Wodobrzusze alkoholowe, które w pierwszych stadiach może być mylone z brzuchem alkoholowym, stanowi objaw spowodowanych nadmiernym spożyciem alkoholu chorób narządów wewnętrznych, przede wszystkim wątroby. Poza powiększeniem obwodu brzucha może wywoływać ból oraz szereg innych dolegliwości z zakresu układu pokarmowego, układu krwionośnego oraz układu oddechowego. W jaki sposób diagnozowana jest ta przypadłość? Czy wodobrzusze jest wyleczalne?
Wodobrzusze alkoholowe – co to?
Wodobrzusze, znane również jako puchlizna brzuszna, polega na nagromadzeniu się płynu w jamie otrzewnej. Warto przy tym zaznaczyć, iż obecność niewielkiej ilości płynu w jamie brzusznej, która nie przekracza 150 mililitrów, jest potrzebna do ochrony i amortyzacji znajdujących się w otrzewnej narządów. Jeżeli jego ilość jest większa, może to być oznaką patologicznych zmian, które należy skonsultować z lekarzem. W zależności od objętości nagromadzonego w jamie otrzewnej płynu wyróżnia się trzy stopnie wodobrzusza:
- wodobrzusze łagodne,
- wodobrzusze umiarkowane,
- wodobrzusze zaawansowane.
Problem ten może występować w przebiegu różnorodnych chorób i schorzeń. W wypadku wodobrzusza alkoholowego czynnikiem wywołującym są problemy spowodowane nadmiernym spożyciem alkoholu.
Wodobrzusze a marskość wątroby
Wodobrzusze występuje często przy marskości wątroby, czyli choroby, w której przebiegu miąższ wątroby ulega przebudowie na skutek stanu zapalnego i dochodzi do włóknienia tego organu, co powoduje zaburzenie jego funkcji. Marskość wątroby jest chorobą postępującą. W jej następstwie dochodzi do śmierci większości komórek wątrobowych, upośledzenia czynności tego organu, a także przepływu krwi. Wraz z rozwojem marskości wątroby dochodzi do uszkodzenia również pozostałych narządów, takich jak nerki, płuca, mózg oraz układ krążenia. Późne stadium choroby wiąże się z niewydolnością krążeniową i oddechową, śpiączką, a w ostateczności śmiercią.
Zobacz także: Jak przestać pić piwo?
Przyczyny wodobrzusza u alkoholików
Wodobrzusze nie jest jednostką chorobową, lecz objawem występujących w organizmie nieprawidłowości. W wypadku wodobrzusza alkoholowego jego przyczyną jest nadmierne spożywanie alkoholu – substancji mającej negatywny wpływ na ludzki organizm i prowadzącej do wyniszczania narządów wewnętrznych, w tym przede wszystkim wątroby, która jest odpowiedzialna za przeprowadzanie procesów metabolizowania etanolu. Podczas eliminacji alkoholu z organizmu dochodzi do zaburzenia procesów utleniania komórek, co prowadzi do wystąpienia tak zwanego stresu oksydacyjnego, który stanowi główny powód uszkodzenia wątroby. W wyniku oddziaływania alkoholu rozwijają się takie choroby, jak zapalenie wątroby, stłuszczenie alkoholowe oraz marskość, której jednym z objawów jest wodobrzusze alkoholowe.
Wodobrzusze u alkoholika – objawy
Pierwszym zauważalnym objawem wodobrzusza alkoholowego jest znaczne powiększenie obwodu brzucha, a także jego rozlewanie na boki, skutkujące tak zwanym żabim brzuchem. Symptomom tym towarzyszą również dyskomfort w obrębie jamy brzusznej, dolegliwości bólowe, nudności, wzdęcia oraz uczucie rozpierania. U chorej osoby dochodzi do zwiększenia się masy ciała, mogą pojawić się również problemy z chodzeniem i siadaniem, a także obrzęki kończyn dolnych i zewnętrznych narządów płciowych. Dodatkowo wodobrzusze u alkoholika jest także w stanie powodować problemy z oddychaniem, tachykardie, labilne nadciśnienie tętnicze oraz problemy z oddawaniem moczu i stolca. Zewnętrzne objawy tej przypadłości zależą od stopnia jej zaawansowania.
