Picie ryzykowne – czym jest?

Picie ryzykowne to termin odnoszący się do spożywania alkoholu w sposób, który może prowadzić do negatywnych konsekwencji zdrowotnych, psychicznych oraz społecznych. Choć nie jest to równoznaczne z uzależnieniem od alkoholu, jest to zachowanie, które może prowadzić do poważnych problemów, zarówno w krótkim, jak i długim okresie. Problem ten staje się coraz bardziej widoczny na poziomie społecznym, a jego skala wzrasta, co czyni go jednym z ważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego.

TL;DR

• Picie ryzykowne to spożywanie alkoholu w ilościach zwiększających ryzyko problemów zdrowotnych, psychicznych i społecznych, choć jeszcze niekoniecznie oznacza uzależnienie.
• Może prowadzić do chorób wątroby, serca, mózgu, depresji, lęków, agresji oraz zaburzeń snu i emocji.
• Powoduje konflikty w relacjach rodzinnych, zawodowych oraz społecznych, często prowadząc do izolacji i trudności interpersonalnych.
• Czynniki ryzyka to wiek (zwłaszcza młode osoby), trudne warunki społeczne, problemy emocjonalne (stres, depresja) oraz wpływ otoczenia i mediów.
• Prewencja obejmuje edukację, promowanie zdrowego stylu życia, rozwijanie metod radzenia sobie ze stresem oraz zachęcanie do umiarkowanego lub całkowitego ograniczenia alkoholu.
• Ważne jest wsparcie psychologiczne i terapeutyczne dla osób zagrożonych ryzykownym piciem lub zmagających się już z jego konsekwencjami.

Czym jest picie ryzykowne?

Picie ryzykowne to termin używany do określenia picia alkoholu w ilościach, które zwiększają ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, w tym chorób przewlekłych, uzależnienia oraz innych powikłań, zarówno psychicznych, jak i fizycznych. Zwykle nie wiąże się ono bezpośrednio z alkoholizmem, ale może prowadzić do sytuacji, w której osoba zaczyna tracić kontrolę nad ilością spożywanego trunku. Takie zachowanie charakteryzuje się regularnym przekraczaniem norm bezobjawowych i mimo że może nie prowadzić bezpośrednio do uzależnienia, stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia.

Kryteria określające picie ryzykowne

Picie ryzykowne określa się jako spożywanie alkoholu w sposób, który zwiększa ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, społecznych czy psychicznych. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa to zjawisko jako spożycie jednorazowo nadmiernej ilości alkoholu, które mimo że jeszcze nie wywołuje negatywnych konsekwencji, w przyszłości może do nich doprowadzić, jeśli osoba nie zmieni swoich nawyków.

Takie postępowanie często prowadzi do uzależnienia, problemów z kontrolowaniem ilości spożywanego alkoholu oraz może prowadzić do uszczerbku na zdrowiu fizycznym i psychicznym. Przykładami ryzykownego picia są:

• regularne spożywanie alkoholu w nadmiarze,
• picie dużych ilości alkoholu podczas jednorazowych okazji,
• picie w sytuacjach, które zagrażają bezpieczeństwu, jak prowadzenie pojazdów po alkoholu. 

Warto podkreślić, że osoby pijące ryzykownie często nie dostrzegają w porę konsekwencji swojego zachowania, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych i społecznych w przyszłości.

Skutki szkodliwego picia

Regularne spożywanie alkoholu w nadmiarze zwiększa ryzyko rozwoju chorób wątroby, w tym marskości wątroby, zapalenia wątroby czy nowotworów tego narządu. Alkohol jest również głównym czynnikiem ryzyka dla nadciśnienia tętniczego, co z kolei prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia chorób serca, zawałów, a także chorób mózgu, takich jak alkoholowy zanik mózgu. Długotrwałe picie może także wywołać uszkodzenia układu nerwowego, prowadząc do chronicznych bólów głowy, czy problemów z równowagą.

Picie ryzykowne ma także negatywny wpływ na zdrowie psychiczne. Regularne spożywanie alkoholu w może prowadzić do depresji alkoholowej, lęków po alkoholu, zaburzeń snu, a także zaburzeń nastroju, takich jak wahania emocjonalne czy problemy z kontrolowaniem agresji. Alkohol zmienia chemię mózgu, co może prowadzić do długotrwałych zmian w zachowaniu i stanie emocjonalnym osoby pijącej. Zaburzenia te mogą również prowadzić do uzależnienia, które wymaga intensywnego leczenia.

Skutki społeczne i zawodowe picia ryzykownego

Picie ryzykowne może mieć negatywny wpływ na sferę społeczną i zawodową. Osoby spożywające alkohol w nadmiarze często napotykają trudności w utrzymaniu stabilnych relacji interpersonalnych. W pracy, w rodzinie czy wśród przyjaciół mogą występować częste konflikty, nieporozumienia, a także obniżona jakość relacji. Alkohol może prowadzić do zaniedbywania bliskich, co skutkuje osamotnieniem i problemami w relacjach rodzinnych. Ponadto, w przypadku osób pijących w sposób ryzykowny, mogą wystąpić problemy w budowaniu i utrzymywaniu zdrowych więzi z innymi ludźmi, zarówno w pracy, jak i w życiu prywatnym.

