Fazy i etapy alkoholizmu - Jak wygląda rozwój choroby alkoholowej | NG

Uzależnienie od alkoholu nie pojawia się z dnia na dzień. Najczęściej rozwija się stopniowo, a pierwsze sygnały potrafią wyglądać niewinnie: drink po pracy, zakrapiane imprezy co weekend czy kieliszek wieczorem dla „lepszego" snu. Alkoholizm cechują poszczególne fazy i etapy, które z czasem prowadzą do utraty kontroli nad piciem oraz coraz wyraźniejszych konsekwencji.

Fazy alkoholizmu wg Jellinka – podział na 4 fazy alkoholizmu

Podział Jellinka to jeden z najczęściej przywoływanych modeli opisujących fazy rozwoju uzależnienia od alkoholu. Jest pomocny, ponieważ porządkuje typowe zmiany, które pojawiają się wraz z postępem choroby: od picia towarzyskiego i okazjonalnego po utratę kontroli, a następnie fazę przewlekłą z wyraźnymi konsekwencjami. W praktyce tempo przechodzenia przez etapy alkoholizmu bywa różne i nie każda osoba przechodzi przez wszystkie elementy w ten sam sposób. Schemat jednak dobrze pokazuje, jak alkohol może stopniowo przejmować stery.

Wyróżniamy:

• Fazę początkową
• Fazę ostrzegawczą
• Fazę krytyczną
• Fazę chroniczną

Faza początkowa – pierwsze fazy uzależnienia od alkoholu

Faza początkowa to etap, który często trwa bardzo długo i bywa mylony ze zwykłym piciem towarzyskim. W trakcie tego stadium alkoholizmu, trunek zaczyna pełnić funkcję regulowania emocji: pomaga się rozluźnić, rozładować napięcie, poprawić nastrój lub nagrodzić się po trudnym dniu. Z czasem pojawia się też subtelna zmiana w myśleniu: osoba coraz częściej wypatruje okazji do picia, planuje spotkania pod kątem alkoholu albo czuje rozczarowanie, gdy nie ma się czego napić. Charakterystyczna jest rosnąca tolerancja, często nazywana jako „mocna głowa". Żeby uzyskać ten sam efekt, trzeba wypić więcej niż kiedyś, choć upijanie się nadal może zdarzać się rzadko.

Na tym etapie zwykle wciąż możliwa jest kontrola ilości i częstotliwości picia, dlatego właśnie tutaj najłatwiej zatrzymać rozwój problemu. Jeśli jednak pojawia się poczucie, że alkohol zaczyna być potrzebny do relaksu, snu lub odcięcia się od stresu, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy i skonsultować sytuację ze specjalistą, zanim uzależnienie przejdzie w następne fazy.

Faza ostrzegawcza alkoholizmu – kiedy picie przestaje być „przy okazji"

W tej fazie osoba pijąca może coraz częściej sama inicjować okazje do picia, a w grupie wypijać więcej niż inni. Alkohol zaczyna wtedy pełnić stałą rolę poprawiacza nastroju: po wypiciu pojawia się ulga i rozluźnienie, bo pozwala uciec od napięcia, stresu czy trudnych emocji. W tym stadium alkoholizmu typowe jest też picie bez okazji oraz pierwsze epizody spożywania trunków w samotności lub w ukryciu. Zmienia się też zachowanie: łatwiej przekroczyć granice, szybciej znikają hamulce, u wielu osób rośnie również skłonność do impulsywnych decyzji. Coraz częściej mogą pojawiać się też urywki pamięci.

Jest to etap, w którym mogą uruchomić się mechanizmy obronne: usprawiedliwianie („wszyscy piją"), racjonalizowanie („należało mi się po ciężkim tygodniu"), szukanie wymówek („to tylko raz"). Osoba może zauważać, że pije częściej, ale rzadko nazywa to problemem. W praktyce właśnie faza ostrzegawcza jest sygnałem, żeby nie czekać na gorszy moment, tylko skonsultować sytuację z lekarzem i zatrzymać rozwój choroby.

Faza krytyczna – etap, w którym alkoholizm przejmuje kontrolę

Na tym etapie Pacjent często nie potrafi samodzielnie regulować ilości alkoholu ani zatrzymać się. Głód zaczyna przypominać przymus, a postanowienia składane sobie i bliskim szybko okazują się nieskuteczne. W praktyce oznacza to, że alkohol coraz częściej wygrywa z rozsądkiem i wcześniejszymi planami.

Na tym etapie fazy rozwoju uzależnienia od alkoholu często stają się widoczne w całym stylu życia. Codzienność zaczyna krążyć wokół picia. Mogą pojawić się m.in.:

• zaniedbywanie relacji,
• spadek jakości pracy,
• wycofywanie się z zainteresowań i aktywności,
• czasem pogorszenie dbałości o wygląd czy zdrowie.

Często dołączają objawy psychiczne, takie jak:

• obniżona samoocena,
• poczucie pustki,
• rozdrażnienie,
• wahania nastroju,
• spadek libido i trudności w sferze seksualnej.

Mimo narastających konsekwencji osoba w fazie krytycznej nadal może wypierać problem i reagować złością na próby rozmowy lub pomocy. Typowe są także ciągi alkoholowe przeplatane krótkimi okresami abstynencji, które dają złudne poczucie panowania nad sytuacją. W rzeczywistości to sygnał, że uzależnienie weszło w zaawansowany etap i warto jak najszybciej sięgnąć po profesjonalne wsparcie.

Faza chroniczna – ostatnie stadium alkoholizmu i konsekwencje zdrowotne

Faza chroniczna to najbardziej zaawansowany etap, w którym choroba alkoholowa przejmuje praktycznie pełną kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem. Picie przestaje być wyborem czy elementem spotkań, a staje się stałą potrzebą. Osoba może sięgać po alkohol już od rana i przez większość czasu pozostawać pod jego wpływem, a okresy trzeźwości są krótkie lub niemal nieobecne.

