Czym jest Naltrekson i jak działa?
Naltrekson (nazwa handlowa: Naltex) to lek doustny zawierający chlorowodorek naltreksonu — substancję z grupy leków działających na układ nerwowy, stosowanych w leczeniu uzależnień.
Mechanizm działania
Naltrekson blokuje receptory opioidowe w mózgu. Dzięki temu blokuje działanie opioidów — pacjenci nie doświadczają stanu euforii, którego doświadczali po przyjęciu opioidów.
Dwa wskazania
- Uzależnienie od opioidów — w skojarzeniu z innymi lekami lub metodami leczenia, aby pomóc pacjentom przezwyciężyć uzależnienie.
- Uzależnienie od alkoholu — w ramach kompleksowego programu leczenia, aby pomóc zachować abstynencję.
Lek Naltex nie powoduje uzależnienia.
Kluczowa różnica vs disulfiram (Anticol/Esperal)
Naltrekson nie wywołuje reakcji awersyjnej po spożyciu alkoholu. Nie karze za picie — blokuje euforię i zmniejsza pragnienie sięgnięcia po alkohol. To fundamentalna różnica w porównaniu z Anticolem i Esperalem, które wywołują silną, groźną reakcję po alkoholu.
Naltrekson vs Anticol vs Campral — porównanie leków
Na rynku dostępne są trzy główne leki stosowane w farmakoterapii alkoholizmu. Każdy działa inaczej:
| Cecha | Naltrekson (Naltex) | Anticol (Disulfiram) | Campral (Akamprozat) |
|---|---|---|---|
| Mechanizm | Blokada receptorów opioidowych | Reakcja awersyjna | Równowaga GABA/glutaminian |
| Reakcja po alkoholu | Brak | Silna, groźna | Brak |
| Dawkowanie | 1× dziennie (50 mg) | 1× dziennie | 3× dziennie |
| Jedzenie | Bez wpływu | Bez wpływu | Między posiłkami |
| Czas leczenia | ≥ 3 miesiące | Określa lekarz | 1 rok |
| Wątroba | Monitorowanie! | Monitorowanie! | Brak wpływu |
| Prowadzenie | Ostrożność | Ostrożność | Bez wpływu |
Wybór leku zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta — decyzję podejmuje lekarz po ocenie przeciwwskazań, współistniejących chorób i celów terapeutycznych. Więcej o dostępnych opcjach na stronie farmakoterapii alkoholizmu.
Dla kogo jest Naltrekson? Wskazania i ograniczenia wiekowe
Naltrekson stosuje się u pacjentów w dwóch sytuacjach klinicznych:
- Osoby uzależnione od opioidów — w skojarzeniu z innymi lekami lub metodami leczenia, aby pomóc przezwyciężyć uzależnienie.
- Osoby uzależnione od alkoholu — w ramach kompleksowego programu leczenia, aby pomóc zachować abstynencję.
W obu przypadkach naltrekson stosuje się w połączeniu z innymi metodami leczenia — sam lek nie jest wystarczający. Kluczowa jest równoczesna psychoterapia uzależnień.
Ograniczenia wiekowe
- Poniżej 18 lat: nie podawać — niewystarczająca ilość danych klinicznych, nie ustalono bezpieczeństwa stosowania u dzieci.
- Osoby w podeszłym wieku: brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania naltreksonu.
Dawkowanie Naltreksonu — jak prawidłowo stosować lek?
Naltrekson należy zawsze stosować ściśle według zaleceń lekarza.
Schemat dawkowania
- Dawka docelowa: 1 tabletka (50 mg) na dobę.
- Dawka początkowa: leczenie zazwyczaj rozpoczyna się od pół tabletki (25 mg) na dobę, którą później zwiększa się do pełnej dawki.
- Sposób podania: doustnie, popijając niewielką ilością płynu.
Warunek rozpoczęcia leczenia
Przed rozpoczęciem przyjmowania Naltreksonu nie wolno stosować żadnych opioidów przez okres 7–10 dni. Lekarz może wykonać badanie, aby ustalić czy w organizmie pacjenta nie ma pozostałości tych leków.
Praktyczne wskazówki
- Jedzenie i picie: nie ma wpływu na terapię — lek można przyjmować niezależnie od posiłków.
- Czas leczenia: może trwać przez trzy miesiące lub dłużej, zależnie od decyzji lekarza.
- Pominięcie dawki: przyjąć od razu po przypomnieniu sobie. Nie stosować dawki podwójnej.
- Przerwanie leczenia: zawsze musi być skonsultowane z lekarzem.
Przeciwwskazania — kto nie może stosować Naltreksonu?
Naltrekson ma rozbudowaną listę przeciwwskazań, głównie związanych z opioidami i wątrobą.
