Jak alkohol wpływa na mózg?

TL;DR

Alkohol ma silnie toksyczny wpływ na mózg, uszkadzając struktury takie jak istota szara, hipokamp, kora mózgowa czy móżdżek, co prowadzi do zaniku tkanki nerwowej i zmniejszenia objętości mózgu.

Już po niewielkich dawkach alkoholu pojawiają się objawy zaburzeń mowy, widzenia i równowagi; długotrwałe nadużywanie skutkuje trwałymi problemami z pamięcią i snem.

Alkohol może prowadzić do rozwoju poważnych chorób neurologicznych: encefalopatii Wernickego, zespołu Korsakowa i cerebellopatii alkoholowej.

Po odstawieniu alkoholu możliwa jest częściowa regeneracja mózgu – m.in. wzrost objętości hipokampa i poprawa funkcji poznawczych – ale wymaga to czasu (do 6 miesięcy) oraz leczenia wspomagającego.

Suplementacja (magnez, witaminy z grupy B, koenzym Q10) i odtrucie alkoholowe mogą wspierać odbudowę układu nerwowego i proces powrotu do zdrowia.

Alkohol a mózg

Wpływ alkoholu na mózg jest jednoznacznie negatywny. Substancja ta zaburza pracę neuroprzekaźników, które są odpowiedzialne za rozprowadzanie substancji chemicznych wewnątrz ludzkiego organizmu. Upośledzenie ich funkcjonowania sprawia, że choć ciało człowieka odbiera bodźce zewnętrzne, to nie jest w stanie ich odpowiednio przekształcić. W efekcie dochodzi do dezintegracji wszystkich ludzkich zmysłów. Co niszczy alkohol? Substancja ta atakuje między innymi:

• istotę szarą, czyli element układu nerwowego odpowiedzialny za pamięć, planowanie, emocje, funkcje intelektualne, procesy myślowe i wiele innych
• korę mózgową, a przede wszystkim jej płat czołowy, którego uszkodzenie prowadzi do nieumiejętności kontrolowania impulsów
• móżdżek
• układ limbiczny
• ciała suteczkowate
• jądra podwzgórza.

Alkohol zmniejsza również objętość zawierającej wypustki neuronów istoty białej, zaburza funkcje ciała migdałowatego i hamuje jego połączenia z innymi strukturami mózgu. Na skutek oddziaływania etanolu na mózg dochodzi ponadto do zaniku hipokampu oraz zwiększenia szerokości szczeliny międzypółkulowej. W wyniku tych procesów mózg alkoholika ulega obkurczeniu i wyraźnie zmniejsza swoją objętość.

Przeczytaj także: Ból głowy po alkoholu – dlaczego się pojawia?

Wpływ alkoholu na mózg – objawy

Pierwsze oznaki tego, jak alkohol niszczy mózg, da się zaobserwować już po spożyciu pierwszych drinków. Są to między innymi bełkotliwa mowa, niewyraźne widzenie, zaburzenia równowagi i trudności w poruszaniu się. Objawy te zazwyczaj znikają szybko po zaprzestaniu picia, jednak u osób, które nadużywają alkoholu przez długi czas, może dojść do poważniejszych uszkodzeń, które objawiają się zaburzeniami snu oraz zaburzeniami pamięci krótko i długotrwałej.

Zaburzenia snu

Alkohol powoduje upośledzenie pracy neuroprzekaźnika GABA, którego główną funkcją jest spowolnienie pracy mózgu. Napoje wyskokowe początkowo wspomagają zasypianie, wywołując uczucie odprężenia. W późniejszych fazach snu wypity alkohol może jednak powodować niepokój, rozdrażnienie i lęk. Prowadzi to do częstych wybudzeń i uniemożliwia efektywny odpoczynek.

Zaburzenia pamięci krótkotrwałej

Alkohol łączy się z receptorami w hipokampie i zmniejsza aktywność elektryczną neuronów. Skutkuje to ograniczeniem przesyłania impulsów pomiędzy komórkami nerwowymi i upośledzenie procesów związanych z pamięcią krótkotrwałą. Człowiek w stanie upojenia traci zdolność zapamiętywania tego, co jest na bieżąco odbierane przez zmysły. Negatywny wpływ etanolu na hipokamp powoduje ponadto stopniowe zatracanie zdolności uczenia się u osoby pijącej.

Zaburzenia pamięci długotrwałej

Spowodowane alkoholem zaburzenia pamięci sprawiają, że mózg nie wykształca nowych wspomnień i nie jest w stanie przekształcić pamięci krótkotrwałej w pamięć długotrwałą. Upośledzenie procesu przetwarzania informacji prowadzi do powstawania luk w pamięci, czyli zjawiska potocznie nazywanego urwanym filmem.

Do jakich chorób mózgu może doprowadzić alkohol?

