Od czego zależy tolerancja na alkohol?

Alkohol to niezwykle popularna substancja psychoaktywna, która stanowi jedną z najczęściej zażywanych używek na świecie. Spożywające ją osoby cechują się różną tolerancją na jej działanie. Potocznie mowa często o „mocnej i słabej głowie”. Na czym polega i od czego zależy tolerancja na alkohol?TL;DR

Tolerancja na alkohol to zjawisko, w którym organizm stopniowo przestaje reagować na tę samą ilość alkoholu, co skutkuje koniecznością spożywania większych dawek dla osiągnięcia tego samego efektu.

Czynniki wpływające na tolerancję to m.in. płeć (kobiety szybciej odczuwają skutki alkoholu), wiek (osoby starsze mają słabszy metabolizm alkoholu), zawartość tkanki tłuszczowej, codzienna dieta i uwarunkowania genetyczne.

Wyróżnia się dwa główne typy tolerancji: funkcjonalną (adaptacja mózgu i zachowania) oraz metaboliczną (przyspieszony rozkład alkoholu w organizmie).

Tolerancja funkcjonalna może występować w różnych formach, np. jako tolerancja ostra, środowiskowa czy wyuczona.

Nietolerancja alkoholu może wynikać z alergii lub nadwrażliwości na składniki alkoholu i objawia się m.in. wysypką, dusznościami, kaszlem i spadkiem ciśnienia.

Wzrost tolerancji bywa wczesnym objawem uzależnienia, natomiast w zaawansowanym stadium choroby może dojść do jej gwałtownego spadku.

Tolerancja na alkohol – na czym polega?

Alkohol ma silny wpływ na organizm. Spożywanie tej substancji wpływa zarówno na funkcje fizjologiczne, jak i na zachowanie człowieka. W wypadku osób, które nadużywają alkoholu przez długi czas, może dojść do rozwinięcia się tolerancji na niektóre efekty tej substancji. Przez tolerancję alkoholu rozumie się przy tym sytuację, w której, w następstwie dłuższego okresu picia, spożywanie tej samej ilości napojów wyskokowych przynosi mniejsze efekty. Jest to tak zwana „mocna głowa”, która sprawia, że do osiągnięcia tych samych efektów konieczne jest wypicie większej ilości alkoholu.

Od czego może zależeć tolerancja na alkohol?

Tolerancja na alkohol może zależeć od płci, wieku, zawartości tkanki tłuszczowej, codziennej diety oraz czynników genetycznych.

Płeć

Ta sama ilość wypitego alkoholu znacznie szybciej i mocniej wpłynie na kobietę niż na mężczyznę. Jest to spowodowane:

• estrogenami, które ułatwiają wchłanianie alkoholu
• większą zawartością tkanki tłuszczowej, przez którą spożyty alkohol rozkłada się w mniejszej objętości płynów i osiąga większe stężenie.
• mniejszą zawartością rozkładającego etanol enzymu, znanego jako dehydrogenaza alkoholowa, która sprawia, że do organizmu przedostaje się więcej czystego alkoholu.

Wiek

Osoby starsze cechują się większą wrażliwością na działanie wysokoprocentowych trunków. Jest to spowodowane faktem, iż wraz z wiekiem maleje aktywność enzymów odpowiedzialnych za przeprowadzanie procesów metabolicznych alkoholu, co prowadzi do dłuższego krążenia alkoholu w organizmie.

Przeczytaj także: Czy cukrzyk może pić alkohol?

Tkanka tłuszczowa

Na to, czy ktoś ma mocną, czy słabą głowę do alkoholu, duży wpływ ma proporcja między zawartością tkanki tłuszczowej a tkanki mięśniowej. W przeciwieństwie do tkanki tłuszczowej tkanka mięśniowa zawiera znacznie więcej wody. Z uwagi na fakt, iż alkohol rozpuszcza się w środowisku wodnym, osoby z bardziej rozbudowaną tkanką mięśniową są znacznie mniej podatne na działanie alkoholu niż osoby o takiej samej masie ciała, które mają jednak więcej tkanki tłuszczowej.

Codzienna dieta

Tolerancja na alkohol zależy także od codziennej diety. Napoje wyskokowe oddziałują mocniej na osoby, które stosują dietę wysokobiałkową i niskowęglowodanową. Sposobem na „mocną głowę” jest z kolei spożywanie dużej ilości węglowodanów, które powodują gromadzenie się w mięśniach i wątrobie glikenu, wiążącego duże ilości wody sprzyjającej rozpuszczaniu alkoholu.

Czynniki genetyczne

To, w jaki sposób alkohol oddziałuje na organizm człowieka, w dużej mierze zależne jest od poziomu aktywności enzymów uczestniczących w procesach jego rozkładu. Część osób posiada zmodyfikowany gen aldh2, który zmniejsza działanie dehydrogenazy alkoholowej i sprawia, że nawet niewielkie dawki alkoholu powodują nieprzyjemne objawy, między innymi zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, mdłości oraz wymioty. Mutacja tego typu w Europie występuje stosunkowo rzadko, jest obecna jednak aż u 36% populacji Azji Wschodniej. Jak to się dzieje, że niektórzy mają słabszą głowę niż inni?