Charakterystyczne dla tej fazy jest także paradoksalne zjawisko: po wcześniejszym wzroście tolerancji często pojawia się jej spadek. Oznacza to, że do osiągnięcia silnego upojenia wystarcza mniejsza ilość alkoholu niż kiedyś, mimo że uzależnienie jest bardziej zaawansowane. Jednocześnie przerwanie picia coraz częściej wiąże się z objawami odstawienia. U części osób pojawiają się również poważne zaburzenia psychiczne, takie jak nasilone lęki, objawy psychotyczne czy splątanie.

Etapy choroby alkoholowej a skutki zdrowotne – trwałe uszkodzenia w fazie chronicznej

W fazie chronicznej rośnie ryzyko trwałych uszkodzeń organizmu. Długotrwałe nadużywanie alkoholu może prowadzić do:

• poważnych chorób wątroby,
• uszkodzeń układu nerwowego,
• problemów sercowo-naczyniowych,
• zaburzeń funkcji poznawczych, takich jak pogorszenie pamięci, koncentracji i logicznego myślenia.

Nieleczone uzależnienie na tym etapie często oznacza postępujące wyniszczenie organizmu i realne zagrożenie życia, dlatego nawet w zaawansowanym stadium alkoholizmu warto jak najszybciej sięgnąć po pomoc specjalistyczną. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na zatrzymanie dalszych szkód i bezpieczne przejście przez odstawienie.

Stopnie alkoholizmu a codzienne funkcjonowanie – jak rozpoznać stadium?

Stopnie alkoholizmu najłatwiej zauważyć nie po ilości promili, tylko po tym, jak picie wpływa na codzienne decyzje, relacje i obowiązki. W początkowych stadiach alkoholik zwykle funkcjonuje pozornie normalnie, ale coraz częściej planuje dzień tak, by pojawiła się okazja do picia. Z czasem rośnie tolerancja, pojawia się napięcie, gdy alkoholu brakuje, a przerwy w piciu stają się coraz krótsze.

W bardziej zaawansowanym stadium alkoholizmu zmienia się priorytet: alkohol przestaje być dodatkiem, a staje się osią dnia. Typowe jest usprawiedliwianie picia, ukrywanie ilości, konflikty w domu, spadek jakości pracy i zaniedbywanie zdrowia. W stopniach cięższych pojawiają się ciągi, objawy odstawienia i utrata kontroli, czyli sytuacje, w których osoba nie potrafi zakończyć picia mimo konsekwencji. Jeśli widzisz, że alkohol zaczyna rządzić rytmem Twojego życia, to sygnał, by potraktować sprawę poważnie i zasięgnąć pomocy.

6 objawów uzależnienia od alkoholu i symptomy alkoholizmu, które powinny zaniepokoić

Objawy uzależnienia od alkoholu bywają podstępne, szczególnie na początku. Jeśli powtarzają się regularnie, warto potraktować je jak sygnał ostrzegawczy. Do najczęstszych należą:

1. Rosnąca tolerancja, czyli potrzeba większej ilości alkoholu, by poczuć ten sam efekt.
2. Utrata kontroli nad piciem.
3. Picie w sytuacjach nieadekwatnych lub ryzykownych, np. przed obowiązkami, w samotności, w ukryciu.
4. Głód alkoholu i napięcie, gdy nie ma możliwości wypicia, a także myślenie o alkoholu z wyprzedzeniem.
5. Objawy odstawienia po przerwie: m.in. drżenie, potliwość, bezsenność, lęk, rozdrażnienie, kołatanie serca.
6. Picie mimo konsekwencji, czyli kontynuowanie spożywania alkoholu mimo problemów zdrowotnych, rodzinnych czy zawodowych.

Jeżeli widzisz u siebie kilka z tych elementów, to nie jest słabszy okres, tylko możliwy rozwój choroby. Im wcześniej skonsultujesz objawy, tym łatwiej zatrzymać postęp uzależnienia.

Kiedy zgłosić się po pomoc – wsparcie dla Pacjenta w Nasz Gabinet

Warto zgłosić się po pomoc szczególnie gdy alkohol zaczyna pełnić funkcję regulatora emocji lub pojawia się utrata kontroli, ciągi, objawy odstawienia albo ukrywanie picia. Nie trzeba czekać spektakularny kryzys. Wczesna reakcja zwykle oznacza krótszą drogę do odzyskania trzeźwości i mniejsze szkody zdrowotne.

W naszej placówce otrzymasz wsparcie ambulatoryjnie, dyskretnie i w sposób dopasowany do sytuacji. Jeśli konieczne jest bezpieczne przerwanie ciągu alkoholowego, oferujemy bezpieczny detoks, a dalsze kroki zaplanujemy tak, aby zmniejszać ryzyko nawrotu i realnie wspierać zmianę w codziennym życiu. Jeśli masz wątpliwości, wystarczy jeden kontakt, by omówić sytuację i dobrać odpowiednią formę leczenia.

Skorzystaj z doświadczenia naszych specjalistów, zabiegi wszycia esperalu przeprowadzamy w 17 polskich miastach:

Esperal Wrocław

Esperal Warszawa

Esperal Łódź

Esperal Kraków

Esperal Katowice

Esperal Bydgoszcz

Esperal Gdańsk

Esperal Poznań

Esperal Szczecin

Esperal Elbląg

Esperal Gdynia

Esperal Gliwice

Esperal Kielce

Esperal Lublin

Esperal Olsztyn

Esperal Wałbrzych

Esperal Opole

---