Czym jest polineuropatia alkoholowa?

Alkohol to substancja wywołująca widoczny negatywny wpływ na ludzki organizm. Jej spożywanie może prowadzić do rozwoju różnego rodzaju chorób, które stopniową wyniszczają zdrowie zarówno fizyczne, jak i psychiczne pijącej osoby. Najczęściej występującymi na skutek nadużywania alkoholu problemami zdrowotnymi są stłuszczenie, zapalenie oraz marskość wątroby, zapalenie trzustki, różnorodne choroby układu trawiennego i schorzenia układu krążenia. Substancja ta powoduje również uszkodzenia układu nerwowego, przyczyniając się do rozwoju takich chorób, jak między innymi polineuropatia alkoholowa. Na czym polega to schorzenie, jakie daje objawy i w jaki sposób należy je leczyć?

TL;DR

Polineuropatia alkoholowa to przewlekła choroba układu nerwowego spowodowana długotrwałym nadużywaniem alkoholu, dotykająca aż 30% osób uzależnionych.

Schorzenie prowadzi do symetrycznego uszkodzenia nerwów obwodowych, powodując zaburzenia czucia, bóle, osłabienie mięśni oraz charakterystyczny

chód alkoholika”.

Objawy obejmują mrowienie, skurcze, niedowłady, zaburzenia funkcji autonomicznych (np. ciśnienie, rytm serca), a w zaawansowanych przypadkach – owrzodzenia, neuropatyczne bóle i problemy z poruszaniem się.

Choroba postępuje, jeśli nie zostanie leczona – może prowadzić do trwałych uszkodzeń, znacznego pogorszenia sprawności fizycznej i zagrożenia życia.

Leczenie obejmuje całkowitą abstynencję, detoks alkoholowy, dietę, suplementację (zwłaszcza witamin z grupy B), farmakoterapię i fizjoterapię.

Choć całkowite wyleczenie jest trudne, wczesna diagnoza i konsekwentna terapia pozwalają zahamować rozwój choroby i znacząco poprawić jakość życia.

Polineuropatia alkoholowa – na czym polega?

Polineuropatia alkoholowa to choroba zaliczana do grupy chorób układu nerwowego. Jest schorzeniem związanym ze stanem zapalnym lub uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, któremu towarzyszą objawy wynikające z zaburzenia informacji czuciowych, ruchowych i autonomicznych. Choroba ta prowadzi do symetrycznego uszkodzenia wielu nerwów, dlatego zmiany chorobowe występują po obu stronach ciała. Polineuropatia związana jest z długotrwałym nadużywaniem alkoholu – stanowi najczęstsze powikłanie neurologiczne wieloletniego alkoholizmu i dotyka niemal 30% wszystkich osób zmagających się z chorobą alkoholową.

Wpływ alkoholu na układ nerwowy

Jak alkohol działa na układ nerwowy? Długotrwała intoksykacja organizmu na skutek nadużywania alkoholu powoduje występowanie dolegliwości neuropatycznych. U osób spożywających nadmierne ilości tej substancji może dojść do uszkodzenia nerwów obwodowych, wywołanego negatywnym działaniem aldehydu octowego – głównego produktu metabolizmu etanolu, w systematyczny sposób niszczącego komórki nerwowe. Długotrwałe nadużywanie alkoholu prowadzi również do demielinizacji nerwów obwodowych, czyli utraty przez włókna nerwowe warstwy izolacyjnej dla przesyłanych między komórkami nerwowymi impulsów elektrycznych. Powoduje to zaburzenie szybkości i odpowiedniej koordynacji przekaźnictwa nerwowego.

Przeczytaj także: Delirium alkoholowe – jak długo trwa?

Przyczyny polineuropatii alkoholowej

Główną przyczyną polineuropatii alkoholowej jest długotrwałe, nadmierne spożywanie alkoholu. Do rozwoju choroby może również dojść w związku z występowaniem chorób genetycznych i schorzeń endokrynologicznych, a także na skutek procesów autoimmunologicznych, działania toksyn, zażywania określonych środków farmakologicznych oraz niedożywienia.

Polineuropatia alkoholowa – objawy

Polineuropatii alkoholowej towarzyszą objawy wynikające z zaburzenia przewodzenia informacji czuciowych, ruchowych i autonomicznych. Są to przede wszystkim:

• parestezje, czyli uczucie mrowienia, pieczenia bądź ucisku bez możliwości wskazania konkretnego bodźca
• upośledzenie funkcji ruchowych wynikające z osłabienia siły mięśniowej, które skutkuje tak zwanym chodem alkoholika
• suchość lub nadmierna potliwość skóry
• postępujące rogowacenie skóry
• zasinienie oraz zmiany troficzne, które obejmują także paznokcie
• zaburzenia o innym charakterze, między innymi zaburzenia funkcji zwieraczy.

