 5% w pierwszym miesiącu, czyli o ponad 4 kg przy wyjściowych 80 kg. W szwajcarskim badaniu 351 pacjentów, którzy zaczęli przyjmować leki psychotropowe sprzyjające tyciu, taki wczesny przyrost był najlepszym sygnałem, że po roku masa ciała może wzrosnąć o 20% lub więcej. U osób, które w pierwszym miesiącu przytyły najwyżej 5%, przyrost w kolejnych miesiącach był zwykle umiarkowany (18).
Jak kontrolować masę ciała po rozpoczęciu nowego leku?
Masę ciała warto zmierzyć przed pierwszą dawką nowego leku, potem ważyć się raz w tygodniu o tej samej porze, a raz w miesiącu mierzyć obwód talii. Przy olanzapinie zaleca się kontrolę masy ciała przed leczeniem, po 4, 8 i 12 tygodniach, a potem co kwartał, oraz badanie cukru we krwi przed leczeniem, po 12 tygodniach i raz w roku (10). PTLO zaleca ścisłe kontrolowanie masy ciała również po rozpoczęciu leczenia przeciwdepresyjnego (3). Co mówią wyniki cukru, lipidogramu i prób wątrobowych, wyjaśniamy w artykule o badaniach przed leczeniem otyłości.
Jakie objawy przy tyciu na leku wymagają szybkiej wizyty?
Olanzapina i kwetiapina mogą podnosić poziom cukru we krwi, a niekiedy wywołują cukrzycę albo ją nasilają (6, 10). Jeśli razem z przybieraniem na wadze pojawi się silne pragnienie, częste oddawanie dużych ilości moczu, wzmożony głód i osłabienie, trzeba szybko zbadać cukier i skontaktować się z lekarzem. W rzadkich przypadkach bardzo wysoki cukier prowadzi do kwasicy ketonowej lub śpiączki, dlatego narastająca senność albo splątanie przy tych objawach wymagają pilnej pomocy lekarskiej.
Bez zwlekania trzeba też zgłosić się do lekarza, gdy masa ciała rośnie szybko, a jednocześnie pojawiły się obrzęki nóg, duszność albo wyraźne osłabienie. Przy sterydach może to oznaczać zatrzymanie wody, ale przyczyną może być też inna choroba, która wymaga pilnej diagnostyki.
Co może zrobić lekarz, gdy tyjesz po leku?
Lekarz, który przepisał lek, ma kilka możliwości: zmniejszyć dawkę, zamienić preparat na inny o mniejszym wpływie na masę ciała, dołączyć lek ograniczający przyrost masy ciała albo zostawić dotychczasowe leczenie i skierować pacjenta do leczenia otyłości. Wybór zależy przede wszystkim od tego, jak dobrze obecny lek kontroluje chorobę.
Wytyczne PTLO zalecają, by chorym, którzy muszą brać leki sprzyjające tyciu, w miarę możliwości wybierać preparat o najmniejszym wpływie na masę ciała (3). Wśród leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych i przeciwpsychotycznych są takie, które w badaniach zwiększały masę ciała niewiele, nie zmieniały jej albo ją zmniejszały (1, 2). Autorzy porównania leków przeciwpsychotycznych podkreślają jednak, że lek trzeba dobrać do sytuacji klinicznej i preferencji konkretnej osoby.
Zamiana leku nie zawsze wyraźnie zmniejsza masę ciała. Przegląd Cochrane objął 4 badania z udziałem 636 osób ze schizofrenią lub pokrewnymi zaburzeniami. W dwóch badaniach obejmujących 287 osób średnia masa ciała po zamianie olanzapiny na arypiprazol lub kwetiapinę była nieco mniejsza niż u osób nadal przyjmujących olanzapinę, ale różnica nie była istotna statystycznie. Stan psychiczny nie różnił się istotnie między osobami, które zmieniły lek, a tymi, które zostały przy olanzapinie, jednak badań było mało i trwały zwykle najwyżej pół roku (19). Leku, który dobrze kontroluje objawy, nie zawsze da się zastąpić innym, dlatego o zmianie decyduje lekarz prowadzący razem z pacjentem.
