Syndrom DDD – co to znaczy i jakie wywołuje objawy?

Dysfunkcja w rodzinie nie ogranicza się tylko do problemów z uzależnieniami i przemocy fizycznej. W wypadku osób żyjących z syndromem DDD określanym również syndromem dziecka porzuconego, dysfunkcja polega na niewypełnianiu przez rodzinę swojej podstawowej funkcji, co skutkuje wadliwą socjalizacją i wiąże się z wystąpieniem poważnych problemów w dorosłym życiu.

Syndrom DDD – co oznacza?

Co to znaczy DDD? Syndrom DDD, czyli syndrom Dorosłego Dziecka z rodziny Dysfunkcyjnej, to zespół emocjonalnych i fizycznych zaburzeń, u których źródła znajduje się wychowanie w niedojrzałym systemie rodzinnym. Osoby nim dotknięte borykają się z obciążeniami psychicznymi będącymi wynikiem przykrych doświadczeń z okresu dzieciństwa i dorastania. Syndrom DDD dotyczy osób, które wychowały się w zamknięty, sztywnym systemie rodzinnym, w którym zaburzone były role i sposób komunikowania się członków. Wiąże się to z kształtowaniem w sobie nieodpowiednich mechanizmów obronnych i wywiera negatywny wpływ na sposób postrzegania zarówno otoczenia, jak i samego siebie.

DDD a DDA

Syndrom DDD odnosi się do wszystkich dorosłych dzieci wychowanych w rodzinie dysfunkcyjnej, bez względu na podłoże dysfunkcji. Syndrom DDA, czyli syndrom Dorosłych Dzieci Alkoholików, dotyczy wyłącznie osób, które w dzieciństwie cierpiały z powodu napięcia, dezorientacji i zakłóceń w poczuciu bezpieczeństwa spowodowanych obecnym w rodzinie alkoholizmem. Czynnikiem różnicującym te dwa syndromy jest więc czynnik odpowiadający za wystąpienie zaburzeń w systemie rodzinnym. Obie jednostki chorobowe mają ze sobą jednak wiele wspólnego, łączą je liczne objawy o podłożu emocjonalnym i psychologicznym.

Czym jest dysfunkcyjna rodzina?

Dysfunkcyjna rodzina nie jest w stanie zapewnić jej członkom poczucia bezpieczeństwa. Zmusza wychowujące się w niej dzieci do znajdowania różnorodnych sposobów radzenia sobie z emocjami na własną rękę i prowadzi do wykształcenia się u nich niskiego poczucia własnej wartości.

Zobacz także: Jak rozpoznać alkoholika w rodzinie?

Cechy rodziny dysfunkcyjnej

Do głównych cech rodziny dysfunkcyjnej należą:

• obecność sztywnych zasad panujących w domu
• podporządkowanie funkcjonowania problemom rodziców – uzależnieniom, przemocy, kłótniom
• konieczność odgrywania sztywnych, narzuconych ról
• zaburzenia w komunikacji między członkami rodziny – brak komunikacji lub jej znaczne ograniczenie
• zaprzeczanie oczywistym problemom
• utrzymywanie tajemnic i zabranianie rozmawiania o sytuacji w domu z osobami z zewnątrz
• izolacja społeczna i ograniczenie relacji z innymi
• konieczność tłumienia emocji
• problemy w wytyczaniu granic lub całkowite ich nieprzestrzeganie
• brak intymności
• brak empatii
• brak wzajemnego szacunku
• silne poczucie wstydu
• niemożność zaspokajania własnych potrzeb
• nierealistyczne oczekiwania wobec dzieci
• warunkowa miłość.

Brak dostosowania się do panujących w dysfunkcyjnej rodzinie zasad skutkuje emocjonalnym chłodem rodzica lub przejawami przemocy zarówno psychicznej, jak i fizycznej. Zaniedbanie emocjonalne prowadzi do wykształcenia się patologicznej więzi, przez którą dzieci z DDD odczuwają trudność w opuszczeniu rodziny pomimo odczuwanej krzywdy.

Parentyfikacja w rodzinach dysfunkcyjnych

W rodzinach dysfunkcyjnych często dochodzi do tak zwanej parentyfikacji, czyli ukształtowania się u dziecka odpowiedzialności za emocjonalny i fizyczny komfort rodzica. Polega ona na odwróceniu ról w rodzinie i zaistnieniu sytuacji, w której dziecko troszczy się o dobrostan dorosłego, poświęcając swoje osobiste potrzeby. Parentyfikacja stanowi formę zaniedbania. Nosi znamiona przemocy i wiąże się z poważnymi konsekwencjami dla dalszego rozwoju dziecka, które doznaje obciążenia emocjonalnego znacznie przekraczającego jego możliwości. Osoby z syndromem DDD borykają się z licznymi obciążeniami psychicznymi.