Przeciwwskazania bezwzględne (nie wolno stosować)
- Nadwrażliwość na chlorowodorek naltreksonu lub którykolwiek ze składników pomocniczych leku.
- Ciężkie zaburzenia nerek.
- Ciężkie zaburzenia wątroby.
- Ostre zapalenie wątroby.
- Uzależnienie od opioidów (aktywne) — naltrekson spowoduje ciężkie objawy odstawienia.
- Pozytywny test na obecność opioidów w moczu.
- Zespół odstawienia po wstrzyknięciu naloksonu.
- Przyjmowanie leku zawierającego opioid — w tym niektórych leków przeciwkaszlowych, przeciwbiegunkowych (takich jak glinka kaolinowa i morfina) i przeciwbólowych.
- Przyjmowanie metadonu.
Ważne: Naltrekson nie ma wpływu blokującego na leki przeciwbólowe, które nie zawierają opioidów (np. ibuprofen, paracetamol i kwas acetylosalicylowy). Te leki można bezpiecznie stosować.
Ostrzeżenia — o czym musisz wiedzieć przed leczeniem?
Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia naltreksonem należy pamiętać o kilku ważnych kwestiach:
Nie przyjmować opioidów!
Chociaż naltrekson zwykle blokuje działanie opioidów, w przypadku przyjmowania dużych dawek opioidów mogą wystąpić trudności w oddychaniu i problemy z krążeniem (zatrucie opioidami).
Nie próbować przezwyciężać blokady
Nie należy próbować przezwyciężać efektu blokującego naltreksonu za pomocą dużych dawek opioidów. Po ustaniu działania naltreksonu opioidy mogą nadal znajdować się w organizmie — grozi to niezamierzonym przedawkowaniem o poważnych konsekwencjach.
Obniżona tolerancja po zakończeniu leczenia
Po zakończeniu terapii naltreksonem pacjent może mieć obniżoną tolerancję na opioidy. Dawka, która była tolerowana przed leczeniem, może prowadzić do zagrażającego życiu zatrucia (niewydolność oddechowa).
Monitorowanie wątroby
Naltrekson jest usuwany z organizmu przez wątrobę i nerki. U osób uzależnionych od opioidów często występują problemy z wątrobą. Lekarz przeprowadzi badania czynności wątroby przed i w trakcie leczenia.
Informuj każdego lekarza
Należy poinformować każdego lekarza prowadzącego o przyjmowaniu naltreksonu. Jeżeli w sytuacji awaryjnej potrzebne jest znieczulenie, należy zastosować środki znieczulające inne niż opioidy. Jeśli wymagane jest zastosowanie opioidów, konieczne może być podanie większych dawek niż zwykle — przy ścisłej kontroli lekarskiej.
Naltrekson a inne leki — interakcje
Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.
Leki opioidowe — bezwzględnie nie łączyć
Niektóre powszechnie stosowane leki zawierają opioidy, które nie będą działać podczas stosowania naltreksonu. Dotyczy to:
- Leków przeciwkaszlowych (z kodeiną)
- Leków przeciwbiegunkowych (np. glinka kaolinowa i morfina)
- Leków przeciwbólowych opioidowych
Jeśli pacjent potrzebuje leków na kaszel, przeciw biegunce lub leków przeciwbólowych, musi poinformować o tym lekarza, ponieważ leki te mogą zawierać opioidy.
Leki nieopioidowe — bezpieczne
Naltrekson nie ma wpływu blokującego na leki przeciwbólowe, które nie zawierają opioidów:
- Ibuprofen
- Paracetamol
- Kwas acetylosalicylowy (aspiryna)
W nagłych przypadkach
Pomimo przeciwwskazań do jednoczesnego stosowania opioidów, w nagłych przypadkach może być konieczne podanie leku przeciwbólowego w dawce większej niż zazwyczaj. Absolutnie konieczna jest ścisła kontrola lekarska, ponieważ depresja oddechowa i inne objawy mogą być silniejsze i dłużej się utrzymywać.
Jedzenie i picie
Przyjmowanie jedzenia i picia nie ma wpływu na terapię naltreksonem.
Działania niepożądane — czego się spodziewać?