Wodobrzusze łagodne
W wypadku wodobrzusza łagodnego, zwanego też wodobrzuszem lekkim, które nie jest jeszcze zaawansowane, objawy nie są widoczne gołym okiem. Nieprawidłowości zauważane są dopiero w trakcie badania ultrasonograficznego jamy brzusznej.
Wodobrzusze umiarkowane
W wypadku wodobrzusza umiarkowanego, w wypadku którego ilość nagromadzonego w jamie otrzewnej płynu przekracza 500 mililitrów, brzuch staje się bardziej wypukły i rozlany. Wyczuwalna jest również przechodząca przez jamę brzuszną fala.
Wodobrzusze zaawansowane
Wodobrzusze zaawansowane objawia się napięciem powłok brzusznych, wygładzeniem pępka i lśnieniem naprężonej skóry. U osoby chorej dochodzi do zaburzenia proporcji ciała, które wydają się nienaturalne.
Z uwagi na fakt, że wodobrzusze pojawia się w przebiegu zróżnicowanych chorób, mogą się przy nim pojawiać również inne, charakterystyczne dla danego schorzenia objawy. Występującemu w przebiegu marskości wątroby wodobrzuszu alkoholowemu towarzyszą zazwyczaj świąd skóry, problemy z krzepnięciem krwi, żółtaczka oraz ginekomastia, czyli rozwój gruczołów piersiowych u mężczyzn.
Jak wygląda diagnostyka wodobrzusza?
Diagnostyka wodobrzusza opiera się w dużej mierze o wywiad lekarski oraz badanie fizykalne, w trakcie którego szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na inne, mogące świadczyć o dysfunkcji wątroby objawy, między innymi:
- świąd skóry,
- epizody żółtaczki,
- wybroczyny i krwawienia,
- zaburzenia świadomości,
- objawy psychiczne.
Lekarz przeprowadzający badanie fizykalne powinien również skontrolować węzły chłonne pacjenta. W diagnostyce wodobrzusza wskazane jest przeprowadzenie badań laboratoryjnych rozszerzonych o pełen panel wątrobowy i trzustkowy, markery stanu zapalnego, przeciwciała HCV i HBV, a także panel żywieniowy. W badaniach krwi często uwzględniane są także markery nowotworowe. Poza badaniami fizykalnymi i laboratoryjnymi przy wodobrzuszu przeprowadzane są także badania obrazowe, takie jak RTG jamy brzusznej w pozycji stojącej, USG i tomografia komputerowa jamy brzusznej oraz miednicy. W niektórych przypadkach wykonuje się nakłucia otrzewnej w celu odbarczenia płynu i poddania go testom diagnostycznym – wygląd i morfologia płynu są w stanie dostarczyć istotnych informacji na temat stanu zdrowia pacjenta.
Wodobrzusze alkoholowe – leczenie
O sposobie i przebiegu leczenia wodobrzusza decyduje choroba znajdująca się u podłoża tej przypadłości. W wypadku wodobrzusza alkoholowego, spowodowanego chorobami wątroby wywołanymi nadmiernym spożyciem alkoholu, konieczne jest zastosowanie leczenia nieprawidłowości będących skutkiem uszkodzenia funkcji tego narządu. Najczęściej stosowane są leki moczopędne, tak zwane diuretyki, podawane doustnie bądź dożylnie. Jeżeli wdrożona terapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub u pacjenta występują silne duszności, wskazane jest nakłucie brzucha alkoholika i odsączenie części nagromadzonego w nim płynu. Skuteczne leczenie wodobrzusza alkoholowego wymaga całkowitego zaprzestania spożycia alkoholu przez chorego, a także wprowadzenie zdrowej, odpowiednio zbilansowanej diety. W terapii tej przypadłości niezbędne jest ponadto wdrożenie leczenia choroby podstawowej, a więc wszystkich związanych z niewydolnością wątroby przypadłości.
Wodobrzusze – rokowania
Rokowania w wypadku wodobrzusza zależą w dużej mierze od wywołującej ten objaw choroby podstawowej. Przy wodobrzuszu alkoholowym wywołanym marskością wątroby statystyki nie są optymistyczne – w ciągu roku od pojawienia się tego objawu umiera aż 50% pacjentów, a w ciągu pięciu lat aż 80%. W sytuacji, gdy wodobrzusze jest odporne leczenie, szansa na jego wyleczenie jest jeszcze mniejsza. Dla wielu pacjentów jedynym wyjściem jest przeszczep wątroby.
