Zespół zależności alkoholowej

Zespół zależności alkoholowej to poważne zaburzenie psychiczne i fizyczne, które rozwija się wskutek regularnego i nadmiernego spożywania alkoholu. Charakteryzuje się utratą kontroli nad piciem, przymusem sięgania po napoje z procentami oraz występowaniem objawów odstawiennych po zaprzestaniu przyjmowania. Alkohol staje się centralnym punktem życia osoby uzależnionej, wpływając negatywnie na zdrowie, relacje społeczne, funkcjonowanie zawodowe i psychiczne.

Co to jest ZZA?

Zespół zależności alkoholowej (ZZA) to przewlekła choroba o charakterze psychicznym i fizycznym, która rozwija się na skutek długotrwałego, szkodliwego spożywania alkoholu. Jest diagnozowana, gdy u osoby pijącej występują konkretne objawy uzależnienia, takie jak:

• silna potrzeba picia
• utrata kontroli nad ilością spożywanego alkoholu
• zwiększona tolerancja na działanie alkoholu
• objawy abstynencyjne po zaprzestaniu picia.

ZZA to nie tylko problem zdrowotny. Osoby uzależnione często doświadczają pogorszenia relacji z rodziną, utraty pracy, izolacji, a także konfliktów z prawem. Alkohol staje się dominującym elementem życia, wypierając inne potrzeby i cele. Uzależnienie wpływa również na otoczenie chorego – cierpią najbliżsi, dzieci, współpracownicy.

ZZA choroba przewlekła – dlaczego to nie tylko problem z piciem

Zespół zależności alkoholowej to nie tylko problem z nadmiernym piciem. To poważna, przewlekła i postępująca choroba, której skutki sięgają znacznie dalej niż samo spożywanie alkoholu. Zrozumienie, że choroba ZZA to zaburzenie o głębokich podstawach biologicznych, psychicznych i społecznych, pozwala lepiej zrozumieć zachowanie osób uzależnionych i konieczność specjalistycznego leczenia.

ZZA rozwija się stopniowo. W początkowych fazach może wyglądać jak okazjonalne nadużywanie alkoholu, ale z czasem dochodzi do trwałych zmian w układzie nerwowym. Alkohol wpływa na ośrodek nagrody w mózgu, zaburzając mechanizmy odczuwania przyjemności, podejmowania decyzji, kontroli impulsów i odczuwania stresu. W efekcie osoba z cierpiąca na tę przypadłość traci zdolność do samodzielnego kontrolowania picia, mimo świadomości jego negatywnych skutków.

Zespół zależności alkoholowej ICD-10 i klasyfikacja medyczna

Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 stworzonego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), zespół zależności alkoholowej został sklasyfikowany pod kodem F10.2, oznaczającym zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem alkoholu (zespół uzależnienia). To jednoznaczne potwierdzenie, że ZZA w medycynie traktowane jest jako poważne schorzenie psychiczne, wymagające diagnozy i leczenia. ZZA ICD-10 – co oznacza kod F10?

W praktyce klinicznej kod F10.2 jest używany w dokumentacji medycznej, orzeczeniach lekarskich, ubezpieczeniach zdrowotnych i planowaniu leczenia. Ułatwia standaryzację diagnozy i umożliwia skierowanie pacjenta do odpowiednich form terapii – zarówno w trybie ambulatoryjnym, jak i stacjonarnym.

Zespół zależności alkoholowej – objawy

Rozpoznanie zespołu zależności alkoholowej (ZZA) opiera się na ściśle określonych kryteriach diagnostycznych. Zgodnie z klasyfikacją ICD-10, występowanie co najmniej trzech z objawów w ciągu ostatniego roku może wskazywać na rozwój uzależnienia od alkoholu. Każdy z tych objawów odzwierciedla głębokie zaburzenia funkcjonowania psychicznego i fizycznego osoby pijącej. Wśród objawów możemy wymienić:

• Silne pragnienie lub przymus picia alkoholu (głód alkoholowy) – osoba odczuwa intensywną potrzebę sięgnięcia po alkohol, której nie potrafi się oprzeć, mimo wcześniejszych postanowień o ograniczeniu lub zaprzestaniu picia.
• Utrata kontroli nad piciem – brak możliwości kontrolowania ilości i częstotliwości spożywanego alkoholu. Picie kończy się często upiciem, nawet jeśli planowane było „tylko jedno piwo".
• Objawy odstawienne – po przerwaniu lub ograniczeniu picia pojawiają się objawy abstynencyjne, takie jak drżenie rąk, pocenie się, niepokój, drażliwość, bezsenność, nudności, a w cięższych przypadkach – drgawki czy majaczenie alkoholowe.
• Zwiększona tolerancja na alkohol – aby uzyskać ten sam efekt, osoba uzależniona musi pić coraz większe ilości alkoholu. Początkowe dawki przestają działać, a organizm adaptuje się do obecności substancji.

• Zaniedbywanie innych zainteresowań i obowiązków – alkohol zaczyna dominować w życiu – osoba rezygnuje z pracy, relacji, hobby czy obowiązków rodzinnych, by poświęcić czas na picie lub regenerację po nim.
• Kontynuowanie picia mimo wyraźnych szkód zdrowotnych, psychicznych lub społecznych – nawet gdy pojawiają się poważne konsekwencje (np. choroby wątroby, rozpad związku, problemy w pracy), osoba nadal pije, często wypierając lub bagatelizując problem.

ZZA medycyna – remisja i powrót do zdrowia

Z zespołu zależności alkoholowej można wyjść, choć nie oznacza to całkowitego „wyleczenia” w tradycyjnym sensie. ZZA to choroba przewlekła, ale możliwa do zatrzymania. Celem leczenia nie jest powrót do kontrolowanego picia, lecz trwała abstynencja i remisja objawów, czyli życie bez alkoholu, bez przymusu i głodu alkoholowego.

W tym przypadku chodzi o osiągnięcie stanu, w którym osoba uzależniona nie spożywa alkoholu, nie doświadcza objawów zespołu zależności i odzyskuje zdolność do normalnego, stabilnego funkcjonowania. Remisja może być krótkoterminowa lub długoterminowa – jej utrzymanie wymaga systematycznej pracy nad sobą i aktywnego udziału w procesie zdrowienia.

Dlaczego warto rozpoznać i leczyć chorobę alkoholową (ZZA)

Rozpoznanie i leczenie ZZA to ważny krok w zapobieganiu dalszym szkodom zdrowotnym, psychicznym i społecznym. Uzależnienie od alkoholu to choroba postępująca – im wcześniej zostanie zauważona i odpowiednio potraktowana, tym większa szansa na powrót do zdrowia i trwałą zmianę stylu życia.

---