Jak każdy lek, naltrekson może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Bardzo często (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
- Trudności z zasypianiem
- Lęk lub nerwowość
- Skurcze i bóle brzucha
- Nudności i/lub wymioty
- Osłabienie
- Ból stawów i/lub mięśni
- Ból głowy
- Szybkie lub nieregularne bicie serca
- Niepokój
Często (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10 pacjentów)
- Drażliwość, zmiany nastroju, przypływ energii, przygnębienie
- Zawroty głowy, dreszcze, nasilone pocenie się
- Przyspieszona akcja serca, kołatanie serca, zmiana zapisu EKG, ból w klatce piersiowej
- Biegunka, zaparcia
- Wysypka
- Zatrzymanie moczu, opóźniony wytrysk, zaburzenia erekcji
- Utrata apetytu, pragnienie
Niezbyt często (< 1 na 100)
- Niektóre zakażenia (opryszczka wargowa, grzybica stóp)
- Omamy, stan splątania, depresja, paranoja, dezorientacja
- Drżenie, senność, niewyraźne widzenie
- Zaburzenia czynności wątroby (w tym zapalenie wątroby), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Świąd, trądzik, wypadanie włosów
- Spadek lub przyrost masy ciała, gorączka
Rzadko (< 1 na 1 000)
- Myśli samobójcze, próby samobójcze
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Zaburzenia mowy
Bardzo rzadko (< 1 na 10 000)
- Euforia
- Wysypka skórna/wykwity
- Uszkodzenie mięśni szkieletowych
Objawy wymagające natychmiastowej reakcji — kiedy przerwać lek?
Naltrekson może mieć wpływ na czynność wątroby. Lekarz może wykonać badanie krwi przed rozpoczęciem leczenia oraz w czasie jego trwania w celu monitorowania czynności wątroby.
Objawy niewydolności wątroby — PRZERWAĆ lek i natychmiast do lekarza
W przypadku wystąpienia jednego z poniższych objawów należy przerwać przyjmowanie leku i natychmiast zgłosić się do lekarza:
- Ból brzucha trwający dłużej niż kilka dni
- Białe stolce
- Ciemny mocz
- Zażółcenie białkówek oczu
Objawy reakcji alergicznej — natychmiast do lekarza
Należy natychmiast zwrócić się do lekarza, jeśli wystąpi:
- Obrzęk twarzy, warg lub języka
- Wysypka skórna
- Trudności z oddychaniem
Mogą to być objawy reakcji alergicznej wymagającej natychmiastowej pomocy medycznej.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
Ciąża
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania naltreksonu w czasie ciąży. Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy naltrekson przenika do mleka matki. Ze względu na to, że nie ustalono bezpieczeństwa stosowania naltreksonu u dzieci i niemowląt, nie należy karmić piersią podczas stosowania leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
Naltrekson może wpływać na psychiczną i/lub fizyczną zdolność do wykonywania potencjalnie niebezpiecznych czynności takich jak prowadzenie pojazdów czy obsługiwanie maszyn. Należy zachować ostrożność.
Laktoza
Lek Naltex zawiera laktozę jednowodną. Jeśli u pacjenta stwierdzono nietolerancję niektórych cukrów, powinien skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.
Skład leku Naltex i opakowanie
Substancja czynna
Chlorowodorek naltreksonu (Naltrexoni hydrochloridum), 50 mg w tabletce.
Substancje pomocnicze
- Rdzeń tabletki: laktoza jednowodna, celuloza mikrokrystaliczna, krospowidon, krzemionka koloidalna bezwodna, magnezu stearynian.
- Otoczka: hypromeloza (E464), makrogol 400, polisorbat 80 (E433), żelaza tlenek żółty (E172), żelaza tlenek czerwony (E172), tytanu dwutlenek (E171).
Wygląd
Tabletki o barwie żółtej, okrągłe, obustronnie wypukłe, powlekane, z linią podziału po jednej stronie. Tabletkę można podzielić na dwie równe dawki (po 25 mg).
Opakowania
Blistry zawierające po 7, 14, 28, 30, 50 i 56 tabletek. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie.
Producent: Accord Healthcare Polska Sp. z o.o., Warszawa.
Jak rozpocząć leczenie Naltreksonem?
Leczenie naltreksonem wymaga recepty — lek nie jest dostępny bez recepty w aptece. Oto jak wygląda proces rozpoczęcia terapii:
- Konsultacja lekarska — stacjonarnie lub online. Lekarz przeprowadza wywiad medyczny, weryfikuje przeciwwskazania i zleca badania czynności wątroby.
- Wystawienie e-recepty — jeśli nie ma przeciwwskazań, lekarz wystawia elektroniczną receptę.
- W przypadku uzależnienia od opioidów: minimum 7–10 dni bez opioidów przed pierwszą tabletką. Lekarz może wykonać test na obecność opioidów w organizmie.
- Rozpoczęcie leczenia — pierwsza dawka: 25 mg (pół tabletki), następnie zwiększenie do 50 mg.
- Regularne wizyty kontrolne — monitorowanie czynności wątroby i tolerancji leku.
Naltrekson jest najskuteczniejszy, gdy stosowany jest jako element kompleksowej terapii — w połączeniu z psychoterapią uzależnień i regularnym kontaktem z terapeutą.