W sytuacji, gdy polineuropatia alkoholowa dotyczy odpowiedzialnych za pracę narządów wewnętrznych włókien autonomicznych, wśród objawów choroby zaobserwować można również zwiększoną potliwość dłoni i stóp, zaparcia, biegunki, nagłe zmiany ciśnienia tętniczego krwi oraz zaburzenia rytmu serca.

Do czego może prowadzić nieleczona polineuropatia alkoholowa?

Nieleczona polineuropatia alkoholowa, szczególnie w sytuacji, gdy chora osoba kontynuuje spożywanie napojów alkoholowych, stale postępuje, niszcząc kolejne sfery aktywności człowieka. Prowadzi to do pogłębiania parestezji, drżenia mięśni i zaburzeń czucia, a także wystąpienia kolejnych objawów, takich jak:

• osłabienie czucia głębokiego i odruchów głębokich, a więc obniżenie zdolności do określenia położenia części ciała bez udziału zmysłu wzroku
• postępujący zanik mięśni, powodujący niedowład kończyn, w tym niedowład nóg u alkoholika
• bóle mięśni po alkoholu oraz dolegliwości bólowe w obrębie różnych części ciała
• ból neuropatyczny, czyli palący, rozrywający lub kłujący ból odczuwany w czasie spoczynku
• allodynia, a więc odczuwanie bólu pod wpływem bodźców, które nie powodują bólu u osób zdrowych
• ścieńczenie skóry
• zwiększona podatność na stany zapalne wywołane zakażeniem skóry
• owrzodzenia w dystalnych częściach kończyn dolnych
• zaburzenia odczuwania temperatury
• zaburzenia funkcji seksualnych
• neuropatia nerwu krtaniowego wstecznego powodująca uporczywą, długotrwałą chrypkę i obniżenie barwy głosu.

Osoby, które zaniedbały leczenie polineuropatii alkoholowej, w dalszych stadiach choroby doświadczają dużych trudności w poruszaniu się oraz nieustępującego, silnego i rozrywającego bólu neuropatycznego. Bez wdrożenia właściwej terapii choroba ta może stanowić poważne zagrożenie dla życia. Leczenie polineuropatii alkoholowej polega przede wszystkim na łagodzeniu objawów neurologicznych.

Czy polineuropatia alkoholowa jest uleczalna?

Dotknięte polineuropatią alkoholową osoby muszą mieć świadomość, iż niezwykle trudno uzyskać odczuwalną remisję tej choroby. Pacjenci mogą zahamować proces wyniszczania organizmu i doprowadzić do jego znacznej regeneracji, szanse na powrót do pierwotnego stanu sprzed wystąpienia zmian chorobowych są jednak niewielkie. Zarówno czas leczenia, jak i rokowania są uzależnione od poziomu zaawansowania zmian. Całkowite wyzdrowienie jest możliwe tylko w sytuacji szybkiego wdrożenia leczenia, zachowania jego ciągłości oraz utrzymania całkowitej abstynencji. W wypadku wystąpienia objawów wskazujących na zaawansowanie polineuropatii alkoholowej całkowite wyleczenie choroby nie jest możliwe.

Jak przebiega leczenie polineuropatii alkoholowej?

Warunkiem podjęcia leczenia polineuropatii alkoholowej jest zaniechanie spożywania napojów alkoholowych – tylko trwała abstynencja pozwala osiągnąć rezultaty i poprawę w zakresie jakości życia chorej osoby. Zadowalające efekty może przynieść poddanie się pacjenta odtruwaniu alkoholowemu. Proces ten pozwala wzmocnić organizm, uzupełnić występujące niedobory i przygotować ciało chorej osoby do dalszych zabiegów leczniczych i terapeutycznych. W przebiegu leczenia polineuropatii alkoholowej konieczne jest:

• utrzymanie odpowiednio zbilansowanej, bogatej w składniki odżywcze diety,
• suplementacja niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu mikroelementów i witamin, zwłaszcza witaminy B1, których braki można zaobserwować w przebiegu choroby
• stosowanie przepisanych przez lekarza leków na polineuropatię alkoholową – niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, służących łagodzeniu objawów bólowych
• uczestniczenie w fizjoterapii, jeżeli w przebiegu choroby u pacjenta doszło do osłabienia siły mięśniowej, zaniku mięśni lub niedowładu kończyn górnych i dolnych.

W terapii polineuropatii alkoholowej istotną rolę odgrywa dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta aktywność fizyczna, dzięki której można odbudować zanikające mięśnie. Zalecane są szczególnie treningi odbywające się na świeżym powietrzu.