Co przygotować na rozmowę z lekarzem o tyciu po leku?
- Nazwy i dawki wszystkich przyjmowanych leków, z datą rozpoczęcia przyjmowania każdego z nich i datami zmian dawki.
- Masę ciała sprzed leczenia i obecną, najlepiej z zapisem cotygodniowych pomiarów.
- Obwód talii i ostatnie wyniki cukru, hemoglobiny glikowanej i lipidogramu, jeśli te badania były robione.
- Informację o zmianach apetytu i snu, o piciu alkoholu i paleniu.
- Pytania: czy jest lek o mniejszym wpływie na masę ciała, co może się stać z objawami po zmianie i czy otyłość można leczyć bez zmiany obecnego leku.
Co jeszcze zabrać na pierwszą wizytę i o co zapyta lekarz, piszemy w poradniku o tym, od czego zacząć leczenie otyłości.
Jak leczyć otyłość, gdy lek psychiatryczny trzeba brać dalej?
Podobnie jak u innych chorych: zmianą sposobu jedzenia, ruchem, pomocą psychologa i, jeśli spełnione są kryteria, lekiem na otyłość. PTLO zaleca, by u chorych na otyłość przyjmujących leki przeciwpsychotyczne rozważyć leki zarejestrowane do leczenia otyłości. Według wytycznych pomóc może też praca nad nawykami rozpoczęta wkrótce po włączeniu leku przeciwpsychotycznego (3).
Przegląd 95 badań objął prawie 5900 osób ze schizofrenią i pokrewnymi zaburzeniami, które przyjmowały leki przeciwpsychotyczne. Badane w nich analogi GLP-1 zmniejszały masę ciała o około 3 do 11 kg bardziej niż placebo. Pewność tych wyników oceniono jako umiarkowaną, choć dla każdego z tych leków były to tylko 2 lub 3 badania (20). Przy liraglutydzie w dawce stosowanej w leczeniu otyłości (Saxenda) jest jednak zastrzeżenie: nie określono jego skuteczności i bezpieczeństwa u osób przyjmujących leki, które mogą powodować przyrost masy ciała, i nie zaleca się go w tej grupie (21).
W programie leczenia otyłości w Naszym Gabinecie lekarz rozpoznaje otyłość po BMI i obwodzie talii, ocenia badania krwi i kwalifikuje do leczenia lekiem według kryteriów PTLO. Według wytycznych przed włączeniem leku na otyłość zawsze trzeba wykluczyć przeciwwskazania i ryzyko interakcji, dlatego na konsultację warto przygotować listę wszystkich przyjmowanych leków z dawkami. Lek psychiatryczny przyjmuje się dalej, chyba że psychiatra prowadzący zdecyduje o jego zmianie. Pacjenta, który pije ryzykownie, kierujemy równolegle do naszej poradni leczenia uzależnień.
Kiedy nie można stosować naltreksonu z bupropionem (Mysimba)?
Połączenie naltreksonu z bupropionem to lek na otyłość w tabletkach. Nie stosuje się go między innymi (22):
- przy chorobie afektywnej dwubiegunowej, również rozpoznanej w przeszłości,
- przy padaczce albo napadach drgawek w przeszłości,
- przy bulimii lub anoreksji, obecnie lub w przeszłości,
- u osób uzależnionych od opioidów, także leczonych metadonem lub buprenorfiną,
- w okresie tuż po nagłym odstawieniu alkoholu lub benzodiazepin u osoby uzależnionej,
- u osób, które przyjmują bupropion albo naltrekson z innego powodu, na przykład naltrekson w leczeniu alkoholizmu,
- wcześniej niż 14 dni po odstawieniu inhibitora MAO.
Ryzyko napadów drgawkowych na tym leku rośnie też przy nadużywaniu alkoholu i przy jednoczesnym przyjmowaniu leków przeciwpsychotycznych lub przeciwdepresyjnych. Bupropion spowalnia rozkład części z nich, m.in. paroksetyny i risperydonu, dlatego lekarz ostrożnie dobiera ich dawkę. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano też myśli i zachowania samobójcze, więc pacjenta trzeba uważnie obserwować, zwłaszcza na początku leczenia i po każdej zmianie dawki (22).
