Ból trzustki po alkoholu – co może oznaczać?

TL;DR

Trzustka odgrywa kluczową rolę w trawieniu i regulacji poziomu cukru, a także uczestniczy w metabolizmie alkoholu – jego nadużywanie może prowadzić do jej poważnych uszkodzeń.

Każdy alkohol szkodzi trzustce, szczególnie przy regularnym spożywaniu – piwo, mimo niższej zawartości etanolu, również może ją obciążać przez wysoki indeks glikemiczny.

Alkoholowe zapalenie trzustki i rak trzustki to dwie główne choroby związane z nadużywaniem alkoholu – obie mogą prowadzić do zagrażających życiu powikłań.

Objawy uszkodzonej trzustki obejmują silny ból brzucha, nudności, wymioty, gorączkę, spadek masy ciała oraz objawy ogólnego osłabienia.

Alkohol może prowadzić również do powstawania torbieli trzustki, szczególnie w wyniku zapalenia tego narządu.

Trzustka ma zdolność do regeneracji, ale alkohol spowalnia i zaburza ten proces – długotrwałe uszkodzenia (np. zwłóknienie) mogą być nieodwracalne.

Regenerację trzustki wspiera odpowiednia dieta: bogata w białko, warzywa, produkty pełnoziarniste i niskocukrowe owoce, z ograniczeniem tłuszczów i słodyczy.

Trzustka a alkohol

Trzustka to niewielki narząd gruczołowy, który reguluje cukier w organizmie, przeprowadzając syntezę i uwalniając insulinę oraz glukagon i somatostatyny. Bierze również czynny udział w trawieniu tłuszczów, białek oraz węglowodanów i produkuje enzymy, które pełnią istotną rolę w procesie metabolizmu alkoholu. Narząd ten umiejscowiony jest w tylnej części brzucha za plecami. Jego ból pojawia się w nadbrzuszu i może promieniować aż do pleców. Bóle trzustki są częste po alkoholu, jednak nie u wszystkich pijących dochodzi do problemów z tym narządem. Zdaniem badaczy ryzyko wystąpienia chorób trzustki u alkoholika w dużej mierze zależy od czynników genetycznych oraz odżywiania.

Przeczytaj także: Wpływ alkoholu na organizm człowieka

Codzienne picie piwa a trzustka

Codzienne picie piwa może stanowić nadmierne obciążenie dla trzustki. Napój ten posiada bardzo wysoki indeks glikemiczny, który przekracza indeks czystej glukozy. Nadmierne spożycie piwa powoduje więc wyrzut dużej ilości insuliny przez trzustkę. Należy również pamiętać, że codzienne spożywanie jakiegokolwiek napoju alkoholowego, niezależnie od zawartości czystego etanolu, ma jednoznacznie negatywny wpływ na ludzki organizm, w tym organy wewnętrzne. A co z wariantem bezalkoholowym? Czy piwo bezalkoholowe szkodzi trzustce? Z uwagi na znikomą, nieprzekraczającą 0,5%, zawartość alkoholu, spożywanie napojów tego rodzaju nie powoduje zagrożenia dla trzustki.

Jak alkohol szkodzi trzustce?

Trzustka bierze udział w procesach metabolizowania alkoholu. Toksyczne produkty przemiany etanolu uszkadzają komórki tego organu. Problem stanowią również enzymy, które mogą uaktywnić się już w trzustce, zanim trafią do przewodu pokarmowego. Powoduje to samotrawienie i w efekcie kolejne uszkodzenia tego organu. Trzustce alkoholika szkodzą również stres oksydacyjny i uwolnienie wolnych rodników w przebiegu procesów metabolicznych alkoholu. Prowadzą one do rozwinięcia się stanu zapalnego i bóli trzustki po alkoholu.

Jaki alkohol najmniej szkodzi trzustce?

Każdy alkohol szkodzi trzustce. Z reguły im większa ilość spożytych napojów wyskokowych, tym większe ryzyko rozwinięcia się chorób tego organu. Przeprowadzone przez specjalistów badania wskazują jednak, że niektóre alkohole szkodzą trzustce bardziej, a inne mniej. Za najmniej szkodliwe uznawane są alkohole niespirytusowe, czyli piwo, wino oraz cydr. Ich spożycie wiąże się ze stosunkowo mniejszym zagrożeniem wystąpienia bólu trzustki po alkoholu.

Objawy chorej trzustki po alkoholu

Chorobami trzustki wywołanymi alkoholem są alkoholowe zapalenie trzustki oraz rak trzustki.

Alkoholowe zapalenie trzustki

Ryzyko wystąpienia zapalania trzustki jest tym większe, im większa jest średnia ilość dziennego spożycia alkoholu i czasu jego nadużywania. Ostra postać tej choroby jest stanem zagrażającym życiu. W jej przebiegu dochodzi do:

• samotrawienia trzustki i jej otoczenia
• martwicy
• nieodwracalnego uszkodzenia organu
• perforacji naczyń krwionośnych
• perforacji sąsiadujących ścian przewodu pokarmowego
• rozwoju silnej reakcji zapalnej o miejscowym lub uogólnionym charakterze.

