Hirudoterapia - metoda leczenia z wykorzystaniem pijawek

Hirudoterapia  czyli  leczenie pijawkami to naturalna metoda leczenia z wykorzystaniem niektórych gatunków pijawek. Stosowana od tysięcy lat na całym świecie, szczególnie w Azji oraz na bliskim i dalekim wschodzie. W Europie znana już 200 l. p.n.e. a rozkwit tej metody leczenia przypada na XVII - XIX w. n.e. Atrakcyjność pijawek zmieniała się w historii medycyny, a obecnie jej znaczenie wzrasta. Wraz z rozwojem nowoczesnych technologii chemicznych i farmaceutycznych na początku XX w., została odrzucona jako przestarzała, w porównaniu z nowoczesnymi lekami, kojarzona z ciemnotą i zacofaniem. Dziś wraca i zdobywa uznanie w najnowocześniejszych ośrodkach medycznych świata, w USA, Niemczech, Belgii, Francji. Swój dzisiejszy sukces hirudoterapia zawdzięcza lekarzom i naukowcom z Rosji, Litwy, Ukrainy, Białorusi, którzy nigdy nie zrezygnowali z tej metody leczenia, stosują ją i udoskonalają do dzisiaj.

Hirudoterapia jest obecnie uznaną w Świecie dziedziną medycyny (Międzynarodowa Klasyfikacja Procedur Medycznych - 99.991 - Terapia pijawkowa). Agencja ds. Żywności i Leków FDA (ang. Food and Drug Administration, w skrócie FDA), rygorystyczna organizacja dopuszczająca leki do obrotu w Stanach Zjednoczonych, w 2004 roku zatwierdziła hirudoterapię jako oficjalną metodę leczenia, dopuściła Pijawki Lekarskie do obrotu w medycynie, uznając je za środek leczniczy. Podobnie jest w Rosji, Kanadzie, Anglii i Francji. Przystawianie pijawek jest tam refundowane.

 

 Hirudoterapia to kompleksowe oddziaływanie na organizm człowieka. Oprócz działania miejscowego, leczy i odnawia cały organizm. Czynnikiem leczniczym są substancje wydzielnicze gruczołów ślinowych pijawki lekarskiej, zwane potocznie hirudozwiązkami (określone międzynarodową nazwą SGS - Salivary Glands Secretion). Mają one min. właściwości przeciwzakrzepowe, przeciwhistaminowe, przeciwbólowe, rozszerzające i uszczelniające naczynia krwionośne, antybiotyczne, regenerujące skórę i komórki nerwowe. Wzmacniają one przepływ bardziej natlenionej krwi bogatej w związki lecznicze co powoduje lepszą przemianę materii i pracę organów wewnętrznych. Dzięki nim szybciej wydalane są toksyny z organizmu. Łańcuch patologiczny w ognisku choroby zostaje przerwany bo niedokrwienie, niedotlenienie, zakłócenie cyrkulacji  krwi w organach zostaje zlikwidowane właściwościami jadu. Dobrze odżywione i dotlenione organy lepiej pracują , nie chorują,  nie obumierają, co korzystnie wpływa na stan naszego zdrowia.

 

Wciąż odkrywane są nowe związki gruczołów ślinowych pijawek.  Aktualnie stwierdzonych jest ich około 115 ale sklasyfikowano tylko połowę.

 

Do ważniejszych związków produkowanych przez pijawki należą:

 

§Hirudyna – bardzo skuteczny lek przeciwzakrzepowy, przeciwbólowy, przeciwzapalny, rozszerzający naczynia krwionośne

§ destabilaza – działa przeciwsklerotycznie, regeneruje naczynia krwionośne, reguluje poziom cukru i ciśnienia krwi

§  apyraza – zmniejsza krzepliwość krwi

§  gilantyna – silny środek przeciwzapalny

§  histamina – środek przeciwbólowy, antykoagulant

§  endorfina – hormon szczęścia

§  chloromecytyna – naturalny antybiotyk, działa przeciwbakteryjnie

§  bdeliny i egliny (blokery ochronne) – blokują rozwój choroby, obrzęku, bólu

§  orgelaza – enzym sprzyjający powstawaniu nowych naczyń krwionośnych

§  substancje znieczulające – działają silnie przeciwbólowo

§  dopamina i serotonina – regulują prawidłową pracę układu nerwowego


WSKAZANIA DO LECZENIA PIJAWKAMI

Brak jest jednoznacznej listy wskazań do stosowania hirudoterapii. Najczęściej hirudoterapia jest metodą wspomagającą inne terapie lub łagodzącą objawy chorobowe. Związki gruczołów ślinowych pijawek wykazują silne działanie przeciwkrzepliwe, antyagregacyjne, fibrynolityczne,  przeciwzapalne, przeciwobrzękowe.  W mniejszym stopniu immunomodulujące,  neurostymulujące i metabolityczne. Zostało to potwierdzone w wielu opracowaniach naukowych. Wykorzystanie takiego efektu w terapii pijawkami w korelacji do konkretnego schorzenia, a właściwie do konkretnego objawu chorobowego, to właśnie profesjonalna hirudoterapia.

 Najczęściej leczone choroby oraz wskazania do leczenia pijawkami :

- leczenie trudno gojących się ran - stopa cukrzycowa, owrzodzenia i inne (w połączeniu z     MDT Larwoterapią)

- obrzęki powypadkowe, krwiaki, zakrzepy.