Czy antykoncepcja hormonalna i HTZ powodują tycie?
Badania nie potwierdzają, żeby dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne albo hormonalna terapia menopauzalna (HTZ) wyraźnie zwiększały masę ciała. Większy przyrost w części badań obserwowano przy antykoncepcji w zastrzyku z medroksyprogesteronem.
Przegląd Cochrane objął 49 badań antykoncepcji dwuskładnikowej. Cztery z nich miały grupę porównawczą bez hormonów i żadne nie wykazało, że tabletka albo plaster zmienia masę ciała. Autorzy uznali, że dane nie pozwalają całkowicie wykluczyć wpływu, ale nie wskazują, żeby był on duży (23). Przy antykoncepcji zawierającej tylko progestagen (minitabletka, wkładka hormonalna, implant, zastrzyk) średni przyrost po 6 lub 12 miesiącach wynosił w większości badań mniej niż 2 kg i zwykle nie różnił się od przyrostu w grupach porównawczych. W jednym badaniu obserwacyjnym kobiety stosujące zastrzyk z medroksyprogesteronem przytyły po roku 1,3 kg, a po 4 latach 3,5 kg, wobec 0,2 i 1,9 kg u kobiet z wkładką miedzianą. Jakość tych danych autorzy przeglądu ocenili jako niską (24). Kto podejrzewa, że tyje przez antykoncepcję, może omówić z ginekologiem inną metodę. Przerwanie antykoncepcji bez zastąpienia jej inną grozi nieplanowaną ciążą.
W 22 badaniach z losowym przydziałem kobiety stosujące hormonalną terapię menopauzalną (sam estrogen albo estrogen z progestagenem) nie tyły bardziej niż te, które dostawały placebo albo nie były leczone. To jednak stary przegląd, obejmujący badania znane do 1998 roku (25). PTLO zwraca uwagę na korzystny wpływ tej terapii na rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, ale nie zaleca jej w leczeniu otyłości brzusznej (3).
Najczęściej zadawane pytania
Czy po odstawieniu albo zmianie leku schudnę?
Nie wiadomo tego z góry. W małych badaniach osoby, które zamieniły olanzapinę na arypiprazol lub kwetiapinę, miały średnio nieco mniejszą masę ciała niż osoby nadal przyjmujące olanzapinę, ale różnica nie była istotna statystycznie. Otyłość, która już się rozwinęła, leczy się więc tak jak każdą inną, a leku nie odstawia się na próbę bez lekarza.
Czy leki na alergię i na nadciśnienie powodują tycie?
W przeglądzie 257 badań z placebo wyniki dla leków na nadciśnienie i leków przeciwhistaminowych nie wykazały istotnej statystycznie zmiany masy ciała albo opierały się na dowodach bardzo niskiej jakości. Badania nie rozstrzygają więc tej kwestii. Kto przybiera na wadze w trakcie takiego leczenia, powinien omówić z lekarzem zarówno lek, jak i inne możliwe przyczyny.
Czy osobie, która przytyła po lekach, lekarz przepisze lek na otyłość?
Tak, jeśli spełnia te same kryteria co inni chorzy: BMI co najmniej 30 albo co najmniej 27 z chorobą związaną z masą ciała, na przykład nadciśnieniem lub stanem przedcukrzycowym, a sama zmiana jedzenia i ruch nie wystarczyły (3). Od przyjmowanych leków zależy, który lek na otyłość lekarz może zaproponować. Kryteria opisujemy dokładniej w artykule o kwalifikacji do leków na otyłość.
Czy leki z grupy GLP-1 zwiększają ryzyko myśli samobójczych?
Europejska Agencja Leków przeanalizowała w 2024 roku dane o myślach i zachowaniach samobójczych u osób przyjmujących analogi GLP-1, w tym semaglutyd i liraglutyd. Uznała, że dostępne dane nie potwierdzają związku przyczynowego (26). Każdą zmianę nastroju w trakcie leczenia otyłości trzeba jednak zgłosić lekarzowi, a osoba leczona z powodu depresji powinna poinformować o leku na otyłość także psychiatrę.
