Alkoholizm potrafi zniszczyć relacje i codzienne funkcjonowanie całej rodziny. Nic dziwnego, że bliscy w desperacji szukają odpowiedzi na pytania: czy można zmusić osobę uzależnioną do leczenia? Wyjaśniamy, kiedy w Polsce wchodzi w grę przymusowe leczenie alkoholika bez jego zgody, kto może złożyć wniosek i jak wygląda procedura krok po kroku.
Przymusowe leczenie alkoholowe – czy jest możliwe?
W polskim prawie istnieje procedura, którą potocznie nazywa się „przymusowym odwykiem", ale warto od razu wyjaśnić jej sens: nie chodzi o wyleczenie na siłę, tylko o możliwość nałożenia przez sąd obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu.
W praktyce bliscy mogą zgłosić problem do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i zainicjować procedurę, która może prowadzić do wniosku o przymusowe leczenie odwykowe. Samo zgłoszenie lub pismo rodziny nie powoduje jednak automatycznie, że osoba uzależniona musi się leczyć. Dopiero postępowanie przed sądem może zakończyć się orzeczeniem o obowiązku leczenia, zwykle po badaniu i opinii biegłych, a czasem także po obserwacji.
Kiedy możliwe jest leczenie alkoholika bez jego zgody?
Życie pod jednym dachem z osobą uzależnioną bywa dla rodziny skrajnie obciążające, a czasem może przerodzić się w realne zagrożenie zdrowia lub życia. Dlatego bliscy często pytają, kiedy można ubiegać się o leczenie alkoholika bez jego zgody i czy w ogóle da się uruchomić przymusowe leczenie odwykowe.
Z perspektywy tego, co najczęściej pojawia się w takich sytuacjach, procedura przymusowego odwyku rozważa się wtedy, gdy skutki picia wykraczają poza same konflikty domowe i zaczynają spełniać określone przesłanki, takie jak:
- rozkład życia rodzinnego,
- niezaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny,
- demoralizacja małoletnich,
- uchylanie się od pracy,
- zakłócanie porządku publicznego,
- sytuacje, w których pojawia się zagrożenie zdrowia, a nawet życia.
Jak zgłosić alkoholika na leczenie przymusowe – od czego zacząć?
Jeśli zastanawiasz się, jak zgłosić alkoholika na leczenie i jak wysłać go na przymusowe leczenie, pierwszy krok odbywa się poza sądem. Na początku składa się wniosek w gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Dopiero później gminna komisja (lub prokurator) kierują sprawę do sądu, gdy uznają, że są ku temu podstawy.
Po przekazaniu sprawy do sądu uruchamiane jest postępowanie, w którym sąd powołuje biegłych psychiatrów. Ich zadaniem jest ocena dokumentacji, weryfikacja informacji zawartych we wniosku oraz analiza, czy występują przesłanki pozwalające rozważać leczenie przymusowe alkoholika.
Przymusowe leczenie alkoholizmu – jakie dowody są najczęściej potrzebne?
W sprawach, w których rodzina chce uruchomić przymusowe leczenie alkoholizmu, liczy się to, co da się udokumentować. Jako dowody mogą posłużyć:
- protokoły interwencji policji,
- rachunki z izby wytrzeźwień,
- rachunki za zakup alkoholu,
- zeznania świadków,
- orzeczenia lekarskie osoby uzależnionej,
- orzeczenie psychologa szkolnego.
Przymusowy odwyk alkoholowy – co realnie zmienia orzeczenie
Sądowy obowiązek podjęcia terapii bywa dla osoby uzależnionej silnym sygnałem, że problem zaszedł bardzo daleko. Choć w praktyce nie da się wyleczyć na siłę, sama konfrontacja z procedurą i oceną z zewnątrz może zadziałać jak impuls: alkoholik czasem traktuje to jako ostateczny moment, w którym trzeba zacząć działać. Dla części Pacjentów znaczenie ma też fakt, że sytuację oceniają specjaliści, a nie wyłącznie najbliżsi, z którymi konflikt narastał latami.
Postępowanie potrafi też przynieść ważną zmianę po stronie rodziny. Dla osób współuzależnionych to często moment uporządkowania faktów i nazwania rzeczy po imieniu. Samo przejście przez proces daje poczucie, że podjęto wszystkie dostępne kroki, a odpowiedzialność za decyzję o trzeźwieniu nie spoczywa już wyłącznie na bliskich. W wielu domach taki etap oznacza również większy komfort psychiczny i wyraźniejsze granice w relacji.
Na czym polega przymusowe leczenie alkoholika?
Przymusowe leczenie alkoholika nie różni się medycznie od leczenia standardowego – zmienia się przede wszystkim kontekst (obowiązek wynikający z decyzji sądu), a nie same etapy terapii. Leczenie uzależnienia od alkoholu najczęściej zaczyna się od detoksykacji, czyli odtrucia organizmu z toksyn powstałych po rozkładzie alkoholu. Take oczyszczenie pozwala bezpiecznie przerwać ciąg alkoholowy i ograniczyć ryzyko silnych objawów odstawiennych.
W Nasz Gabinet kolejnym rozwiązaniem, które część Pacjentów rozważa jako wsparcie w utrzymaniu abstynencji, jest wszywka alkoholowa (Esperal). To zabieg, którego celem jest wytworzenie awersji do alkoholu poprzez możliwość wystąpienia bardzo nieprzyjemnych reakcji po jego spożyciu. Wszyty Esperal działa zwykle do 12 miesięcy, a po upływie tego czasu można omówić z lekarzem ewentualne powtórzenie zabiegu. Warto przy tym pamiętać, że wszywka nie zastępuje terapii i może jedynie wspierać decyzję o niepiciu.
Ostatnim, ale równie ważnym etapem leczenia jest psychoterapia uzależnień. Spotkania z psychologiem lub terapeutą pomagają Pacjentowi odbudować równowagę psychiczną oraz wypracować konkretne strategie radzenia sobie z głodem alkoholowym i nawrotami. To właśnie terapia najczęściej decyduje o tym, czy zmiana będzie trwała.
Skuteczność przymusowego leczenia alkoholizmu zależy od Pacjenta
To, ile trwa leczenie, w największym stopniu zależy od zaangażowania Pacjenta w terapię oraz gotowości do współpracy. Nawet jeśli formalnie uruchomione zostanie przymusowe leczenie lub odwyk, sama obecność w procesie nie oznacza jeszcze realnej zmiany. Terapia nie zadziała, jeśli osoba uzależniona nie uzna problemu i nie będzie chciała przerwać picia.
Dlatego w praktyce pytanie jak zmusić alkoholika do leczenia warto zamienić na inne: jak zwiększyć szansę, że Pacjent zacznie współpracować i potraktuje leczenie jako swoją decyzję? W Nasz Gabinet pomagamy dobrać działania wspierające, które mogą ułatwić przejście od presji i konfliktu do realnego planu leczenia alkoholizmu.
Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich zmaga się z alkoholizmem, nie czekaj, aż problem się rozwinie. Skontaktuj się z nami i uzyskaj profesjonalną pomoc.
Potrzebujesz pomocy w walce z uzależnieniem?
Nasi specjaliści są gotowi Ci pomóc. Zadzwoń lub umów się na wizytę online.