- żylaki, zakrzepowe zapalenie żył

- choroba niedokrwienna kończyn dolnych (miażdżyca, choroba Burgera)

- rwa kulszowa

- zapalenie korzonków

- bóle reumatyczne stawów

- nadciśnienie

- choroby wątroby

- podwyższony cholesterol

- hemoroidy

- nerwica

- depresja

 

W 1996 roku naukowcy potwierdzili korzystne działanie hirudozwiązków na stymulację wzrostu komórek nerwowych. Rodzi to duże nadzieje związane z możliwością leczenia  poporodowych porażeń mózgowych u dzieci oraz choroby Parkinsona i Alzheimera. Ostatnio prowadzi się również z powodzeniem leczenie cellulitisu przy pomocy pijawki lekarskiej, uzyskano też pomyślne wyniki w terapiach związanych z bezoperacyjnym powiększaniem penisa u mężczyzn. Sposoby obu tych terapii chronione są patentowymi świadectwami. Pijawki są bardzo często wykorzystywane przy replantacjach kończyn, palców, skóry, piersi, uszu, przy kuracjach odmładzających itp.


Przeciwwskazania do stosowania pijawek

Nigdy nie stawiamy pijawek kobietom w ciąży. Zawarte w wydzielinie gruczołów ślinowych pijawek hirudozwiązki mogą wpływać na przebieg rozwijającej się ciąży, a w skrajnych przypadkach powodować poronienia.

Absolutnym przeciwwskazaniem jest hemofilia.

Przeciwwskazaniem może być przebyte niedawno leczenie z wykorzystaniem antykoagulantów. Zabieg hirudoterapii w takim przypadku może być przeprowadzony dopiero po przerwie trwającej przynajmniej dwa tygodnie. W przeciwnym razie proces krwawienia z ranki gdzie przyssana była pijawka może trwać bardzo długo (nawet do 48 godzin).

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadkach hipotomii, gdy ciśnienie krwi wynosi 60/80 lub nieco mniej. Po seansie hirudoterapii prawie zawsze w takich przypadkach u pacjentów występują zawroty głowy i osłabienie ogólne.

Nie przeprowadzamy zabiegu hirudoterapii przy silnej anemii.

Bardzo ostrożnie przeprowadzamy sesje hirudoterapeutyczne u alergików, gdyż mogą oni także być uczuleni na hirudozwiązki. U takich pacjentów przy pierwszym seansie przystawiamy maksymalnie 1 - 2 pijawki i obserwujemy reakcję: jeśli w 3 – 4 dniu po postawieniu wokół miejsca postawienia utrzymuje się zaczerwienienie o średnicy powyżej 4 cm, oznaczać to może uczulenie na pijawki i takiej osobie nie należy pijawek stawiać.

Z założenia nie leczymy pijawkami dzieci poniżej 10 roku życia. Wyjątek stanowić mogą tylko przypadki replantacji.

 

O zabiegu

Zanim pijawka rozetnie skórę i zacznie ssać krew, najpierw mocno i szczelnie do niej przywiera. Ukąszenie jest bezbolesne, bo między ząbkami znajdują się także gruczoły wydzielające substancję miejscowo znieczulającą skórę. Moment, w którym pijawka przywiera, przypomina raczej łaskotanie. Pasożyty te są bardzo wrażliwe na zapachy, dlatego przed zabiegiem nie zaleca się perfumować, czy palić papierosów. W czasie przyssania pijawki zachodzą dwa procesy: z jednej strony, następuje upust krwi, z drugiej, pijawka lekarska uwalnia do krwiobiegu wiele substancji, w szczególności hirudynę zapobiegającą powstawaniu skrzepów. Inne substancje produkowane przez organizm tego pasożyta hamują rozmnażanie się bakterii, rozszerzają naczynia krwionośne i miejscowo znieczulają skórę.

Podczas zabiegu pijawka przylega szczelnie do skóry zapobiegając przedostawaniu się do organizmu bakterii. Ranka jest chroniona przed przedostaniem się bakterii opatrunkiem jałowym . Po zabiegu do 24 godzin z małej rany może wyciekać krew, spowodowane jest to antykoagulacyjnymi właściwościami hirudyny zawartej w ślinie pijawki lekarskiej. Mogą również występować zaczerwienienia skóry lub pieczenie wokół rany, ustępujące po kilku dniach. Ran nie należy rozdrapywać, należy je przetrzeć spirytusem lub zastosować maść zapobiegającą swędzeniu. Jeśli zaobserwuje się nieprawidłowości w procesie gojenia ran należy skontaktować się z lekarzem przeprowadzającym zabieg hirudoterapii.  

Zapotrzebowanie na pijawki ustala się indywidualnie w każdym z przypadków. Pod uwagę bierze się płeć, wiek, rodzaj schorzenia i jego zaawansowanie, okres trwania choroby, temperament pacjenta, budowę jego ciała, psychiczne nastawienie do terapii pijawkowej.

W jednym seansie terapeutycznym przystawia się jednorazowo od 2 do 9 pijawek, w 3 - do 5 - dniowych odstępach czasu. Jeden seans terapeutyczny trwa od  około 45 do 90 minut  i zależy głównie od płci, wieku oraz miejsca postawienia pijawek. Jeśli jest to uzasadnione rodzajem schorzenia bądź postępami w przebiegu leczenia, to po 3 do 6 miesiącach terapia powtarzana jest ponownie, ustalając dla danego pacjenta i każdej kolejnej sesji niezbędną ilość przystawianych pijawek, czas przerw między zabiegami oraz długość trwania każdej sesji. W poszczególnych przypadkach prowadzenie hirudoterapii może znacznie odbiegać od podanych powyżej zasad ogólnych.