Alkoholizm to podstępna choroba, która wpływa nie tylko na ciało, ale też na sposób myślenia i podejmowania decyzji. Z czasem pojawia się logika mająca za zadanie tłumaczyć nałogowe zachowanie, a kłamstwa alkoholika bywają coraz mniej spójne i coraz trudniejsze do zweryfikowania. W bliskich narasta więc frustracja i nieufność: kto ma uwierzyć w słynne „od jutra nie piję" i dlaczego alkoholik kłamie, nawet wtedy, gdy obiecuje poprawę?
„Od jutra nie piję", czyli pełen wachlarz kłamstw alkoholika
Kłamstwa alkoholika często pełnią funkcję pozornej kontroli – mają stworzyć wrażenie, że sytuacja jest opanowana, nawet jeśli picie już dawno wymknęło się spod kontroli. Osoba uzależniona potrafi powtarzać te same wersje zdarzeń rodzinie, znajomym, a czasem także obcym (np. sprzedawcy czy barmanowi), ale przede wszystkim samemu sobie. To często jest sednem problemu: w mechanizmach uzależnienia nie zawsze chodzi o cyniczne oszustwo. Zdarza się, że alkoholik przez długi czas wierzy w historie, które opowiada, bo w danym momencie brzmią one jak plan naprawczy.
W rzeczywistości jednak alkoholizm jest złożoną chorobą, która jest ciężka do opanowania samodzielnie. Nawet jeśli osoba uzależniona ma realny plan odstawienia alkoholu, może on kończyć się niepowodzeniem. Często nie jest to efekt złej woli czy kłamstw, ale złożonych mechanizmów nałogu, który oddziałuje nie tylko na ciało, ale i umysł alkoholika. Zdarza się też, że osoba faktycznie używa kłamstw, aby ukrywać nałóg i móc go kontynuować.
Dlaczego alkoholik kłamie?
U podłoża wielu takich zachowań leży mechanizm iluzji i zaprzeczania. To proces, w którym kłamstwo, zmyślenia i złudzenia stopniowo zastępują realistyczną ocenę sytuacji, a trudne fakty są minimalizowane albo przesuwane w czasie. W praktyce tworzy się spójny system usprawiedliwień: ma pomóc przetrwać napięcie, wstyd i lęk, a jednocześnie podtrzymać możliwość sięgnięcia po alkohol bez konfrontacji z konsekwencjami.
Kłamstwa alkoholika zwykle mają więc podtrzymywać przekonanie, że osoba panuje nad sytuacją, stąd powtarzające się obietnice. Te deklaracje nie zawsze mają na celu skrzywdzenie. Często są próbą poradzenia sobie z presją i uniknięcia trudnej rozmowy tu i teraz, a także sposobem na to, by samemu uwierzyć, że jeszcze można przerwać ciąg w każdej chwili.
Psychika osób uzależnionych od alkoholu
Substancja psychoaktywna jaką jest alkohol reguluje funkcjonowanie osoby uzależnionej, a wraz z narastaniem problemu zmienia sposób interpretowania rzeczywistości. To między innymi dlatego tak często pojawiają się kłamstwa alkoholika i zniekształcenia faktów – umysł pracuje tak, by utrzymać możliwość picia i zmniejszyć napięcie. Toksyczne działanie alkoholu zaburza powiązania między myśleniem, odczuwaniem emocji i zachowaniem. W praktyce osoba może reagować impulsywnie, mieć trudność z powstrzymaniem się od pewnych zachowań oraz z realistyczną oceną konsekwencji. W takim stanie łatwiej też o manipulacje lub automatyczne usprawiedliwienia, które mają chronić przed konfrontacją z problemem.
Uzależnienie psychiczne często objawia się spadkiem tolerancji emocjonalnej na dyskomfort, natrętnymi myślami o piciu, a także osłabieniem woli i zdolności do konsekwentnego działania. Istotną rolę odgrywa też tzw. układ nagrody w mózgu. Alkohol może nasilać uwalnianie dopaminy i tworzyć silne skojarzenia z ulgą oraz przyjemnością, podobnie jak inne substancje psychoaktywne (np. nikotyna czy narkotyki). Mózg reaguje na ten bodziec nadmiernie, a impulsy związane z poprawą nastroju mogą nadpisywać racjonalne argumenty. To właśnie dlatego wspomnienia ulgi po alkoholu bywają tak przekonujące, a powrót do picia może wydawać się jedynym szybkim sposobem regulacji napięcia.
Dlaczego alkoholik kłamie i jak to przerwać
To, co z zewnątrz wygląda jak zwykłe oszukiwanie, w środku bywa elementem choroby: mechanizmy obronne, wstyd i głód alkoholu podtrzymują nawyk zniekształcania faktów. Dlatego to jak przestać kłamać rzadko sprowadza się do postanowienia. Długie życie w iluzji i zaprzeczaniu często wymaga pracy z terapeutą uzależnień lub psychologiem, który rozumie, dlaczego alkoholik kłamie i jak krok po kroku odbudowywać kontakt z rzeczywistością. Spotkania terapeutyczne uczą rozpoznawania automatycznych usprawiedliwień, a także tego, jak reagować na napięcie, wstyd i lęk bez sięgania po alkohol. Wspólnie z Pacjentem tworzy się plan oparty na konkretnych celach: co robić w sytuacjach ryzyka, jak pracować z emocjami i jak odbudować odpowiedzialność bez upokarzania siebie.
Czy alkoholik wie, że krzywdzi?
„Czy alkoholik wie, że krzywdzi" to trudne pytanie, ponieważ odpowiedź bywa niejednoznaczna. W momentach trzeźwości osoba często widzi konsekwencje i odczuwa poczucie winy. W trakcie głodu i pod wpływem mechanizmów choroby obraz się zmienia: priorytetem staje się ulga i utrzymanie picia, a skutki dla innych są minimalizowane lub wypierane. To nie usprawiedliwia ranienia bliskich, ale pomaga zrozumieć, czemu obietnice i racjonalizacje potrafią wracać w kółko. Warto też pamiętać, że każda sytuacja jest indywidualna, a wszelkie oznaki przemocy, zarówno fizycznej jak i psychicznej ze strony alkoholika nie powinny być ignorowane.
Profesjonalna pomoc zamiast obietnic „od jutra…"
Największą różnicę robi wsparcie oparte na wiedzy klinicznej i stałej pracy nad schematami myślenia, emocjami oraz zachowaniami. Uzależnienie od alkoholu ma wymiar psychiczny i fizyczny, dlatego skuteczne podejście zwykle jest wielotorowe i dopasowane do stanu Pacjenta oraz etapu choroby. Zachęcamy do skorzystania z konsultacji, podczas której lekarz specjalista Naszego Gabinetu pomoże ocenić sytuację, nazwać mechanizmy (w tym kłamstwa alkoholika i elementy, które je podtrzymują) oraz zaplanować bezpieczne, realne kroki wyjścia z uzależnienia.
Dzięki naszej pomocy „od jutra nie piję" przestaje być hasłem, a zaczyna być planem opartym na konkretnych działaniach.
Potrzebujesz pomocy w walce z uzależnieniem?
Nasi specjaliści są gotowi Ci pomóc. Zadzwoń lub umów się na wizytę online.