Syndrom DDD – objawy

Objawy DDD są zarówno emocjonalne, jak i społeczne. Dorosłe dzieci z syndromem dziecka porzuconego zmagają się między innymi z:

• ciągłym poczuciem napięcia emocjonalnego
• dojmującym lękiem
• niepokojem
• drażliwością
• smutkiem
• samotnością
• poczuciem pustki
• wstydem
• niską samooceną.

Życie z DDD wiąże się również z odczuwaniem obaw przed popełnieniem błędu oraz nadmiernym martwieniem się o przyszłość. Osoby z syndromem porzuconego dziecka są często przekonane o swojej samowystarczalności, równocześnie posiadając niskie poczucie własnych kompetencji. Problemom emocjonalnym wielokrotnie towarzyszą takie objawy somatyczne, jak duszności, kłucie w klatce piersiowej, bóle brzucha oraz nudności. Syndrom DDD prowadzi także do zaburzeń na gruncie relacji społecznych, przede wszystkim:

• niechęci do mówienia o sobie, swoich emocjach i uczuciach
• niechęci do nawiązywania relacji międzyludzkich
• lęku przed wchodzeniem w związki
• nieumiejętności rozwiązywania konfliktów
• niechęci do założenia własnej rodziny
• braku umiejętności wejścia w rolę partnera, małżonka lub rodzica.

Jakie role przyjmują DDD?

Dzieci DDD mogą przyjmować w dysfunkcyjnej rodzinie role kozła ofiarnego, bohatera rodziny, niewidzialnego dziecka, powiernika lub maskotki.

• Kozioł ofiarny – dziecko pełniące rolę kozła ofiarnego przejawia problemy wychowawcze, słabo się uczy i często wdaje się w bójki. Swoim zachowaniem zachęca rodziców do obarczenia go wszystkimi problemami i wyładowania na nim negatywnych emocji, równocześnie tworząc pozory zwolnienia ich z odpowiedzialności za sytuację rodzinną.
• Bohater rodziny – dzieci DDD, które weszły w rolę bohatera rodziny, są odpowiedzialne, pomocne i dobrze się uczą. Przejmują obowiązki swoich rodziców i czują się odpowiedzialne za utrzymanie iluzji ładu rodzinnego.
• Niewidzialne dziecko – nie sprawia problemów, jest ciche, wycofane i niewyróżniające się. Często ucieka w świat gier, filmów, książek lub muzyki, by zapewnić sobie namiastkę bezpieczeństwa.
• Powiernik – dziecko, któremu jeden rodzic zwierza się ze swoich problemów, powierzając mu szczegóły życia rodzinnego. Jest zmuszone do zepchnięcia własnych emocji i problemów na dalszy plan w celu zapewnienia emocjonalnej obsługi rodzicowi.
• Maskotka – jest to dziecko, które rozładowuje napiętą atmosferę, umilając czas i odwracając uwagę od problemów. Cenione jest przez rodziców za talent komediowy i nigdy nie jest traktowane poważnie.

Dlaczego tak trudno zauważyć syndrom DDD?

Syndrom DDD może być trudny do zauważenia, gdyż u jego podłoża znajduje się dysfunkcja, która nie zwraca uwagi otoczenia, na przykład pracoholizm, emocjonalna niedojrzałość lub niedostępność rodziców, czy też brak otwartej komunikacji między członkami rodziny. W oczach wielu osób podstawą do wykształcenia się syndromu dziecka porzuconego są wyłącznie przemoc oraz uzależnienia. Często nie zdają sobie one sprawy z istnienia DDD i pierwszy raz słyszą o nim od psychoterapeuty, do którego udały się w celu rozwiązania swoich problemów.

Zobacz także: Ojciec alkoholik. Jak matka może pomóc dziecku?

Jak wyjść z DDD?

By wyjść z DDD, osoba dotknięta syndromem porzuconego dziecka powinna przede wszystkim rozpocząć psychoterapię, która pozwoli jej poradzić sobie z krzywdzącymi przekonaniami, rozbroić dysfunkcyjne mechanizmy obronne i porzucić rolę ofiary. W rozwiązywaniu problemów dzieci DDD pomocne są specjalne grupy wsparcia. Spotkania z innymi osobami zmagającymi się z tymi samymi trudnościami ułatwiają proces odkłamywania dzieciństwa i wspomagają zmianę sposobu myślenia oraz postrzegania rzeczywistości.

---