Rodzaje tolerancji na alkohol

Można wyróżnić dwa podstawowe rodzaje tolerancji na alkohol – tolerancję funkcjonalną oraz tolerancję metaboliczną.

Tolerancja funkcjonalna

Tolerancja funkcjonalna rozwija się w momencie, gdy funkcja mózgu przystosowuje się do kompensowania spowodowanych działaniem alkoholu zakłóceń w czynnościach fizjologicznych i zachowaniu. Osoby pijące w sposób intensywny i przewlekły nawet przy wysokim stężeniu alkoholu we krwi potrafią zachowywać się tak, że nie widać po nich oczywistych oznak upojenia. Tolerancja funkcjonalna sprawia, że alkoholik jest w stanie spożywać coraz większe ilości napojów wyskokowych, gdyż nie doświadcza on widocznego upośledzenia funkcjonowania. Taki stan rzeczy prowadzi często do wykształcenia się uzależnienia, a także rozwoju różnorodnych chorób i schorzeń wywołanych toksycznym oddziaływaniem alkoholu na ludzki organizm. W obrębie tolerancji funkcjonalnej można wyróżnić kilka jej podtypów. Są to tolerancja ostra, tolerancja zależna od środowiska, tolerancja wyuczona oraz tolerancja niezależna od środowiska.

• Tolerancja ostra

Tolerancja ostra odnosi się do pojedynczej sesji picia. Oznacza zmniejszenie wywołanego alkoholem upośledzenia różnych funkcji organizmu w trakcie spożycia napojów wyskokowych, nawet jeżeli poziom etanolu we krwi nie uległ zmianie.

• Tolerancja zależna od środowiska

Tolerancja zależna od środowiska rozwija się w odpowiedzi na sygnały skojarzone z alkoholem. Polega na wykazywaniu się większą odpornością na działanie napojów wyskokowych w sytuacji, gdy spożywane są w znanym, utożsamianym z piciem otoczeniu. Przykładowo ta sama osoba, spożywając tę samą ilość alkoholu, szybciej doświadczy upojenia alkoholowego w domu, niż w barze, gdzie zwykła pić.

• Tolerancja wyuczona

Tolerancja wyuczona to tak zwana tolerancja wzmacniana przez zachowanie. Rozwija się u osób, które ćwiczą wykonywanie pod wpływem alkoholu zadań wymagających koordynacji wzrokowo-ruchowej.

• Tolerancja niezależna od środowiska

Tolerancja niezależna od środowiska to rodzaj tolerancji, który wykształca się na skutek spożywania dużych ilości alkoholu, bez względu na wpływ otoczenia.

Tolerancja metaboliczna

Tolerancja metaboliczna to tolerancja wynikająca z szybszej eliminacji alkoholu z organizmu. Wynika z szybkiego działania grupy metabolizujących alkohol enzymów wątrobowych, które są uaktywniane na skutek długotrwałego spożywania alkoholu. Enzymy te przyspieszają rozkład etanolu w organizmie i skracają czas, w którym substancja ta wywiera aktywny wpływ na człowieka, co powoduje ograniczenie trwania skutków upojenia alkoholowego.

Przeczytaj także: Alkoholizm – skutki zdrowotne i objawy psychiczne

Nietolerancja alkoholu – alergia na alkohol

Nietolerancja na alkohol może być spowodowana alergią lub nadwrażliwością. Reakcja alergiczna dotyczy zazwyczaj obecnych w napojach wyskokowych związków pobocznych, takich jak na przykład laktoza lub gluten, w niektórych wypadkach może być jednak wywołana czystym etanolem. Do objawów nadwrażliwości na alkohol spowodowanej alergią zaliczają się:

• wysypka skórna
• zaczerwienienie i łzawienie spojówek
• obfity, wodnisty katar
• duszności
• kaszel
• przyspieszone tętno
• obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

Tolerancja na alkohol a uzależnienie

Wzrost tolerancji na alkohol stanowi często jeden z pierwszych objawów uzależnienia. W pierwszej fazie rozwoju choroby alkoholowej tolerancja na etanol stopniowo wzrasta, co powoduje częstsze sięganie po coraz większe dawki alkoholu. W późniejszych fazach uzależnienia można zaobserwować zjawisko odwrotne – obniżenie tolerancji na alkohol. Sprawia to, że alkoholik upija się już niewielką ilością trunku. Spadek tolerancji na alkohol w późnych stadiach choroby alkoholowej ma związek z obniżoną aktywnością enzymów metabolizujących etanol, a także z ogólnym wyniszczeniem organizmu.

---