Mózg alkoholika jest narażony na występowanie takich chorób, jak encefalopatia Wernickego, zespół Korsakowa oraz cerebellopatia alkoholowa.

Encefalopatia Wernickego

Encefalopatia Wernickego to schorzenie objawiające się splątaniem umysłowym, paraliżem nerwów odpowiedzialnych za poruszanie oczami, a także trudnościami w koordynacji mięśni.

Zespół Korsakowa

Zespół Korsakowa, zwany również zespołem amnestycznym, jest chorobą neuropsychiatryczną przypominającą amnezję. Objawia się powstawaniem luk w pamięci, które alkoholik stara się wypełnić wyimaginowanymi treściami. Zespół Korsakowa wymaga wdrożenia odpowiedniego leczenia, zaniedbany może bowiem prowadzić do trwałych powikłań, a w niektórych sytuacjach także śmierci.

Dowiedz się więcej z naszego artykułu: Zespół Korsakowa, czyli amnestyczny syndrom psychozy alkoholowej

Cerebellopatia alkoholowa

Cerebellopatia alkoholowa, czyli alkoholowy zanik mózgu, to zespół przewlekłych objawów wynikających z uszkodzenia mózgu. Choroba ta ma charakter postępujący. Zdarza się, że rozwija się nawet po okresie abstynencji. Na skutek cerebellopatii w mózgu alkoholika dochodzi do zmian degeneracyjnych, powodujących takie dolegliwości, jak:

• zaburzenia równowagi
• dyssynergia tułowia
• ataksja kończyn
• niezborność i nadmierna zamaszystość ruchów
• drżenie rąk i innych części ciała
• upośledzenie wykonywania szybkich, skoordynowanych ruchów
• mowa skandowana
• oczopląs
• dyzartria.

W przebiegu choroby powszechny jest także zanik kory mózgowej u alkoholika. Prowadzi on między innymi do upośledzenia funkcji poznawczych, umiejętności językowych oraz procesów myślowych, a także utraty orientacji, zaburzeń świadomości i chwiejności emocjonalnej. W wyniku zaników korowo-podkorowych w mózgu alkoholika pojawić mogą się także niezrozumiałe dla otoczenia zachowania infantylne, impulsywne i agresywne. Wielu z nas wciąż jest nieświadomym tego, jak wyniszczający wpływ może mieć alkohol na nasz mózg.

Zmiany w mózgu po odstawieniu alkoholu

U osoby uzależnionej, która postanowiła zerwać z nałogiem i utrzymuje abstynencję od dłuższego czasu, można zaobserwować poprawę funkcjonowania układu nerwowego. Główną zmianą w mózgu po odstawieniu alkoholu jest wzrost objętości hipokampa, prowadzący do poprawy zdolności werbalnych i pamięci zarówno krótko, jak i długotrwałej. Proces ten zachodzi samoistnie po zaprzestaniu wystawiania układu nerwowego na działanie etanolu. Inne spowodowane uszkodzeniem mózgu po alkoholu zaburzenia, takie jak:

• upośledzenie zdolności wzrokowo-przestrzennych

• brak podzielności uwagi
• nieumiejętność skupienia się na jednej czynności
• impulsywność
• niezdolność do identyfikowania emocji innych ludzi

wymagają zastosowania dodatkowej terapii i środków farmakologicznych. Warto w tym miejscu zauważyć, że przez pierwszych sześć tygodni od zaprzestania picia u osób uzależnionych wciąż można zaobserwować powstawanie nowych uszkodzeń istoty białej mózgu. Poprawę w funkcjonowaniu tego organu można zaobserwować po upływie sześciu miesięcy od zaprzestania picia.

Przeczytaj także: Ból trzustki po alkoholu – co może oznaczać?

Czy uszkodzenia mózgu są odwracalne?

Uszkodzenia mózgu po alkoholu są w pewnym stopniu odwracalne. By zmiana na lepsze była możliwa, konieczne jest jednak całkowite zrezygnowanie ze spożycia alkoholu oraz kompleksowe odżywienie organizmu.

Regeneracja mózgu po alkoholu

Regenerację mózgu po alkoholu można wspomóc, stosując dodatkową suplementację przyspieszającą proces odbudowy ośrodkowego układu nerwowego. Polecane jest przyjmowanie:

• magnezu
• wapnia
• koenzymu Q10
• witaminy C
• witamin z grupy B, przede wszystkim witamin B1, B12 oraz kwasu foliowego.

W celu odbudowy uszkodzeń spowodowanych alkoholem i zapobiegania dalszej degeneracji mózgu osoba pijąca powinna poddać się odtruciu alkoholowemu. Proces ten pozwala uzupełnić niedoboru witamin i minerałów w organizmie i wspomaga naturalne procesy regeneracyjne układu nerwowego i innych wyniszczonych działaniem etanolu układów.

---