Choć w wypadku wystąpienia alkoholowego porażenia nerwów cofnięcie wszystkich zmian chorobowych nie jest możliwe, osoby dotknięte polineuropatią alkoholową wciąż powinny dołożyć wszelkich starań, by przeciwdziałać postępowi zdiagnozowanego schorzenia. Całkowite zaprzestanie picia alkoholu i stosowanie się do zaleceń lekarza pozwala spowolnić rozwój choroby oraz poprawić ogólną sprawność i w efekcie jakość życia chorego. @context": "https://schema.org", "@type": "MedicalCondition", "name": "Polineuropatia alkoholowa", "alternateName": "Alcoholic polyneuropathy", "description": "Polineuropatia alkoholowa to przewlekłe, postępujące uszkodzenie nerwów obwodowych spowodowane długotrwałym nadużywaniem alkoholu i niedoborami witamin, zwłaszcza tiaminy. Objawia się bólem, drętwieniem, osłabieniem i zaburzeniami czucia w kończynach, zwykle rozpoczynającymi się od stóp.", "code": { "@type": "MedicalCode", "code": "G62.1", "codingSystem": "ICD-10" }, "riskFactor": [ { "@type": "MedicalRiskFactor", "name": "Wieloletnie spożycie alkoholu", "description": "Alkohol działa neurotoksycznie i upośledza wchłanianie witamin z grupy B, co sprzyja uszkodzeniu nerwów." }, { "@type": "MedicalRiskFactor", "name": "Niedobór witaminy B1 (tiaminy)", "description": "Tiamina jest niezbędna do prawidłowego przewodzenia impulsów nerwowych – jej niedobór prowadzi do neuropatii." }, { "@type": "MedicalRiskFactor", "name": "Niedożywienie i monotonna dieta", "description": "Często współwystępujące z alkoholizmem, pogłębiające niedobory mikroskładników." } ], "signOrSymptom": [ { "@type": "MedicalSignOrSymptom", "name": "Ból i pieczenie stóp" }, { "@type": "MedicalSignOrSymptom", "name": "Drętwienie i mrowienie kończyn dolnych" }, { "@type": "MedicalSignOrSymptom", "name": "Osłabienie siły mięśniowej" }, { "@type": "MedicalSignOrSymptom", "name": "Zaburzenia chodu i równowagi" }, { "@type": "MedicalSignOrSymptom", "name": "Zanik odruchów ścięgnistych" } ], "cause": { "@type": "MedicalCause", "name": "Toksyny alkoholowe i niedobory witaminowe", "description": "Uszkodzenie aksonów nerwów czuciowych i ruchowych pod wpływem przewlekłej neurotoksyczności alkoholu i niedoboru tiaminy." }, "possibleComplication": [ { "@type": "MedicalCondition", "name": "Trwała niepełnosprawność kończyn dolnych" }, { "@type": "MedicalCondition", "name": "Zaburzenia autonomiczne (np. hipotensja ortostatyczna)" }, { "@type": "MedicalCondition", "name": "Upośledzenie zdolności samodzielnego poruszania się" } ], "possibleTreatment": [ { "@type": "MedicalTherapy", "name": "Całkowita abstynencja od alkoholu", "description": "Najważniejszy krok w zatrzymaniu progresji choroby." }, { "@type": "MedicalTherapy", "name": "Suplementacja witamin z grupy B", "description": "Zwłaszcza tiamina, B6 i B12 – stosowane doustnie lub domięśniowo." }, { "@type": "MedicalTherapy", "name": "Leczenie objawowe bólu neuropatycznego", "description": "Leki przeciwpadaczkowe (np. pregabalina), przeciwdepresyjne (np. amitryptylina) lub przeciwbólowe." }, { "@type": "MedicalTherapy", "name": "Fizjoterapia", "description": "Ćwiczenia ruchowe i rehabilitacja poprawiające funkcję kończyn i chód." } ], "epidemiology": "Polineuropatia alkoholowa występuje u około 25–66% osób z przewlekłym uzależnieniem od alkoholu. Częstość wzrasta wraz z czasem trwania alkoholizmu i niedożywienia.", "expectedPrognosis": "Rokowanie zależne od stopnia zaawansowania i momentu odstawienia alkoholu. We wczesnym stadium możliwe jest cofnięcie części objawów, w zaawansowanym – trwałe uszkodzenia.", "naturalProgression": "Bez leczenia dochodzi do pogłębiania się objawów, ograniczenia sprawności ruchowej, a w skrajnych przypadkach – trwałej niepełnosprawności." }

---