Źródła
- Domecq JP, Prutsky G, Leppin A i wsp. Clinical review: Drugs commonly associated with weight change: a systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2015;100(2):363-370. PMID 25590213, DOI
- Pillinger T, McCutcheon RA, Vano L i wsp. Comparative effects of 18 antipsychotics on metabolic function in patients with schizophrenia, predictors of metabolic dysregulation, and association with psychopathology: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2020;7(1):64-77. PMID 31860457, DOI
- Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024. Medycyna Praktyczna, wydanie specjalne, wrzesień 2024 (rozdz. 5 i 11). ptlo.org.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Asentra, 50 mg, tabletki powlekane (sertralina). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velaxin ER, 75 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu (wenlafaksyna). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketrel, 100 mg, tabletki powlekane (kwetiapina). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyrica (pregabalina). Europejska Agencja Leków, ema.europa.eu
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lithium Carbonicum GSK, 250 mg, tabletki (węglan litu). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Encorton, 5 mg, tabletki (prednizon). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyprexa (olanzapina). Europejska Agencja Leków, ema.europa.eu
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirtor, 30 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej (mirtazapina). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Petimar J, Young JG, Yu H i wsp. Medication-Induced Weight Change Across Common Antidepressant Treatments: A Target Trial Emulation Study. Ann Intern Med. 2024;177(8):993-1003. PMID 38950403, DOI
- Gafoor R, Booth HP, Gulliford MC. Antidepressant utilisation and incidence of weight gain during 10 years' follow-up: population based cohort study. BMJ. 2018;361:k1951. PMID 29793997, DOI
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Depakine Chrono 300 (walproinian sodu i kwas walproinowy). Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- McKnight RF, Adida M, Budge K i wsp. Lithium toxicity profile: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2012;379(9817):721-728. PMID 22265699, DOI
- Huscher D, Thiele K, Gromnica-Ihle E i wsp. Dose-related patterns of glucocorticoid-induced side effects. Ann Rheum Dis. 2009;68(7):1119-1124. PMID 18684744, DOI
- Russell-Jones D, Khan R. Insulin-associated weight gain in diabetes - causes, effects and coping strategies. Diabetes Obes Metab. 2007;9(6):799-812. PMID 17924864, DOI
- Vandenberghe F, Gholam-Rezaee M, Saigí-Morgui N i wsp. Importance of early weight changes to predict long-term weight gain during psychotropic drug treatment. J Clin Psychiatry. 2015;76(11):e1417-e1423. PMID 26646038, DOI
- Mukundan A, Faulkner G, Cohn T, Remington G. Antipsychotic switching for people with schizophrenia who have neuroleptic-induced weight or metabolic problems. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(12):CD006629. PMID 21154372, DOI
- Stogios N, Agarwal SM, Maksyutynska K i wsp. Pharmacological Interventions for Weight Reduction in Patients With Schizophrenia Treated With Antipsychotics: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. JAMA Psychiatry. 2026;83(9):912-920. PMID 42418179, DOI
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Saxenda (liraglutyd). Europejska Agencja Leków, ema.europa.eu
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mysimba (naltrekson i bupropion). Europejska Agencja Leków, ema.europa.eu
- Gallo MF, Lopez LM, Grimes DA i wsp. Combination contraceptives: effects on weight. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(1):CD003987. PMID 24477630, DOI
- Lopez LM, Ramesh S, Chen M i wsp. Progestin-only contraceptives: effects on weight. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(8):CD008815. PMID 27567593, DOI
- Norman RJ, Flight IH, Rees MC. Oestrogen and progestogen hormone replacement therapy for peri-menopausal and post-menopausal women: weight and body fat distribution. Cochrane Database Syst Rev. 2000;(2):CD001018. PMID 10796730, DOI
- European Medicines Agency. Meeting highlights from the Pharmacovigilance Risk Assessment Committee (PRAC) 8-11 April 2024. ema.europa.eu
Tyjesz po leku, którego nie możesz odstawić?
W 6-miesięcznym programie online lekarz kwalifikuje do leczenia lekiem według kryteriów PTLO, a na konsultacjach wideo rozmawiasz z lekarzem i psychologiem. Co miesiąc lekarz ocenia Twoje leczenie na podstawie pomiarów z aplikacji.