Czynniki ryzyka sprzyjające piciu ryzykownemu

Na ryzyko picia ryzykownego wpływa szereg różnych czynników. Wiek jest jednym z najistotniejszych – młodsze osoby są bardziej skłonne do podejmowania ryzykownych zachowań związanych z alkoholem. Ponadto, osoby żyjące w trudnych warunkach społecznych częściej sięgają po alkohol, co jest związane z uwarunkowaniami ekonomicznymi, społecznymi i kulturowymi.

Innymi istotnymi czynnikami są problemy emocjonalne, takie jak stres, depresja czy nieumiejętność radzenia sobie z trudnymi emocjami. Często osoby zmagające się z problemami sięgają po alkohol jako formę samoleczenia, co może prowadzić do uzależnienia lub rozwoju picia ryzykownego.

Psychospołeczne aspekty picia ryzykownego

Osoby, które piją w sposób ryzykowny, często wpadły w pułapkę społeczną, w której alkohol staje się częścią codziennych rytuałów towarzyskich lub zawodowych. Przemiany społeczne, takie jak wpływ mediów i reklamy, również mogą sprzyjać zwiększonemu spożyciu alkoholu.

Często picie ryzykowne jest także formą ucieczki przed trudnymi emocjami i stresem, co skutkuje silnymi uzależnieniami psychicznymi. Ponadto, osoby pijące ryzykownie mogą napotykać stygmatyzację społeczną i problemy z utrzymaniem pozytywnych relacji z bliskimi i otoczeniem zawodowym.

Prewencja szkodliwego picia

Prewencja picia ryzykownego powinna obejmować szeroki wachlarz działań, które nie tylko uczą, ale także angażują społeczność w budowanie zdrowych nawyków. Kluczowym elementem jest podnoszenie świadomości na temat długofalowych skutków nadmiernego spożywania alkoholu, zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Kampanie edukacyjne powinny uwzględniać informacje o ryzyku rozwoju uzależnienia, problemów z układem nerwowym, sercem, a także o wpływie alkoholu na życie społeczne, rodzinne i zawodowe.

Promowanie zdrowego stylu życia stanowi istotny element prewencji, poprzez zachęcanie do aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania oraz rozwijania zdolności radzenia sobie ze stresem w sposób konstruktywny. Ważnym aspektem jest także propagowanie idei zdrowego picia, czyli ograniczania spożycia alkoholu do umiarkowanych ilości lub całkowitego unikania alkoholu, szczególnie w sytuacjach stresowych, emocjonalnych czy towarzyskich.

Szkodliwe picie – pomoc dla osób nadużywających alkoholu

Równie istotne jest udzielanie wsparcia emocjonalnego i psychologicznego osobom, które mogą mieć trudności w radzeniu sobie z problemami życiowymi bez sięgania po alkohol. W tym celu warto rozwijać sieci wsparcia, takie jak poradnie psychologiczne czy interwencje kryzysowe, które pomagają osobom zmagającym się z uzależnieniem lub ryzykownym piciem. Prewencja powinna działać na wielu poziomach: edukacyjnym, zdrowotnym i społecznym, tworząc warunki sprzyjające świadomym i zdrowym decyzjom dotyczącym konsumpcji alkoholu.

Problem picia ryzykownego

Picie ryzykowne jest poważnym problemem zdrowia publicznego, które może prowadzić do licznych konsekwencji zdrowotnych i społecznych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie problemu i podjęcie odpowiednich działań prewencyjnych oraz terapeutycznych. Edukacja społeczeństwa na temat ryzyka związanego z alkoholem, jak również wspieranie osób dotkniętych tym problemem, może pomóc w zmniejszeniu skali zjawiska i poprawie jakości życia osób zagrożonych.

Bibliografia

1. Wojnar, M. (red.) (2017). Medyczne aspekty uzależnienia od alkoholu. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA).
2. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU). (2023). Raport 2023: Uzależnienia w Polsce. Warszawa: KCPU. Dostęp online: https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2024/03/Raport-2023-wersja-Internetowa.pdf
3. Sygit-Kowalkowska, E. (2019). Stres w środowisku zawodowym a używanie alkoholu – stan badań i perspektywa ich dalszego rozwoju. Alkoholizm i Narkomania, 32(2), 109–130. DOI: 10.5114/ain.2019.87627.
4. Klimkiewicz, A., Klimkiewicz, J., Jakubczyk, A., Kieres-Salomoński, I., & Wojnar, M. (2015). Comorbidity of alcohol dependence with other psychiatric disorders – Part I: Epidemiology of dual diagnosis. Psychiatria Polska, 49(2), 265–275. DOI: 10.12740/PP/25704.
5. Chrobak-Kasprzyk, K. S., & Jośko-Ochojska, J. (2020). Ocena picia ryzykownego i szkodliwego oraz uzależnienia od alkoholu wśród adwokatów. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 20(4), 259–266. DOI: 10.15557/PiPK.2020.0032.
6. World Health Organization (WHO). (2018). Global Status Report on Alcohol and Health 2018. Geneva: WHO. Dostęp online: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565639
7. Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). (2021). Noworoczne postanowienie: ograniczam alkohol [komunikat GIS]. Warszawa: GIS. Dostęp online: https://www.gov.pl/web/wsse-rzeszow/noworoczne-postanowienie-ograniczam-alkohol
8. Griswold, M. G., Fullman, N., Hawley, C., Arian, N., Zimsen, S. R. M., Tymeson, H. D., et al. (GBD 2016 Alcohol Collaborators). (2018). Alcohol use and burden for 195 countries and territories, 1990–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. The Lancet, 392(10152), 1015–1035. DOI: 10.1016/S0140-6736(18)31310-2.