Na skutek zachodzących zmian może dojść do wstrząsu lub niewydolności wielu narządów, dlatego śmiertelność w przebiegu ostrego zapalenia trzustki jest niezwykle wysoka. Objawami, które wskazują na rozwój tej choroby, są:

• silny i uporczywy ból w nadbrzuszu
• nudności
• nieprzynoszące ulgi w bólu wymioty
• podwyższona temperatura ciała
• osłabienie perystaltyki jelit
• bolesność palpacyjna
• bolesny opór w nadbrzuszu
• wzmożone napięcie powłok brzucha.

Alkoholowemu zapaleniu trzustki towarzyszy często również hipotensja, która może prowadzić do wstrząsu hipowolemicznego, sinicy twarzy i kończyn oraz krwawych podbiegnięć w okolicy pępka lub w okolicy lędźwiowej. Każdy alkohol może szkodzić trzustce.

Rak trzustki

Rak trzustki stanowi jeden z najbardziej śmiertelnych nowotworów na świecie. Pięcioletni wskaźnik przeżycia tej choroby wynosi zaledwie 5%. W Polsce na raka trzustki zapada 8 na 100 000 mężczyzn i niemal 5 na 100 000 kobiet. Pierwsze objawy tego nowotworu są niespecyficzne, co znacząco utrudnia wczesne postawienie właściwej diagnozy. To właśnie późna wykrywalność jest odpowiedzialna za wysoką śmiertelność. Ze względu na układ oraz pochodzenie komórek nowotworowych wyróżnia się trzy rodzaje raka trzustki:

• rak przewodowy trzustki
• rak zrazikowy trzustki
• rak endokrynny trzustki.

Wczesnymi objawami tego typu nowotworu są:

• brak apetytu
• szybkie uczucie sytości
• utrata masy ciała
• dyskomfort i ból w jamie brzusznej
• mdłości
• wymioty
• odbarwione stolce
• ciemny mocz
• świąd skóry
• bóle promieniujące do pleców lub łopatki.

Rakowi trzustki może towarzyszyć również cukrzyca, zakrzepowe zapalenie żył oraz żółtaczka.

Torbiel trzustki a alkohol

Torbiel trzustki to otoczona tkankami struktura zawierająca zazwyczaj tak zwaną wydzielinę trzustkową. Może być usytuowana zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz gruczołu. Wyróżnia się dwa rodzaje torbieli trzustki – prawdziwe oraz pozapalne, nazywane również rzekomymi. Prawdziwa torbiel trzustki zazwyczaj nie daje żadnych objawów. Do jej wykrycia dochodzi najczęściej przypadkiem, podczas badania jamy brzusznej wykonywanego z innego powodu. Torbiele pozapalne, powstałe w następstwie ostrego zapalenia trzustki, mogą z kolei dawać takie objawy, jak:

• uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej
• ból w jamie brzusznej
• nudności
• wymioty
• brak apetytu
• ogólne osłabienie.

Istnieje bezpośredni związek pomiędzy torbielą trzustki a alkoholem. Nadmierne spożycie tej substancji prowadzi bowiem do ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki, w następstwie których może dojść do wytworzenia się torbieli rzekomych.

Jak długo regeneruje się trzustka?

Trzustka posiada zdolność do regeneracji. Objęte stanem zapalnym obszary tego gruczołu mogą ulec odbudowie w ciągu kilku tygodni. Proces regeneracji trzustki ulega jednak zaburzeniu na skutek oddziaływania alkoholu. Substancja ta może również sprawić, że w trzustce dojdzie do trwałych, nieodwracalnych zmian, które nie podlegają regeneracji, takich jak zwłóknienie organu, powodujące, iż staje się on coraz mniej wydajny.

Przeczytaj także: Konsekwencje alkoholizmu – co zabiera każdy kieliszek?

Dieta na regenerację trzustki

Dieta wspomagająca regenerację trzustki powinna być bogata w:

• naturalne produkty bogate w węglowodany złożone – pełnoziarniste pieczywo, makaron oraz ryż
• produkty bogate w białko – mięso drobiowe i chude mięso wołowe, produkty mleczne w postaci mleka, kefiru, jogurtu oraz odtłuszczonych serów
• warzywa, zarówno surowe, jak i gotowane oraz pieczone
• owoce za wyjątkiem bananów i winogron, które cechują się wysoką zawartością naturalnego cukru, szybko zmieniającego się w tkankę tłuszczową szkodliwą dla trzustki.

W diecie trzustkowej niezbędne jest ograniczenie spożycia tłustych pokarmów. Oznacza to konieczność całkowitej rezygnacji ze słodkich przekąsek, takich jak czekolada, batony, ciastka i torty. Dopuszczane jest jednak spożycie galaretek, kisieli orz sałatek owocowych. Poza utrzymaniem stosownej diety, w niwelowaniu negatywnych skutków dysfunkcji oraz bóli trzustki po alkoholu pomocne mogą się okazać również przepisane przez lekarza specjalistę stosowne leki.

---